Οι κόβαλοι – καλικάντζαροι, αλλά κι η απίθανη προέλευση της λέξης “αντιμόνιο”

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΗ

Ο Παράκελσος ήταν ο πρώτος που αναφέρθηκε στο μεταλλικό στοιχείο που ονομαζόταν κοβάλτιο ή «κόμπολντ»

Ενώσεις του κοβαλτίου ήταν γνωστές από τους αρχαίους χρόνους. Τις χρησιμοποιούσαν οι Αιγύπτιοι και οι Αρχαίοι Έλληνες στην υαλογραφία και τα ψεύτικα κοσμήματα, γιατί προσέδιδαν μια σαγηνευτική απόχρωση ημιδιαφανούς γαλάζιου χρώματος, δείγματα του οποίου έχουν ανευρεθεί και στον τάφο του Τουταγχαμών.

Απο το η-diadromi

Η λέξη «κόμπολντ» προέρχεται από την αρχαιοελληνική λέξη κόβαλος, το όνομα που χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι μεταλλωρύχοι για τα κακοποιό πνεύματα που συναπαντούσαν στις υπόγειες στοές των ορυχείων. Θεωρούσαν πως αυτές οι δαιμονικές παρουσίες προκαλούσαν κατολισθήσεις και εκρήξεις και πως, πολλές φορές, έκαναν μάγια στους μεταλλωρύχους. (Η αγγλική λέξη goblin=δαιμόνιο, καλικάντζαρος, τελώνιο, προέρχεται από την ίδια ρίζα.)

Όπως πίστευαν οι ανά τους αιώνες μεταλλωρύχοι, όλες οι ενώσεις του κοβαλτίου ήταν άκρως δηλητηριώδεις και τις τοποθετούσαν στα ορυχεία οι «κόβαλοι». Ακόμη και ο Γκαίτε, στον Φάουστ, αναφέρεται σε αυτά τα δαιμόνια.

Για πρώτη φορά το κοβάλτιο απομονώθηκε από τους αλχημιστές του Μεσαίωνα. Όμως, όπως φαίνεται, αυτοί δεν είχαν επίγνωση του πράγματος, ενώ ο Παράκελσος ήταν ο πρώτος που αναγνώρισε πως ήταν ένα νέο μεταλλικό στοιχείο. Άρχισαν λοιπόν, για πρώτη φορά, μετά από δυο χιλιετίες, να ανακαλύπτονται νέα στοιχεία.

Στις καινούριες τεχνικές οφείλεται η ανακάλυψη, την ίδια περίπου εποχή, ενός ακόμη μεταλλικού στοιχείου, του αντιμονίου. Και αυτό ήταν γνωστό από την αρχαιότητα, μόνον όμως υπό τη μορφή σουλφιδίου. Το χρησιμοποιούσαν οι γυναίκες της Μέσης Ανατολής για να σκουραίνουν τα μάτια και τα ματόφρυδά τους, για να είναι πιο ελκυστικές.

Υπάρχουν αρκετές αναφορές σε αυτή τη συνήθεια στη Βίβλο και στην πιο γνωστή εμφανίζεται και η διαβόητη Ιεζάβελ, που «έβαψε τα μάτια και στόλισε τα μαλλιά της και μετά στάθηκε σε ένα παράθυρο κοιτάζοντας κάτω». (Από το οποίο στη συνέχεια έπεσε και το νεκρό κορμί της το κατασπάραξαν σκυλιά.)

Το αραβικό όνομα για την ουσία με την οποία η Ιεζάβελ έβαφε τα μάτια της ήταν κόολ. Μέσα από μια αλυσίδα παρανοήσεων αυτή η λέξη κατέληξε να χρησιμοποιείται για την περιγραφή αποσταγμάτων και, τελικά, για το απόσταγμα αλκόολ, από όπου και η λέξη αλκοόλ.

Η προέλευση της λέξης αντιμόνιο είναι ακόμη πιο απίθανη

Στις διαδρομές που ακολούθησε η λέξη εμπλέκεται και ο θρυλικός αβάς και αλχημιστής του δέκατου πέμπτου αιώνα, ο Μπάζιλ Βαλεντίνους (που σήμερα πλέον γνωρίζουμε πως πρόκειται για το ψευδώνυμο κάποιου Γιόχαν Τέλντε, ενός αξιοσέβαστου Γερμανού δημοτικού συμβούλου του δέκατου έκτου αιώνα, ο οποίος ασκούσε την τέχνη της αλχημείας, αλλά δεν επιθυμούσε να χάσει και τη θέση του).

Λέγεται πως μια μέρα, μετά από τη δουλειά, ο Βαλεντίνους πέταξε από το παράθυρο του κελιού του κάποια χωνευτήρια που περιείχαν αντιμόνιο. Τα έφαγαν τα γουρούνια και αρρώστησαν. Όταν τα γουρούνια συνήλθαν, έφαγαν τεράστιες ποσότητες φαγητού για να αποκαταστήσουν το βάρος που είχαν χάσει. Ήταν γουρούνια, όμως, και έπρεπε να τιμήσουν το όνομα και τη φήμη τους, οπότε έφαγαν πάρα πολύ και πήραν υπερβολικό βάρος.

Του Βαλεντίνους δεν του έβγαζες πια από το μυαλό την ιδέα πως αυτός ήταν ένας εξαιρετικός τρόπος πάχυνσης των γουρουνιών του μοναστηριού για τα Χριστούγεννα. Οπότε αποφάσισε να προχωρήσει ακόμη ένα βήμα. Όντας αβάς, είχε κάθε δικαίωμα να έχει την άποψη πως και οι μοναχοί που βρίσκονταν υπό την επίβλεψή του χρειάζονταν να πάρουν κάνα κιλό για τα Χριστούγεννα και άρχισε στα κρυφά να βάζει λίγο αντιμόνιο στην τροφή τους. Δυστυχώς, όμως, πολλών ασκητών το σώμα ήταν πια τόσο αδύναμο από τη νηστεία, που απεδήμησαν εις Κύριον προτού καταφέρει να τους παχύνει.

Η ουσία που είχαν φάει έγινε γνωστή ως αντι-μοναχική (κατά των καλογήρων, δηλαδή), από όπου και η λέξη αντιμόνιο.

Ακούγεται σαν αληθινό παραμύθι. Και είναι κρίμα που κάποιοι μικρόψυχοι σύγχρονοι σχολιαστές επισήμαναν πως το όνομα αντιμόνιο μνημονεύεται ήδη μερικούς αιώνες πριν από το θρυλικό Βαλεντίνους, δηλαδή τον Κωνσταντίνο τον Αφρικανό, στην από μέρους του μετάφραση της φαρμακοποιίας του Αβικέννα.

Από το βιβλίο «Το όνειρο του Μεντελέγιεφ» του Paul Strathern

 

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

Έσβησε στα 88 της χρόνια μια σπουδαία γυναίκα, μια αξιόλογη αρχαιολόγος με τεράστια προσφορά, η Λιάνα Παρλαμά

Έφυγε από τη ζωή η Λιάνα Παρλαμά, μία γυναίκα που υπηρέτησε με αφοσίωση την Αρχαιολογική Υπηρεσία αφήνοντας ανεξίτηλο αποτύπωμα μέσω σημαντικού ανασκαφικού έργου σε όλη...

Ο λιτός τάφος του Κωστή Παλαμα στο Α’ Κοιμητήριο Αθηνών

Ο ΤΑΦΟΣ ΤΟΥ ΚΩΣΤΗ ΠΑΛΑΜΑ στο Α' Κοιμητήριο Αθηνών Μνήμα λιτό, με μια μαρμάρινη πλάκα πάνω στο χώμα. Το καντήλι για το αιώνιο φως, η...

Σάλος με τον Akyla στην Σερβία – Να δεις που μπορεί να το φέρει το βραβείο τελικά

Ο Ακυλας εμφανίστηκε στη Σερβία ως guest performer στον μεγάλο τελικό της Pesma za Evroviziju 2026 (PZE 2026) την εθνική επιλογή της Σερβίας για...

Παραδοσιακή συνταγή: Λαχταριστό χταποδάκι με τσίπουρο

Το μεθυσμένο με τσίπουρο χταποδάκι, σίγουρα θα σας αναταμείψει γευστικά, προσφέροντάς σας ένα μοναδικό γαστριμαργικό ταξίδιΕπιπλέον το μεθυσμένο χταποδάκι είναι ένα πιάτο πλούσιας θρεπτικής...

Κώστας Βαξεβάνης: Ο Μητσοτάκης χαρακτήρισε τις αποκαλύψεις μας για τις υποκλοπές ως μύθους του Αισωπου και αποκάλεσε εμένα «εθνικό συκοφάντη»

Τον Νοέμβριο του 2022 , το Documento, αφού είχε αποκαλύψει τη λίστα με τα πρόσωπα που ήταν υπό παρακολούθηση δημοσίευσε ονόματα και φωτογραφίες ισραηλινών πρώην...

Κωστής Παλαμας: Μάρτιος

ΜΑΡΤΙΟΣ Ροδίζ’ η πρώτη του Μάρτη μέρα, Και στο παιδάκι της η μητέρα Γελώντας πάει: “Με μάρτη έρχομαι το λαιμό σου Να στεφανώσω. Σαν άγγελός σου Θα σε φυλάει.“Από χρυσάφι,...

Πάνος Καμμένος: Οι μουλάδες θα χτυπήσουν παντού – Επιβάλλεται η πολτοποίηση τους

Σε ανάρτηση του ο Πάνος Καμμένος αναφέρει: Οι επιθέσεις του Ιράν σε Abu Dhabi, Doha, Bahrain δείχνουν ότι οι μουλάδες θα χτυπήσουν παντού .Επιβάλλεται η...

Ενα λευκό λουλούδι για την Αντιγόνη

Ένα λευκό λουλούδι άφησε ο πρωθυπουργός στο γραφείο της συναδέλφου μας αντιγόνης Πανέλη, η οποία κάλυπτε το ρεπορτάζ της Βουλής και έφυγε από την...

Ψιμύθιο στην Αρχαία Ελλάδα: Το Μυστικό Ομορφιάς που Κρύβουν οι Πυξίδες του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου

Η ομορφιά στην αρχαία Ελλάδα δεν ήταν απλώς ζήτημα αισθητικής Αντίθετα, συνδεόταν άμεσα με την κοινωνική εικόνα, την καθαρότητα και το ιδανικό της γυναικείας εμφάνισης....

Χατσεψούτ: Η Γυναίκα Φαραώ που Κυβέρνησε την Αρχαία Αίγυπτο πριν από την Κλεοπάτρα

Η ιστορία της Κλεοπάτρας παρουσιάζεται συχνά μέσα από έρωτες, πολιτικό δράμα και εντυπωσιακές συγκρούσεις Ωστόσο, αυτή η εικόνα τείνει να επισκιάζει μια παλαιότερη και...

Εύκολη και φανταστική ελιόπιτα σαν κέικ με πορτοκάλι και καρύδια – Νηστίσιμη, ιδανική για πρωινό

Πεντανόστιμη και αφράτη, η νηστίσιμη ελιόπιτα σαν κέικ είναι μια ιδανική επιλογή για πρωινό και όχι μόνο Μια πίτα πλούσια σε άρωμα καθώς μέσα έχει...

Γιατί Η Άσκηση Δεν Είναι Μόνο Ζήτημα Ύλης: Ο Υλισμός, τα Όριά του και η Επιστροφή στον Αριστοτέλη

Η σύγχρονη επιστήμη της άσκησης βασίζεται κυρίως στη φυσιολογία, τη χημεία και τη φυσική Έτσι, θεωρεί δεδομένο πως ό,τι αξίζει να μετρηθεί είναι μόνο η...

Τι φυτεύουμε τον Μάρτιο

Ο Mάρτιος είναι ο τρίτος μήνας του χρόνου και φέρνει μαζί του την άνοιξη, την εποχή που η φύση ξαναζωντανεύει και ξεκινά η βλάστηση...

Η εξαγορά του αιώνα στο Χόλυγουντ

Ο αμερικανικός τηλεοπτικός και κινηματογραφικός όμιλος Paramount Skydance θα αποκτήσει τον ανταγωνιστικό του όμιλο Warner Bros Discovery(WBD) Η αξία της εξαγοράς είναι 110 δισεκατομμύρια δολάρια...

Γιατί «Ασθενής και οδοιπόρος αμαρτίαν ουκ έχει»;

Την παροιμιώδη φράση «Ασθενής και οδοιπόρος αμαρτίαν ουκ έχει» μάλλον θα την έχεις ακούσει Ξέρεις τι σημαίνει και πώς προέκυψε; Στην προκειμένη περίπτωση η αμαρτία...

Σαν σήμερα στις 28 Φεβρουαρίου του 1943 κηδεύεται ο εθνικός μας ποιητής Κωστής Παλαμάς

Σαν σήμερα στις 28 Φεβρουαρίου του 1943 κηδεύεται ο εθνικός μας ποιητής Κωστής Παλαμάςμε τον Άγγελο Σικελιανό να απαγγέλει το “Ηχήστε οι σάλπιγγες”...

Αγιορείτικες νηστίσιμες συνταγές: Κολοκυθάκια με πατάτες στο φούρνο

Νηστίσιμες συνταγέςΥλικά (για 6 μερίδες):Μισό κιλό κολοκυθάκια 1 κιλό πατάτες 5 έως 6 σκελίδες σκόρδο 200 γραμμάρια λάδι Αλάτι 4 έως 5 φρέσκες ντομάτες 1 ματσάκι μαϊδανός Μαυροπίπερο, κύμινο, κόκκινο γλυκοπίπεροΕκτέλεση:Καθαρίζουμε...

Αγια Κυραννα: Γιορτάζει σημερα

« Κυράννα παθών και βασάνων κυρία φανείσ’απήλθεν εις Κύριον κυρίων…» Βρισκόμαστε στην σκλαβωμένη Ελλάδα του 1751. Κάπου εκεί σ’ένα χωριουδάκι, μερικά χιλιόμετρα έξω από τη...

Έσβησε στα 96 της χρόνια μια κορυφαία ελληνίδα καλλιτέχνιδα με καταγωγή από την Αίγυπτο, η Καίτη Βουτσακη

Την τελευταία της πνοή σε ηλικία 96 ετών άφησε η σπουδαία Αιγυπτιώτισσα καλλιτέχνιδα και ηθοποιός, Καίτη Βουτσάκη Η οποία και μεσουράνησε στην Αίγυπτο, μέχρι την...

ΔΗΜΟΦΙΛΗ