Έντονη ανησυχία προκαλεί σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες το γεγονός ότι σημαντικό μέρος των εθνικών αποθεμάτων χρυσού φυλάσσεται στις Ηνωμένες Πολιτείες,
την ώρα που οι σχέσεις της ΕΕ με τον Ντόναλντ Τραμπ δοκιμάζονται εκ νέου, τόσο λόγω της Γροιλανδίας όσο και λόγω των παρεμβάσεών του στη λειτουργία της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (Fed).
Στην περίπτωση της Ελλάδας, περίπου 44 τόνοι χρυσού, δηλαδή σχεδόν το 29% των συνολικών αποθεμάτων της χώρας, βρίσκονται αποθηκευμένοι σε υπόγεια θησαυροφυλάκια της Fed. Πρόκειται για χρυσό που δεν φυλάσσεται εντός ελληνικής επικράτειας, αλλά σε αμερικανικό έδαφος, με την ακριβή τοποθεσία να μην ανακοινώνεται επίσημα. Εκτιμάται ωστόσο ότι βρίσκεται είτε στη Νέα Υόρκη είτε στο υπερ-ασφαλές Fort Knox.
Η συνολική ποσότητα χρυσού που διαθέτει η Ελλάδα ανέρχεται σε περίπου 151 τόνους. Από αυτούς, το 47% φυλάσσεται στην Τράπεζα της Ελλάδος, ενώ το υπόλοιπο κατανέμεται μεταξύ ΗΠΑ (29%), Μεγάλης Βρετανίας (20%) και Ελβετίας (4%). Στο εγχώριο θησαυροφυλάκιο ο χρυσός τηρείται τόσο σε ράβδους όσο και σε νομίσματα.
Το θέμα έχει επανέλθει δυναμικά στο προσκήνιο μετά τις δημόσιες επιθέσεις του Τραμπ κατά της ανεξαρτησίας της Fed και τις ενδείξεις ότι επιδιώκει πλήρη πολιτικό έλεγχο της κεντρικής τράπεζας των ΗΠΑ. Όπως επισημαίνεται σε δημοσίευμα της ιταλικής Corriere della Sera, η παραδοσιακή πεποίθηση ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες αποτελούν τον ασφαλέστερο θεματοφύλακα των παγκόσμιων αποθεμάτων χρυσού αρχίζει πλέον να αμφισβητείται ανοιχτά.
Η ανησυχία δεν περιορίζεται στην Ελλάδα
Ιταλία και Γερμανία –οι δύο χώρες με τα μεγαλύτερα αποθέματα χρυσού παγκοσμίως μετά τις ΗΠΑ– διατηρούν πάνω από το ένα τρίτο του χρυσού τους αποθηκευμένο στη Fed της Νέας Υόρκης. Η Γερμανία διαθέτει περίπου 3.352 τόνους, ενώ η Ιταλία 2.452 τόνους, γεγονός που καθιστά το ζήτημα ιδιαίτερα ευαίσθητο πολιτικά και οικονομικά.
Σύμφωνα με στοιχεία του 2024, το υπόγειο θησαυροφυλάκιο της Fed Νέας Υόρκης φιλοξενεί περίπου 6.331 τόνους χρυσού, σε περισσότερες από 507.000 ράβδους, που ανήκουν σε κεντρικές τράπεζες από την Ευρώπη, την Ασία, την Αφρική και τη Λατινική Αμερική. Πρόκειται για το μεγαλύτερο γνωστό αποθετήριο χρυσού στον κόσμο, με συνολική αγοραία αξία που ξεπερνά τα 500 δισ. δολάρια.
Η συζήτηση για πιθανό επαναπατρισμό αποθεμάτων έχει φουντώσει, καθώς αναλυτές και ακαδημαϊκοί επισημαίνουν ότι το ζήτημα δεν είναι πλέον μόνο οικονομικό, αλλά και ζήτημα κυριαρχίας και θεσμικής ασφάλειας. Όπως τονίζεται, οποιαδήποτε αμφισβήτηση της ανεξαρτησίας της Fed θα μπορούσε να έχει αλυσιδωτές συνέπειες για την παγκόσμια εμπιστοσύνη στο αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Παρότι αρκετοί εκτιμούν ότι η κατάσχεση ή ο έλεγχος ξένων αποθεμάτων χρυσού θα ήταν ένα ακραίο και αυτοκαταστροφικό σενάριο για τις ίδιες τις ΗΠΑ, το γεγονός ότι τίθεται πλέον δημόσια ως ενδεχόμενο αρκεί για να σημάνει συναγερμό στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες – και να επαναφέρει στο τραπέζι το ερώτημα: πού είναι πραγματικά ασφαλής ο εθνικός πλούτος;