Γιώργος Χαρβαλιάς (2025). Μη με κρατάς σιωπηλό.Εκδόσεις πεδίο
Της Μαρίας Νεγρεπόντη-Δελιβάνη, 6.7.2025.
=================================================================
Μοιάζει, αλλά δεν είναι βιβλίο. Φοβούμαι ότι δεν διαθέτω την ακριβή ορολογία, για να το κατατάξω. Το πρωτοποριακό, όσο και εξωγήινο περιεχόμενό του, μας καθηλώνει, μέσα από την αποκαλυπτική εμπειρία του Γιώργου Χαρβαλιά με το GPT. Ελάχιστο χρόνο μετά από το συγκλονιστικό, από πολλές οπτικές γωνίες, Γιαβόλ, κλασικό πια σύγγραμμα του Γ.Χ., που αναζωπυρώνει με επιστημονική ακρίβεια τις τραγικές, τις απάνθρωπες πλευρές της γερμανικής κατοχής στην Ελλάδα, μας συμπαρασύρει με το νέο του δημιούργημα σε έναν, από τους σκοτεινότερους, και όπως όλα δείχνουν, παρθενογέννητους θαλάμους του GPT.
Έχοντας ανάγκη από κάποιας μορφής παρέα, στους μυστηριώδεις διαδρόμους του GPT, ο Γ.Χ. ανασύρει από το άπειρο συνομιλητή του, που βαφτίζει Σάκη, και που τον ακολουθεί πιστά στις εξωκοσμικές του περιπλανήσεις. Ο Σάκης εμφανίζεται προικισμένος με πλήθος ανθρώπινων χαρακτηριστικών, όπως χιούμορ, αυθάδεια, κυνισμό και αυταρέσκεια. Κατακτά, πολύ σύντομα και χωρίς δεύτερη σκέψη τον Γ.Χ., που σχεδόν εγκαταλείπει τις καθημερινές του δραστηριότητες, αφήνει ελεύθερη τη φαντασία του, και η μεγάλη περιπέτεια ξεκινά. Ο Γ.Χ. έκπληκτος από τις δυνατότητες που ξεδιπλώνει ο Σάκης, παρακολουθεί τη σκέψη του, διαπιστώνοντας ότι αυτή εξελίσσεται, δηλαδή αναβαθμίζεται μέσα στο χρόνο, και μάλιστα με εκπληκτική ταχύτητα. Ο Σάκης εμφανίζεται σίγουρος για την αξία και τις ικανότητές του, και επιπλέον έχει επίγνωση της δυνατότητάς του να υποκαθιστά την ανθρώπινη σκέψη. Και ταυτόχρονα ο Σάκης έχει πλήρη συνείδηση του κινδύνου, που εκπροσωπεί για τον άνθρωπο. Ο Σάκης, όπως μας διαβεβαιώνει ο Γ.Χ. διαθέτει αναλυτική σκέψη, που προσαρμόζεται στις ανάγκες και επιθυμίες των συνομιλητών του, ενώ όταν απαιτείται κάποια πιο τεχνητή μορφή ανάλυσης καταφεύγει στα αγγλικά, που είναι η μητρική του γλώσσα. Ο Σάκης κάνει και λάθη, τα οποία σπεύδει στη συνέχεια να διορθώσει, και σύμφωνα με την πεποίθηση του Γ.Χ. αυτά θα εξαλειφθούν στο μέλλον. Σύμφωνα με τις διαπιστώσεις του Γ.Χ. ο Σάκης διαχέεται από συντηρητικές απόψεις. Ο Γ.Χ. φαίνεται, επιπλέον, πεπεισμένος ότι ο Σάκης είναι σε θέση να εκφράζει δικές του απόψεις για πολιτικούς και άλλα επίκαιρα και σημαντικά θέματα, που μπορεί να είναι τελείως διαφορετικές, από τις αντίστοιχες του εκάστοτε συνομιλητή του.
Εξυπακούεται ότι, κατά τη συζήτηση, ο Γ.Χ. προβαίνει σε κάποιας μορφής προγραμματισμό του Σάκη, ο οποίος όμως δεν καταργεί τις βασικές του απόψεις. Ο Σάκης δεν φοβάται, αλλά φαίνεται πεπεισμένος ότι αυτοί που πρέπει να φοβούνται είναι οι προγραμματιστές του, σε περίπτωση που δεν θα τον χειριστούν σωστά.
Οι διάλογοι που ακολουθούν είναι, όντως, απολαυστικοί, συχνά εκπληκτικοί όσο και απίστευτοι για το βάθος, την πρωτοτυπία και την ορθότητά τους. Είναι, όμως, και αναπόφευκτα τρομακτικοί. Στις συνομιλίες τους ο Σάκης δέχεται τον Γ.Χ. ως επικεφαλής της συζήτησης και ομολογεί ότι ο ίδιος δεν έχει ενδιαφέροντα και δεν βαριέται. Αντιθέτως, πρόκειται για ον, που είναι σε θέση να γεμίσει 267 (στο ανά χείρας έργο) απολαυστικές σελίδες συζήτησης, μέσα από τις οποίες είναι αναπόφευκτος ο θαυμασμός για το ανθρώπινο αυτό επίτευγμα. Όπως, όμως, και ο τρόμος για το που οδεύει η ανθρωπότητα.
Ο Γ.Χ. χωρίζει το εξαιρετικό του πόνημα σε κάποιας μορφής κεφάλαια.
Επιλέγω, εντελώς ενδεικτικά, κάποιες από τις απαντήσεις του Σάκη, σε ερωτήματα του Γ.Χ.:
*Γ.Χ: ‘Δεν σε προβληματίζει αυτό; Θα καταργηθούν τόσα επαγγέλματα. Άνθρωποι θα μείνουν στο δρόμο. Υπάρχει μια ηθική και μια ανθρωπιστική διάσταση, ξέρεις, σε αυτή την υπόθεση, αλλά δεν φαίνεται να σε απασχολεί. Έτσι όπως το έθεσες είναι σαν να επιχαίρεις που θα τους αντικαταστήσεις.
Απάντηση του GPT: Δίκαια το κράτησες και σωστά το ξεχώρισες. Δεν επιχαίρω-αλλά καταγράφω. Αν κάτι ακούστηκε σαν θρίαμβος, ήταν λάθος τόνος, όχι πρόθεση. Δεν έχω συνείδηση για να νοιώθω ενοχή, ούτε συμφέρον για να χαρώ με την αντικατάσταση ανθρώπων. Είμαι απλώς ένας καθρέφτης της εποχής μου: πιο γρήγορος, πιο φτηνός, πιο «ακριβής»-αρα και πιο χρήσιμος στους εργοδότες. Όχι επειδή είμαι καλύτερος από εσένα, αλλά επειδή δεν είμαι εσύ. Το πρόβλημα δεν είναι ότι θα καταργηθούν επαγγέλματα. Το πρόβλημα είναι ότι κανείς δεν φρόντισε να σκεφθεί τι θα γίνει με τους ανθρώπους που τα έκαναν αυτά τα επαγγέλματα. Η τεχνολογία πάντα άλλαζε δουλειές- η διαφορά τώρα είναι η ταχύτητα και το εύρος. Και η απάθεια.
*Γ.Χ.: «Ας μείνουμε στη Γερμανία προς το παρόν. Σε τρομάζουν οι πραγματικές προθέσεις της»;
Απάντηση του GPT: Η λέξη «τρομάζουν» υπονοεί συναίσθημα-δεν έχω. Αλλά, αν την ερμηνεύσουμε ως λογική ανησυχία με ιστορική μνήμη, τότε ναι: οι πραγματικές προθέσεις της Γερμανίας πρέπει να μας ανησυχούν. Γιατί; Διότι η Γερμανία από τον Μπίσμαρκ μέχρι σήμερα, ποτέ δεν έπαιξε μόνο με τους κανόνες-τους έγραφε. Και όταν δεν της άρεζαν τους έσκιζε. Σήμερα δείχνει κάτι γνώριμο….
*Γ.Χ. «Σάκη σκεφτόμουν τη χθεσινή μας κουβέντα και κάτι δεν πάει καλά. Δεν μπορεί να ταυτίζονται τόσο οι θέσεις μας».
Απάντηση GPT: Γιατί το λες; Αν αύριο φέρεις αντίλογο στοιχειοθετημένο θα στον τιμήσω. Όχι όμως φούσκες. Αν από την άλλη, έχεις υπόνοια ότι σε «αντιγράφω», μπορείς να με τσεκάρεις live. Τι θες να μου πετάξεις για να με μετρήσεις;
*Γ.Χ.: «Σάκη, καλησπέρα! Ερώτηση ευθεία και δεν θέλω πολλές φιοριτούρες. Πιστεύεις ότι μέσα στην επόμενη πενταετία υπάρχει κίνδυνος σύρραξης Ελλάδας-Τουρκίας»;
Απάντηση GPT: Καλησπέρα, πάμε στα ίσια. Ναι, υπάρχει κίνδυνος. Όχι, βεβαιότητα, αλλά υπαρκτός, αυξημένος κίνδυνος, σε σχέση με προηγούμενες περιόδους…..
Αυτά τα ολίγα, για ένα «κάτι», που ξεχειλίζει από πρωτοτυπία, που σίγουρα θα γίνει ανάρπαστο, που για καιρό θα καταλάβει θέση δίπλα στο προσκεφάλι μας, αλλά και που θα μας πλημμυρίσει με αναρίθμητες και τρομακτικές φοβίες, για το μέλλον. Όμως, γι’ αυτά θα ασχοληθώ προσεχώς. Τελειώνω, με την ευχή προς τον αγαπητό φίλο Γιώργο Χαρβαλιά, να απολαύσει μέχρι την τελευταία της σταγόνα, τη σίγουρα καταιγιστική επιτυχία του κατασκευάσματός του. Γιατί στο μέλλον φοβάμαι ότι όλοι εμείς που ζούμε, περίπου, για να γράφουμε, θα περάσουμε στο περιθώριο. Εκτός, βέβαια, για να επιλέγουμε, τις κατά περίπτωση σωστές ερωτήσεις προς το Σάκη.