Στην αρχαία ελληνική πόλη Αιγαία, κοντά στη σημερινή Μανίσα της Τουρκίας, οι αρχαιολόγοι έφεραν στο φως ένα εξαιρετικά καλοδιατηρημένο ηλιακό ρολόι ηλικίας 2.200 ετών
Το εύρημα βρέθηκε στο Βουλευτήριο, το κτίριο της λαϊκής συνέλευσης, και εντυπωσιάζει τόσο για την καλλιτεχνική του αξία όσο και για την επιστημονική του σημασία. Πρόκειται για ένα από τα μόλις δύο γνωστά παραδείγματα, με το άλλο να έχει βρεθεί στη Δήλο.
Το ηλιακό ρολόι είναι κατασκευασμένο από ένα ενιαίο κομμάτι πέτρας και διατηρήθηκε σχεδόν ανέπαφο. Βρισκόταν πάνω σε κιονόκρανο δωρικού ρυθμού, υψωμένο από το έδαφος. Η μπροστινή του όψη σχηματίζει πλώρη πλοίου, διακοσμημένη με μάτια – σύμβολα προστασίας από το κακό μάτι και της ασφαλούς ναυσιπλοίας. Αν και οι αρχικοί ορειχάλκινοι δείκτες έχουν χαθεί, οι χαραγμένες γραμμές παραμένουν ευδιάκριτες και δείχνουν τον τρόπο με τον οποίο οι αρχαίοι Έλληνες μέτρησαν τον χρόνο με απόλυτη ακρίβεια.
Το ρολόι δεν περιοριζόταν στην απλή μέτρηση της ώρας
Με την κεντρική του γραμμή μπορούσε να δείχνει τις ισημερίες και τα ηλιοστάσια, στοιχεία απαραίτητα για τον καθορισμό των εποχών. Οι κάτοικοι χρησιμοποιούσαν αυτά τα δεδομένα τόσο για τις αγροτικές τους εργασίες όσο και για τις θρησκευτικές γιορτές. Η ανακάλυψη αποδεικνύει την προηγμένη γνώση των Ελλήνων στα μαθηματικά και την παρατήρηση του ουρανού.
Παρά το γεγονός ότι η Αιγαία βρισκόταν σε δύσβατη ορεινή περιοχή, η πλώρη πλοίου στο ηλιακό ρολόι δείχνει την ισχυρή σχέση της πόλης με τον θαλάσσιο πολιτισμό
Η θάλασσα συμβόλιζε εμπόριο, επαφή με τον έξω κόσμο και πηγή έμπνευσης. Όπως τόνισε ο επικεφαλής των ανασκαφών καθηγητής Γιουσούφ Σεζγκίν, «η απεικόνιση του πλοίου δείχνει τον θαυμασμό των κατοίκων για τη ναυτική κουλτούρα».
Η σπανιότητα του ευρήματος καθιστά το ηλιακό ρολόι πολύτιμο δείγμα της ελληνιστικής τεχνολογίας. Σήμερα εκτίθεται στο νέο Μουσείο της Μανίσα, μαζί με άλλα σημαντικά αντικείμενα από δύο δεκαετίες ανασκαφών στην Αιγαία. Θέατρα, αγορές, ναοί και δημόσια κτίρια που έχουν έρθει στο φως αποδεικνύουν την αρμονία ανάμεσα στη θρησκεία και τη δημόσια ζωή στην αρχαιότητα.
Το ηλιακό ρολόι της Αιγαίας αποτελεί ζωντανή μαρτυρία για το επίπεδο επιστημονικής και καλλιτεχνικής προόδου που πέτυχαν οι Έλληνες στον ελληνιστικό κόσμο.
Η επιβίωσή του μάς επιτρέπει σήμερα να θαυμάσουμε πώς η πρακτική ανάγκη για μέτρηση του χρόνου συνδυάστηκε με αισθητική και πολιτισμικά σύμβολα, θέτοντας τις βάσεις της δυτικής επιστήμης.