Η σημασία της συμφωνίας ExxonMobil, Energean και Helleniq Energy για φυσικό αέριο
Γιώργος Γουβιάς
Συμφωνία που συνοδεύεται από την πρόθεση έρευνας και υπεράκτιας γεώτρησης στο οικόπεδο 2 στο βορειοδυτικό Ιόνιο υπέγραψαν το πρωί της Πέμπτης (6/11) ExxonMobil, HelleniQ Upstream και Energean Hellas σε μιασύμπρακξη που χαρακτηρίζεται «ψήφος εμπιστοσύνης» στην Ελλάδα.
Με πληροφορίες από το protothema.gr και iliaenimerosi.gr,
Η ερευνητική γεώτρηση Ασωπός-1 θα εξετάσει έναν πιθανό ταμιευτήρα ανθρακικών πετρωμάτων σε βάθος 4000 μ και αφορά δυνητικό κοίτασμα περίπου 200 δισ. κυβικών μέτρων (bcm) φυσικού αερίου.
Στόχος είναι η επιβεβαίωση ενός νέου γεωλογικού σεναρίου (geological play, όπως είναι ο όρος στον τομέα της έρευνας υδρογονανθράκων) σε μια από τις μεγαλύτερες χαρτογραφημένες δομές στην περιοχή της Μεσογείου η οποία δεν έχει ακόμη ερευνηθεί με γεώτρηση.
Το Οικόπεδο 2 αποτελεί την πλέον ώριμη παραχώρηση για τη διενέργεια ερευνητικής γεώτρησης μετά από την επεξεργασία τρισδιάστατων σεισμικών δεδομένων το 2022, προκειμένου να διαπιστωθεί η ύπαρξη αξιοποιήσιμου κοιτάσματος υδρογονανθράκων με πιθανότητες επιτυχίας της τάξης του 15-18% (Υψηλό Ρίσκο – Υψηλή Απόδοση).
Η έκταση στην οποία θα γίνει η πρώτη γεώτρηση μετά από 40 χρόνια στην Ελλάδα, βρίσκεται στο Ιόνιο Πέλαγος, 30 χλμ. δυτικά της Κέρκυρας και έχει έκταση 2,422.1 τ. χλμ.. Προς τα δυτικά εκτείνεται έως το θαλάσσιο όριο της ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας-Ιταλίας. Τα βάθη του νερού κυμαίνονται από 500 μ. έως 1.500 μ. και η περιοχή ανήκει στη γεωλογική ενότητα της Προ-Απούλιας Ζώνης.
Το κοίτασμα πετρελαίου στο Δυτικό Κατάκολο
Κοίτασμα πετρελαίου ανακαλύφθηκε το 1981 ανοιχτά του Κατακόλου από τη ΔΕΠ-Α.Ε με εκτιμώμενα απολήψιμα αποθέματα 3 εκατ. βαρέλια σε βάθος 2400-2600 μ. Το κοίτασμα απέχει περίπου 3,5 χιλ. από το ακρωτήριο του Κατάκολου. Την εποχή της ανακάλυψής του θεωρήθηκε οικονομικά οριακό λόγω του μεγάλου βάθους θαλάσσης 250 μ, των τότε τιμών του πετρελαίου αλλά και της παρουσίας υδρόθειου και διοξειδίου του άνθρακα.
Πάνω από 30 χρόνια μετά η (ανάδοχος σχετικού διαγωνισμού), Energean Oil & Gas (Energean Hellas πλέον) στην οποία είχαν παραχωρηθεί δικαιώματα έρευνας και αξιοποίησης του κοιτάσματος ολοκλήρωσε τις έρευνες και την μελέτη για την από ξηράς εκμετάλλευσή του με κεκλιμένες γεωτρήσεις, χωρίς να επηρεάζεται (σύμφωνα με την έρευνα) η θαλάσσια περιοχή και η τουριστική δραστηριότητα ιδιαίτερα στο λιμάνι του Κατάκολου…
Εν έτει 2019 δημοσιεύονταν τίτλοι που ανέφεραν για το Κατάκολο πως “Σε ένα χρόνο (μπαίνει) το πρώτο γεωτρύπανο για τα 10,5 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου”… στην τοπική κοινωνία είχε “περάσει” πλέον σαν ιδέα πως η εξόρυξη ήταν γεγονός αναπόφευκτο, πολλοί έκαναν και χιούμορ λέγοντας “θα γίνουμε Σαουδική Αραβία”, υπήρχαν και αυτοί που εξέφραζαν τις αντιρρήσεις τους (πολιτικά κόμματα, τοπικοί φιλο-περιβαλλοντικοί σύλλογοι κ.α.)
Σύμφωνα (και) με σχετικά δελτία Τύπου της ίδιας της εταιρείας από πλευράς της είχαν γίνει όλα όσα προβλέπονταν και το μόνο που απέμενε δεν ήταν άλλο απότο τελικό “οκ” για να ξεκινήσει τις γεωτρήσεις…
Κάτι που, όμως, δεν συνέβη ποτέ, αφού -μετά από αρκετά χρόνια αναμονής- στις αρχές του 2025 ο ΠΘ Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε την ένταξη της θαλάσσιας περιοχής στο νέο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου (που ξεκινά από τα Αντικύθηρα, καλύπτοντας μια συνεχή θαλάσσια ζώνη κατά μήκος των νότιων και δυτικών ακτών της Πελοποννήσου, έως τις Ζάκυνθο, Κεφαλονιά, Ιθάκη και Λευκάδα και περικλείει τις περιβαλλοντικά σημαντικές νήσους των Στροφάδων) βάζοντας τέλος “και με τη βούλα” στην προοπτική εκμετάλλευσης των (όποιων) κοιτασμάτων…
Το ιστορικό για το πεδίο Δυτικά Κατακόλου
Το Νοέμβριο του 2016 η Energean Oil and Gas και το ελληνικό υπουργείο Ενέργειας συμφώνησαν στη μετατροπή της άδειας εξερεύνησης για το πεδίο του Δυτικού Κατακόλου σε 25ετή άδεια εκμετάλλευσης. Η μίσθωση Κατακόλου καλύπτει χερσαία, αβαθή και βαθιά νερά στη δυτική Ακτή της Πελοπονήσου
Όπως αναφέρεται στην Ελληνική Διαχειριστική Αρχή Υδρογονανθράκων, η περιοχή εκμετάλλευσης Δυτικού Κατακόλου αποτελεί τμήμα της περιοχής παραχώρησης Κατάκολον και καλύπτει έκταση 60 km2, με περίπου 10mmbbls ανακτήσιμο πετρέλαιο και 35-40 mmbls STOIP. Οι εκτιμήσεις υπόκεινται σε ανεξάρτητο έλεγχο.
Η Energean θα χρησιμοποιήσει την τεχνολογία Extended Reach Drilling για να διατρήσει από την χέρσο τους υπεράκτιους ταμιευτήρες/ρεζερβουάρ, με τρόπο που έχει εφαρμόσει στο παρελθόν για γεωτρήσεις στον Πρίνο και τον Κόλπο του Σουέζ στην Αίγυπτο (East Megawish).
Η ευρύτερη χερσαία περιοχή διατρήθηκε για πρώτη φορά (γεώτρηση Katakolo1) το 1939. Ακολούθησαν 13 γεωτρήσεις στην ξηρά μέχρι το 1984, βρίσκοντας στις περισσότερες περιπτώσεις πετρέλαιο και φυσικό αέριο, ενώ τρεις γεωτρήσεις δεν βρήκαν υδρογονάνθρακες.
Τι προβλέπει η συμφωνία ExxonMobil, Energean και Helleniq Energy
Επιστρέφοντας στη σημερινή 96/11/2025) συμφωνία, η δέσμευση για την πραγματοποίηση ερευνητικής γεώτρησης θα πρέπει να έχει ληφθεί έως τον Μάρτιο του 2026 προκειμένου να υποβληθεί επίσημα το αίτημα μετάβασης στην επόμενη (δεύτερη) ερευνητική περίοδο προς την ΕΔΕΥΕΠ. Η διενέργειά της, εφόσον προχωρήσουν ομαλά οι απαιτούμενες αδειοδοτικές διαδικασίες, είναι εφικτή μέσα στην επόμενη διετία
- H συμφωνία προβλέπει την απόκτηση του 60% της παραχώρησης από την ExxonMobil. Με βάση τη συμφωνία, τα ποσοστά της κοινοπραξίας διαμορφώνονται ως εξής:
- –ExxonMobil 60%
- -Energean Hellas 30%
- -HelleniQ Upstream Δυτική Κέρκυρα 10 %
H Energean παραμένει Διαχειριστής (Operator) στη διάρκεια της ερευνητικής περιόδου, ενώ σε περίπτωση ανακάλυψης κοιτάσματος υδρογονανθράκων, για την ανάπτυξή του τη Διαχείριση θα αναλάβει η ExxonMobil.
Η αρχή έγινε το 2018
Το Οικόπεδο 2 παραχωρήθηκε αρχικά στην κοινοπραξία των εταιρειών Total 50%, Edison 25% και ΕΛΠΕ 25%, τον Μάρτιο του 2018. Τον Φεβρουάριο του 2021 η Energean Hellas απέκτησε το μερίδιο 50% που κατείχε η Τotal και κατέστη, παράλληλα, Διαχειριστής (Οperator) στη συγκεκριμένη παραχώρηση.
Η εταιρεία, μέσω της εξαγοράς του τομέα της έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων της Edison, ανέλαβε το επιπλέον 25%, οπότε το συνολικό ποσοστό της στην παραχώρηση ανήλθε στο 75%. Μερίδιο 25% στην παραχώρηση ανήκε στην HelleniQ Upstream Δυτική Κέρκυρα (πρώην όμιλος Ελληνικών Πετρελαίων).
Αν και στο αρχικό ερευνητικό πρόγραμμα, δεν προβλεπόταν η εκτέλεση τρισδιάστατων σεισμικών ερευνών, κατόπιν επιστημονικά τεκμηριωμένης πρότασης και προτροπής της ΕΔΕΥΕΠ, η Energean αποδέχθηκε να αναβαθμίσει το προβλεπόμενο πρόγραμμα δισδιάστατων (2D) σεισμικών ερευνών με τρισδιάστατο (3D) πρόγραμμα σεισμικών ερευνών.
Η ανάληψη της διαχείρισης του εν λόγω μπλοκ από την Energean Hellas έγινε τον Φεβρουάριο του 2021 κατόπιν εισήγησης της ΕΔΕΥΕΠ και σύμφωνης γνώμης του ΥΠΕΝ, οπότε και απέκτησε το μερίδιο 50% που κατείχε η Τotal στο Block 2 στο Βορειοδυτικό Ιόνιο και κατέστη, παράλληλα, Διαχειριστής (Οperator) στη συγκεκριμένη παραχώρηση.
Η εταιρεία, μέσω της εξαγοράς του τομέα της έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων της Edison, ανέλαβε επιπλέον το 25%, οπότε το συνολικό ποσοστό της στην παραχώρηση ανήλθε στο 75%. Μερίδιο 25% στην παραχώρηση ανήκε στην HelleniQ Upstream Δυτική Κέρκυρα (πρώην όμιλος Ελληνικών Πετρελαίων). Η διαδικασία αυτή, ολοκληρώθηκε σε χρόνο-ρεκόρ, το Δεκέμβριο του 2021, κατόπιν άμεσων ενεργειών της ΕΔΕΥΕΠ και του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Το 2022, εκτελέστηκε με απόλυτη επιτυχία η τρισδιάστατη (3D) σεισμογραφική έρευνα από το ερευνητικό σκάφος Ramform Hyperion (ναυαρχίδα της PGS, σήμερα TGS) η οποία ουσιαστικά χαρτογράφησε όλο το μπλοκ. Οι έρευνες εκτελέστηκαν, εφαρμόζοντας παράλληλα τα πλέον αυστηρά μέτρα περιβαλλοντικής προστασίας τα οποία η ΕΔΕΥΕΠ παρακολούθησε και επιβεβαίωσε στο πεδίο με δικούς της εξιδεικευμένους παρατηρητές. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι με την έρευνα αυτή η κοινοπραξία υπερέβη σημαντικά την αρχικά συμφωνημένη ελάχιστη οικονομική υποχρέωση για έρευνες στο μπλοκ, μια απόφαση που σήμερα αποδίδει σημαντικά αποτελέσματα.
Ιστορική συμφωνία
«Όταν υπάρχει αφθονία ενέργειας, οι άνθρωποι ευημερούν. Αν είστε σε αυτό το δωμάτιο, είστε μέρος της λύσης», δήλωσε ο υπουργός Εσωτερικών των ΗΠΑ, Νταγκ Μπέργκαμ.
Το μέλλον είναι εξαιρετικά λαμπρό. Αυτό ξεκινά με καλή ηγεσία, ο πρωθυπουργός της Ελλάδας κάνει καταπληκτική δουλειά, οι υπουργοί του έχουν γίνει φίλοι μας, είπε ο κ. Μπέργκαμ και πρόσθεσε ότι οι ΗΠΑ θα βοηθήσουν στον Κάθετο Διάδρομο.
«Έχουμε κοινές αξίες για όλα για τα οποία μιλήσαμε σήμερα. Μιλήσαμε για την ειρήνη και την ευημερία. Όλα αυτά βρίσκονται στην κορυφή της ατζέντας του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Όταν έχουμε τη δυνατότητα να πουλήσουμε ενέργεια στους φίλους και τους συμμάχους μας θα το κάνουμε», τόνισε ο Αμερικανός υπουργός Εσωτερικών.
«Ιστορική» χαρακτήρισε την υπογραφή της συμφωνίας η πρέσβης των ΗΠΑ στην Ελλάδα Κίμπερλι Γκιλφόιλ, κατά τη σύντομη τοποθέτηση που έκανε στη Σύνοδο. Δίνοντας συγχαρητήρια σε όσους μετείχαν στη συμφωνία, η κυρία Γκιλφόιλ έκανε λόγο για ένα «παράδειγμα του τι μπορούμε να πετύχουμε όταν συνεργαζόμαστε και όταν υπάρχει διμερής σχέση που προάγει την περιφερειακή σταθερότητα».
«Είμαι εδώ για να σας πω ότι η Αμερική επέστρεψε. Και τώρα, με τις εξορύξεις στο Ιόνιο, δείχνουμε τι μπορούμε να κάνουμε όταν η Αμερική και η Ελλάδα συνεργάζονται από κοινού. Αυτό δεν αφορά μόνο την ενεργειακή κυριαρχία της Αμερικής, αλλά και την ενεργειακή κυριαρχία σε συνεργασία με τη σπουδαία Ελληνική Δημοκρατία», τόνισε.
Η πρέσβης των ΗΠΑ στην Ελλάδα ευχαρίστησε τους Αμερικανούς υπουργούς Ενέργειας και Εσωτερικών, Κρις Ράιτ και Νταγκ Μπέργκμαν αντίστοιχα, αλλά και τον Έλληνα υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου, αλλά και όλους όσοι κάθισαν στο τραπέζι για την υπογραφή της συμφωνίας. «Είναι οραματιστές, θα δημιουργήσουν ένα εντυπωσιακό ενεργειακό μέλλον που θα σταθεροποιήσει ολόκληρη την περιοχή», ανέφερε, προσθέτοντας ότι πρόκειται για κάτι ουσιώδες, καθώς απαντά σε άλλα ρωσικά και κινεζικά συμφέροντα, γεγονός απολύτως κρίσιμο για την εθνική ασφάλεια.
«Είστε όλοι μάρτυρες αυτής της ιστορικής στιγμής, τη μοιραζόμαστε και την αγκαλιάζουμε», είπε. Μάλιστα, η κυρία Γκιλφόιλ προανήγγειλε και άλλες εντυπωσιακές ενέργειες. «Μόλις αρχίσαμε. Περιμένετε να δείτε», κατέληξε.
Από την πλευρά του ο υπουργός Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι η ελληνοαμερικανική σχέση έχει αποκτήσει «υπαρξιακή διάσταση» για την ελληνική οικονομία, καθώς «πριν από 15 χρόνια η προσέλκυση αμερικανικού κεφαλαίου ήταν δύσκολη υπόθεση — σήμερα, το ενδιαφέρον είναι ισχυρό και αμοιβαίο». «Η Ελλάδα επέστρεψε» ανέφερε χαρακτηριστικά.