Γιώργος Βενετσάνος: Τελικά συμφέρουν;

Τελικά συμφέρουν;

Γράφει ο Γιώργος Βενετσάνος 

Στην Ελλάδα είναι εγκατεστημένες πάνω από 11.500 ανεμογεννήτριες σε χερσαία αιολικά πάρκα, με τη συνολική τους ισχύ να υπερβαίνει τα 5 GW. Η ανάπτυξη των αιολικών εγκαταστάσεων επικεντρώνεται κυρίως σε ορεινές περιοχές, όπως η Στερεά Ελλάδα, η Εύβοια και η Πελοπόννησος.

Η πλειονότητα των αιολικών πάρκων στην Ελλάδα βρίσκεται στην Κεντρική και Νότια χώρα, με την Εύβοια και τη Στερεά Ελλάδα να συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο ποσοστό εγκατεστημένης ισχύος. Ακολουθούν η Πελοπόννησος και η Κρήτη, όπου επίσης καταγράφεται σημαντική ανάπτυξη αιολικών εγκαταστάσεων.

Το ζήτημα, όμως, δεν είναι απλώς η ύπαρξη ανεμογεννητριών, αλλά η χωροθέτησή τους με τρόπο που να μην οδηγεί σε καταστροφή γεωργικής γης,

όπως συμβαίνει συχνά με μεγάλης κλίμακας ενεργειακές εγκαταστάσεις, ούτε να επηρεάζει περιοχές ιδιαίτερης οικολογικής αξίας, όπου διαβιούν είδη άγριας πανίδας και χλωρίδας. Ιδιαίτερα στα ορεινά οικοσυστήματα της χώρας, και ειδικά στην Εύβοια, η εκτεταμένη ανάπτυξη αιολικών πάρκων έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, καθώς πολλοί θεωρούν ότι η αλλοίωση του φυσικού τοπίου και των οικοτόπων είναι σχεδόν ολοκληρωτική.

Εστιάζοντας στα αιολικά πάρκα, η κύρια ανησυχία αφορά τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις που μπορεί να προκύψουν από την εγκατάστασή τους σε εκτεταμένες ορεινές περιοχές. Η κατασκευή δρόμων πρόσβασης, οι εκσκαφές, η αποψίλωση δασικών εκτάσεων και η συνολική μεταβολή του φυσικού τοπίου οδηγούν σε αλλοίωση των βουνών, τα οποία αποτελούν σημαντικά οικοσυστήματα και καταφύγια πλούσιας βιοποικιλότητας.

Οι κυριότερες περιβαλλοντικές επιπτώσεις εντοπίζονται σε διάφορους τομείς

Καταρχάς, τα αιολικά πάρκα συμβάλλουν στον κατακερματισμό των οικοσυστημάτων, καθώς η διάνοιξη δρόμων για τη μεταφορά των μεγάλων πτερυγίων και των λοιπών εξαρτημάτων οδηγεί στη δημιουργία εκτεταμένων οδικών δικτύων σε περιοχές μεγάλου υψομέτρου, όπου μέχρι πρότινος δεν υπήρχε ανθρώπινη παρέμβαση. Η διάνοιξη αυτή, σε συνδυασμό με τις ισοπεδώσεις κορυφογραμμών, οδηγεί σε αποψίλωση της δασικής βλάστησης και σε σημαντική υποβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος. Η αφαίρεση της βλάστησης και οι εκτεταμένες εκσκαφές μεταβάλλουν τη φυσική απορροή των υδάτων, αυξάνοντας τον κίνδυνο διάβρωσης του εδάφους, κατολισθήσεων στις πλαγιές, αλλά και ανεξέλεγκτων πλημμυρικών φαινομένων, καθώς το έδαφος δεν μπορεί πλέον να συγκρατήσει επαρκώς τα όμβρια ύδατα.

Τα ελληνικά βουνά αποτελούν σημαντικούς μεταναστευτικούς διαδρόμους και πολύτιμους βιότοπους για σπάνια αρπακτικά πτηνά, όπως ο γυπαετός και ο χρυσαετός. Οι ανεμογεννήτριες μπορούν να λειτουργήσουν ως φυσικά εμπόδια για τα πτηνά, με αποτέλεσμα θανατηφόρα περιστατικά όταν συγκρούονται με τα περιστρεφόμενα πτερύγια. Παράλληλα, οι νυχτερίδες επηρεάζονται σημαντικά από τις μεταβολές της ατμοσφαιρικής πίεσης κοντά στις έλικες, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές εσωτερικές βλάβες και θνησιμότητα.

Πέρα από την ορνιθοπανίδα, επιπτώσεις καταγράφονται και σε μεγάλα θηλαστικά, όπως η καφέ αρκούδα στην Πίνδο και ο λύκος. Τα ζώα αυτά ενδέχεται να απομακρύνονται από τις περιοχές εγκατάστασης λόγω του αυξημένου θορύβου, της ανθρώπινης παρουσίας και της διατάραξης των φυσικών ενδιαιτημάτων τους, καθώς και των φυσικών εμποδίων που δημιουργούνται στο τοπίο.

Εκτός από τις προαναφερθείσες επιπτώσεις,

η συνεχής περιστροφή των ελίκων μπορεί να συμβάλλει στην ανάμιξη των στρωμάτων του αέρα, γεγονός που, σύμφωνα με ορισμένες μελέτες, ενδέχεται να επηρεάζει σε τοπικό επίπεδο τη θερμοκρασία και την υγρασία του εδάφους. Παράλληλα, οι γιγαντιαίες αυτές κατασκευές, ορατές από μεγάλες αποστάσεις, αλλοιώνουν τον χαρακτήρα των παραδοσιακών τοπίων και επηρεάζουν την αισθητική και τη φυσιογνωμία προστατευόμενων περιοχών, όπως τα δίκτυα Natura 2000.

Ένα ακόμη σημαντικό μειονέκτημα αφορά τις θεμελιώσεις από οπλισμένο σκυρόδεμα, καθώς κάθε ανεμογεννήτρια απαιτεί μια εκτεταμένη βάση από εκατοντάδες τόνους μπετόν, η οποία εισχωρεί βαθιά στο υπέδαφος, προκαλώντας μη αναστρέψιμες αλλοιώσεις στο έδαφος. Ακόμη και μετά την αποξήλωση των εγκαταστάσεων, οι τσιμεντένιες βάσεις συχνά παραμένουν θαμμένες στο βουνό, καθώς η πλήρης απομάκρυνσή τους είναι τεχνικά δύσκολη και οικονομικά ασύμφορη.

Οπότε γεννιέται ένα μεγάλο ερώτημα: είναι προς το συμφέρον των πολιτών οι ανεμογεννήτριες, τη στιγμή που η εγκατάστασή τους σε ιδιαίτερα ευαίσθητα ορεινά οικοσυστήματα, μπορεί να έχει επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα, στο τοπίο και στις τοπικές κοινωνίες, καταστρέφοντας το φυσικό περιβάλλον την χλωρίδα και πανίδα του και παράλληλα δημιουργούν καταστροφικά φαινόμενα, ενώ δεν προσφέρουν σχεδόν τίποτα στην οικονομική ανακούφιση του πολίτη, μιας και το ηλεκτρικό έρχεται στα σπίτια μας πανάκριβο, παρά την πληθώρα ανεμογεννητριών, εκτός και αν υπάρχουν μόνο για να εξυπηρετούν ορισμένες εταιρείες που διατηρούν στενές σχέσεις με το «δοβλέτι».