PISA 2025: Υψηλά ποσοστά μαθητών χωρίς βασικό εγγραμματισμό σε Ανάγνωση, Μαθηματικά και Φυσικές Επιστήμες

Δυσκολίες στην κατανόηση κειμένου αντιμετωπίζει σχεδόν ένας στους δύο μαθητές στην Ελλάδα,

ενώ πάνω από 40% παρουσιάζει προβλήματα στα Μαθηματικά και τη Φυσική, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας PISA 2025 που δημοσιοποιήθηκαν σήμερα, Τρίτη, παρουσία της υπουργού Παιδείας Σοφίας Ζαχαράκη.

Πτώση στις επιδόσεις

Η έρευνα, στην οποία συμμετείχαν 765.000 μαθητές από 91 χώρες, κατέγραψε διεθνώς τις χαμηλότερες επιδόσεις από το 2000 σε Φυσικές Επιστήμες, Μαθηματικά και Κατανόηση Κειμένου, με παραδοσιακά ισχυρά συστήματα όπως η Φινλανδία, η Εσθονία και η Ιρλανδία να σημειώνουν σημαντική πτώση.

Στην Ελλάδα, οι μαθητές κατέγραψαν πτώση 6 μονάδων στα Μαθηματικά(έναντι 11 στον ΟΟΣΑ), 7 μονάδων στις Φυσικές Επιστήμες (έναντι 5 στον ΟΟΣΑ) και 16 μονάδων στην Κατανόηση Κειμένου (ίση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ). Για πρώτη φορά μετά από δέκα χρόνια, η χώρα ανακόπτει τη διαρκή απόκλισή της από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με σαφή τάση σύγκλισης ιδίως στα Μαθηματικά.

Στο νέο πεδίο της Επίλυσης Προβλημάτων σε Ψηφιακά Περιβάλλοντα, που εξετάστηκε για πρώτη φορά, η Ελλάδα συγκέντρωσε 461 μονάδες έναντι 500 του μέσου όρου του ΟΟΣΑ, καταλαμβάνοντας την 47η θέση ανάμεσα σε 91 χώρες.

Το πρόβλημα του βασικού εγγραμματισμού

Παρά τη σχετική σταθεροποίηση, το ποσοστό των μαθητών που ολοκληρώνουν την υποχρεωτική εκπαίδευση χωρίς βασικό επίπεδο λειτουργικού εγγραμματισμού παραμένει υψηλό. 40,9% στις Φυσικές Επιστήμες, 43,8% στην Κατανόηση Κειμένου και 49,5% στα Μαθηματικά. Πρόκειται για μαθητές που αδυνατούν να κατανοήσουν απλά φαινόμενα, το νόημα απλών κειμένων ή να κάνουν βασικούς μαθηματικούς συλλογισμούς.

Κοινωνικές ανισότητες και μαθησιακό περιβάλλον

Η επίδραση των κοινωνικο-οικονομικών ανισοτήτων στις επιδόσεις είναι στην Ελλάδα σχετικά μικρότερη, καθώς οι επιδόσεις είναι συνολικά συμπιεσμένες σε χαμηλότερα επίπεδα. Ωστόσο, οι μαθητές μεταναστευτικού υπόβαθρουπροέρχονται συχνά από χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα, με άνω του 50% να μην μιλά ελληνικά στο σπίτι.

Οι Έλληνες μαθητές περιγράφουν ένα λιγότερο υποστηρικτικό μαθησιακό περιβάλλον σε σχέση με τον ΟΟΣΑ, με περιορισμένη χρήση ψηφιακών τεχνολογιών και ΤΝ, ενώ το σχολικό κλίμα χαρακτηρίζεται από συχνότερα προβλήματα πειθαρχίας, απουσίες και καθυστερήσεις. Αντίθετα, τα σοβαρά περιστατικά παραβατικότητας και ο σχολικός εκφοβισμός κινούνται σε χαμηλότερα ή παρόμοια επίπεδα με τον ΟΟΣΑ.

Θετικά σημεία και προκλήσεις

Στον θετικό τομέα, η Ελλάδα κατέγραψε σημαντική βελτίωση στις ψηφιακές υποδομές, με σχεδόν διπλάσιο ρυθμό βελτίωσης από τον ΟΟΣΑ, ενώ το αίσθημα ασφάλειας των μαθητών και το αίσθημα του ανήκειν στο σχολείο έχουν βελτιωθεί σε σχέση με το 2022. Το μέτρο της απαγόρευσης των κινητών τηλεφώνων φαίνεται να έχει λειτουργήσει, με αυξημένα ποσοστά μαθητών να δηλώνουν ότι δεν τα χρησιμοποιούν καθόλου στο σχολείο.

Οι Έλληνες μαθητές εμφανίζουν ισχυρότερη πεποίθηση ότι οι ικανότητές τους μπορούν να αναπτυχθούν μέσω προσπάθειας (growth mindset), υψηλότερες εκπαιδευτικές και επαγγελματικές προσδοκίες, ενώ αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στη μελέτη και την εξωσχολική υποστήριξη σε σχέση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.

Το συμπέρασμα της έρευνας

Η συνολική εικόνα για την Ελλάδα δεν είναι θετική. Παρά το γεγονός πως ανακόπτεται η πολυετής διεύρυνση της απόστασης από τον ΟΟΣΑ, βελτιώνονται οι υποδομές και το σχολικό κλίμα, τα δομικά προβλήματα του εκπαιδευτικού συστήματος παραμένουν.

Η πρόκληση πλέον δεν είναι η αριθμητική επάρκεια πόρων αλλά η αποτελεσματική αξιοποίησή τους. Καλύτερη κατανομή προσωπικού, ποιότητα διδασκαλίας και ουσιαστική αξιοποίηση της τεχνολογίας.