Ο πόλεμος των ΗΠΑ κατά του Ιράν εικαζότανε ότι θα ήταν γρήγορος και αποφασιστικός. Στην πραγματικότητα, έχει προκαλέσει έναν πόλεμο φθοράς που διαβρώνει την υποστήριξη του Τραμπ στο εσωτερικό πιο γρήγορα από ό,τι θα μπορούσε να συμβεί σε οποιοδήποτε οπισθοδρόμηση στο πεδίο της μάχης.
Στη διεθνή πολιτική, η ήττα δεν ξεκινά πάντα με την πτώση των πρωτευουσών ή την υποχώρηση των στρατευμάτων.
Μερικές φορές μια μεγάλη δύναμη χάνει τη στιγμή που οι ίδιοι οι πολίτες της δεν είναι πλέον πρόθυμοι να επωμιστούν το κόστος των γεωπολιτικών φιλοδοξιών των ηγετών τους.
Η αμερικανική ιστορία είναι γεμάτη από τέτοιες στιγμές – από το Βιετνάμ μέχρι το Ιράκ και το Αφγανιστάν.
Πόλεμοι που ξεκίνησαν με υποσχέσεις ισχύος, ασφάλειας και γρήγορης νίκης, μόνο και μόνο για να καταλήξουν σε εσωτερική εξάντληση, κρίση δημόσιας εμπιστοσύνης και βαθύ κοινωνικό ρήγμα.
Τώρα φαίνεται ότι η κυβέρνηση Τραμπ εισέρχεται στον ίδιο κύκλο τριβής στην αντιπαράθεσή της με το Ιράν – έναν κύκλο του οποίου το αποτέλεσμα θα καθοριστεί λιγότερο στο πεδίο της μάχης και περισσότερο στην οικονομία, στην κοινή γνώμη και στην πολιτική ατμόσφαιρα εντός των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η επίθεση στο Ιράν το κύριο θέμα της προεδρίας του
Η ατμόσφαιρα στην Αμερική το 2026 είναι διαποτισμένη με μια κόπωση που είναι δύσκολο να αγνοηθεί:
Κόπωση από τον πόλεμο, με ατελείωτες στρατιωτικές δαπάνες και με υποσχέσεις που δεν τηρήθηκαν ποτέ.
Ο Τραμπ ήρθε στον Λευκό Οίκο με την υπόσχεση του «Πρώτα η Αμερική» και την αποκατάσταση του οικονομικού μεγαλείου.
Επιδίωξε να προβάλει την εικόνα ενός ηγέτη με ηγεμονία που θα μπορούσε να αναγκάσει τους αντιπάλους της Ουάσιγκτον να υποχωρήσουν μέσω της γλώσσας της απειλής και της πίεσης.
Αλλά αυτό ακριβώς το σχέδιο επίδειξης ισχύος εναντίον του Ιράν έχει πλέον γίνει μια από τις πιο σοβαρές πολιτικές και κοινωνικές κρίσεις της προεδρίας του.
Το κεντρικό πρόβλημα είναι ότι ο πόλεμος με το Ιράν δεν ήταν ούτε σύντομος ούτε φθηνός, σε αντίθεση με τις αρχικές προσδοκίες.
Η Ουάσινγκτον λειτούργησε με την υπόθεση ότι η μέγιστη οικονομική πίεση, σε συνδυασμό με την επίδειξη στρατιωτικής δύναμης, θα μπορούσε να υποτάξει την Τεχεράνη μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Σαράντα ημέρες σύγκρουσης έχουν δείξει το αντίθετο. Το Ιράν έχει διαχειριστεί την εξίσωση με τρόπο που έχει παγιδεύσει τις Ηνωμένες Πολιτείες σε έναν πόλεμο φθοράς – έναν πόλεμο που επιβαρύνει όλο και περισσότερο την αμερικανική κυβέρνηση με κάθε μέρα που περνάει.
Υπό αυτές τις συνθήκες, η βασική κρίση που αντιμετωπίζει ο Τραμπ δεν είναι απλώς μια αποτυχία στη γεωπολιτική αρένα.
Η πραγματική κρίση είναι η διάβρωση του κοινωνικού κεφαλαίου στο εσωτερικό.
Η αμερικανική κοινή γνώμη δεν είναι πλέον δεκτική σε δαπανηρούς, ανοιχτού τύπου πολέμους όπως ήταν κάποτε.
Μετά τις πικρές εμπειρίες του Ιράκ και του Αφγανιστάν, η αμερικανική κοινωνία έχει καταλήξει σε ένα γενικό συμπέρασμα: η στρατιωτική επέμβαση δεν παράγει αξιόπιστα μεγαλύτερη ασφάλεια ή ευημερία.
Αλλού οδηγούν οι πόλεμοι τώρα
Αντίθετα, αυτοί οι πόλεμοι έχουν επανειλημμένα οδηγήσει σε πληθωρισμό, αυξανόμενο εθνικό χρέος, ψυχολογικό τραύμα των βετεράνων που επιστρέφουν και σε επιδείνωση του πολιτικού διχασμού.
Σήμερα, όταν ένας Αμερικανός πολίτης εξετάζει τους λογαριασμούς ενέργειας, την τιμή της βενζίνης ή το αυξανόμενο κόστος της καθημερινής ζωής, χαράσσει μια ευθεία γραμμή μεταξύ των δικών του οικονομικών δυσκολιών και της επιθετικής εξωτερικής πολιτικής της Ουάσιγκτον.
Αυτό είναι το ακριβές σημείο στο οποίο ο πόλεμος παύει να αποτελεί ζήτημα ασφάλειας και μετατρέπεται σε κρίση βιοπορισμού.
Για μια οικογένεια στο Οχάιο ή την Πενσυλβάνια, η παρουσία αμερικανικών αεροπλανοφόρων στον Περσικό Κόλπο δεν έχει κανένα απτό νόημα.
Αυτό που έχει σημασία είναι η αύξηση του κόστους των καυσίμων, ο πληθωρισμός και η συρρίκνωση της αγοραστικής δύναμης. Όσο περισσότερο διαρκεί η αντιπαράθεση με το Ιράν, τόσο μεγαλύτερο θα είναι το χάσμα μεταξύ της κυβέρνησης και του κοινού.
Πιο σημαντικά, η τρέχουσα δυσαρέσκεια δεν περιορίζεται στους Δημοκρατικούς ή στους παραδοσιακούς αντιπάλους του Τραμπ.
Εσωτερική πίεση και η βαλτώδης κατάσταση
Σημάδια αμφιβολίας είναι ορατά ακόμη και εντός της βάσης των Ρεπουμπλικανών. Ένα σημαντικό μέρος του εκλογικού συνασπισμού του Τραμπ αποτελείται από ψηφοφόρους της εργατικής και μεσαίας τάξης, στους οποίους υποσχέθηκε οικονομική αναζωογόνηση, επιστροφή θέσεων εργασίας και τερματισμό της εμπλοκής της Αμερικής σε εξαντλητικούς ξένους πολέμους.
Η ίδια εκλογική περιφέρεια αισθάνεται τώρα ότι αντί να επικεντρώνεται στα εσωτερικά προβλήματα, η κυβέρνηση καταναλώνει τους πόρους της χώρας σε μια δαπανηρή εξωτερική αντιπαράθεση χωρίς σαφές τέλος.
Αυτό έχει ωθήσει το πολιτικό χάσμα της Αμερικής σε πιο επικίνδυνο έδαφος. Οι Δημοκρατικοί κατηγορούν την κυβέρνηση ότι σκοντάφτει σε μια αντιπαράθεση με το Ιράν χωρίς μια συνεκτική στρατηγική, φέρνοντας τη χώρα στα πρόθυρα μιας μεγάλης κρίσης. Εν τω μεταξύ, ένα αυξανόμενο τμήμα των Ρεπουμπλικανών έχει αρχίσει σιωπηλά να αμφιταλαντεύεται. Η κατάσταση θυμίζει τα τελευταία χρόνια του πολέμου στο Ιράκ – όταν ακόμη και οι πρώτοι υποστηρικτές της κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η Ουάσινγκτον είχε βυθιστεί σε ένα βάλτο από το οποίο η εξαγωγή θα ήταν εξαιρετικά δύσκολη.
Περιορισμένες οι επιλογές
Στρατηγικά, η κυβέρνηση Τραμπ αντιμετωπίζει ένα πραγματικό αδιέξοδο. Η Ουάσιγκτον δεν έχει ούτε την ικανότητα να κλιμακωθεί σε έναν πόλεμο πλήρους κλίμακας ούτε την πολιτική ελευθερία να απομακρυνθεί απλώς από την αντιπαράθεση.
Η πλήρης κλιμάκωση θα σήμαινε την επιβολή τεράστιων οικονομικών και ανθρώπινων δαπανών στις ΗΠΑ – κόστος που η αμερικανική κοινωνία δεν είναι έτοιμη να απορροφήσει. Αλλά η αποχώρηση έχει τις δικές της σοβαρές πολιτικές συνέπειες για τον Τραμπ, καθώς θα ερμηνευόταν ευρέως ως παραδοχή ήττας στα χέρια του Ιράν.
Το Ιράν ‘σέρνει τον χορό’
Το Ιράν, από την πλευρά του, έχει διαχειριστεί τη σύγκρουση σε επίπεδο που υπολογίζεται ότι θα κρατήσει την Αμερική μόνιμα σε κατάσταση «ούτε πολέμου ούτε ειρήνης».
Αυτό ακριβώς το σενάριο ασκεί τη μέγιστη πίεση στην Ουάσιγκτον – αναγκάζοντάς την να απορροφήσει μεγάλες στρατιωτικές δαπάνες, ενώ ταυτόχρονα αντιμετωπίζει το ψυχολογικό και πολιτικό κόστος της έλλειψης σαφούς νίκης.
Για μια υπερδύναμη, η σταδιακή διάβρωση της αξιοπιστίας και της αποτροπής είναι μερικές φορές πιο επικίνδυνη από μια άμεση στρατιωτική ήττα.
Η πραγματικότητα είναι ότι η εικόνα των ΗΠΑ ως η αδιαμφισβήτητη κυρίαρχη δύναμη στον κόσμο έχει υποστεί σοβαρή ζημιά τα τελευταία χρόνια.
Άλλαξαν οι εποχές
Η χαοτική αποχώρηση από το Αφγανιστάν, η αποτυχία περιορισμού των διαδοχικών περιφερειακών κρίσεων και η τωρινή εμπλοκή τους σε μια φθοροποιά αντιπαράθεση με το Ιράν έχουν στείλει συλλογικά ένα μήνυμα στον κόσμο: η Ουάσινγκτον δεν διαθέτει πλέον την ικανότητα να διαχειρίζεται μονομερώς τη διεθνή τάξη όπως κάποτε.
Δεν πρόκειται απλώς για μια εξωτερική κρίση – τροφοδοτεί μια κρίση εμπιστοσύνης εντός των ίδιων των ΗΠΑ. Μια κοινωνία που θα πιστέψει ότι η κυβέρνησή της δεν μπορεί πλέον να ελέγχει την πορεία των παγκόσμιων γεγονότων, σταδιακά, θα χάσει την πίστη της στους δικούς της πολιτικούς θεσμούς.
Εν τω μεταξύ, η οικονομία των ΗΠΑ δεν μπορεί να απορροφήσει μια ακόμη παρατεταμένη κρίση. Οι αυξανόμενες στρατιωτικές δαπάνες συμβαίνουν σε ένα πλαίσιο υψηλού εθνικού χρέους, επίμονου πληθωρισμού και διευρυνόμενου ταξικού χάσματος.
Ο πόλεμος – ή ακόμη και η παρατεταμένη ένταση – στη Μέση Ανατολή έχει άμεσες επιπτώσεις στις αγορές ενέργειας, τις αλυσίδες εφοδιασμού και την αμερικανική οικονομική σταθερότητα. Αυτό έχει οδηγήσει πολλούς Αμερικανούς αναλυτές να προειδοποιήσουν ότι η συνέχιση αυτής της πορείας θα μπορούσε να αποτελέσει καθοριστικό παράγοντα στον επόμενο εκλογικό κύκλο.
Παγιδευμένος ο Τραμπ
Ο Τραμπ βρίσκεται τώρα σε μια θέση όπου κάθε διαθέσιμη απόφαση έχει ένα κόστος. Η κλιμάκωση της αντιπαράθεσης κινδυνεύει να διευρύνει την κρίση και να εντείνει την εσωτερική δυσαρέσκεια. Η υποχώρηση κινδυνεύει να τον στιγματίσουν οι πολιτικοί του αντίπαλοι ως αδύναμο και ηττημένο. Η αμερικανική κυβέρνηση, στην πράξη, έχει παγιδευτεί σε μια στρατηγική παγίδα – μια παγίδα χωρίς εύκολη έξοδο και χωρίς σαφή πορεία προς τη νίκη.
Αυτό που είναι ορατό στις ΗΠΑ σήμερα είναι, πάνω απ’ όλα, η αργή κατάρρευση του ονείρου της «δύναμης χωρίς συνέπειες».
Για δεκαετίες, οι Αμερικανοί πολιτικοί εργάστηκαν για να διατηρήσουν την πεποίθηση ότι η Ουάσινγκτον θα μπορούσε ταυτόχρονα να παραμείνει η αδιαμφισβήτητη στρατιωτική δύναμη του κόσμου και να διατηρήσει την εγχώρια ευημερία. Αλλά η επαναλαμβανόμενη εμπειρία έχει δείξει ότι οι παρατεταμένοι πόλεμοι τελικά φθείρουν τον κοινωνικό και οικονομικό ιστό της Αμερικής εκ των έσω.
Ίσως η πιο σημαντική αλλαγή που βρίσκεται σε εξέλιξη είναι η εξής: Η αμερικανική κοινωνία δεν εμπιστεύεται πλέον την επίσημη αφήγηση για τον πόλεμο όπως παλιά. Οι άνθρωποι αναρωτιούνται γιατί δισεκατομμύρια δολάρια θα πρέπει να δαπανώνται σε συγκρούσεις που δεν παράγουν κανένα απτό όφελος για την καθημερινότητά τους. Αυτό το ερώτημα είναι το σημείο στο οποίο η νομιμότητα της επιθετικής εξωτερικής πολιτικής της Ουάσιγκτον αρχίζει να ραγίζει.
Η κυβέρνηση Τραμπ αντιμετωπίζει μια κρίση νομιμότητας όχι στους δρόμους της Τεχεράνης, αλλά στους δρόμους της Αμερικής.
Ο κύριος αντίπαλός της δεν είναι μόνο το Ιράν – είναι η διάβρωση της δημόσιας εμπιστοσύνης, η οικονομική πίεση και μια κοινωνία που δεν είναι πλέον πρόθυμη να πληρώσει τον λογαριασμό για ατελείωτους πολέμους. Η ιστορία έχει δείξει, επανειλημμένα, ότι οι δυνάμεις που δεν μπορούν να επιτύχουν μια ισορροπία μεταξύ της εξωτερικής φιλοδοξίας και της εσωτερικής σταθερότητας θα αντιμετωπίσουν τελικά κρίση από το εσωτερικό. Η μεγαλύτερη απειλή για το σχέδιο «Κάντε την Αμερική Μεγάλη Ξανά» μπορεί να είναι ακριβώς αυτή: ένας πόλεμος που υποτίθεται ότι ήταν μια επίδειξη δύναμης έχει γίνει η αχίλλειος πτέρνα της Ουάσιγκτον.
ΜΝΑ