21/01/2021

H Κωνσταντινούπολη στα 404: Ο Χρυσόστομος, η επανάσταση και η παραχάραξη της Ιστορίας

Γράφει ο Σταύρος Γουλούλης
Δρ. Βυζαντινής Τέχνης

Τα γεγονότα που τάραξαν την Κων/πολη τον Ιούνιο του 404 είναι γνωστά, οδήγησαν στην καταστροφή δημοσίων κτηρίων όπως η Αγία Σοφία (326, 360) και η Σύγκλητος με τα καλλιτεχνικά αριστουργήματα που περιείχαν (Ζώσιμος, 5.24.3-5.24.8). Διπλό το χτύπημα που ενήργησαν λαϊκές μάζες στις οποίες ο Χρυσόστομος, αρχιεπίσκοπος Κων/πόλεως (398-404), είχε μεγάλη απήχηση, λόγω της πολιτικής του κατά του εκφυλισμού των ηθών, της στηρίξεως των πτωχών. Ηταν δύο κεντρικά κτήρια της κωνσταντίνειας πολιτικής απέναντι ευρισκόμενα, με μία πλατεία να τα χωρίζει, τον Αυγουστεώνα. Εκπροσωπούσαν το ένα την Σύναξη της Εκκλησίας και το άλλο τη Σύναξη των Συγκλητικών, εκπροσώπων του λαού.

Αφορμή της στάσεως αναφέρεται ένα αργυρό άγαλμα της Ευδοξίας, συζύγου του αυτοκράτορα Αρκαδίου και μητέρας του Θεοδοσίου Β΄ στον Αυγουστεώνα, που συνοδευόταν από τελετές (Παραστάσεις Σύντομοι Χρονικαί, κεφ. 31, 68). Η Ρώμη όμως είχε ενσωματώσει συμβολικά τέτοιες τελετές. Π.χ. τα εγκαίνια της Κων/πόλεως (11 Μαΐου 330) έγιναν την ημέρα της ρωμαϊκής ταφικής εορτής Λεμούρια. Είναι ένα δείγμα τι είδους παραχάραξη είχε γίνει.

Eίχε προηγηθεί όμως μία εγκληματική εις βάρος λαϊκών μαζών στρατιωτική επιχείρηση στο ναό που εκκλησιάζονταν ανήμερα το Πάσχα 404, με πολλά θύματα. Η αιτία είναι σχεδόν πάντα η ίδια, οι πολιτικές-κοινωνικές διαμάχες και αντεκδικήσεις. Τότε ακριβώς εκτυλισσόταν μία μικρή Εικονομαχία, ο στρατός δίωκε -και φόνευε ακόμη- μοναχούς, για λόγους οικονομικής και δημοσιονομικής πολιτικής (Ζώσιμος, 5.32.2-5.23.6). Αλλά και ο Χρυσόστομος δεν υποστήριζε τους αστούς μοναχούς της Κων/πολης. Η Ιστορία έχει δώσει και δείγματα μη υγιούς τρόπου ζωής μερικών.

Η ένταση ήταν τέτοια που έδρασαν κάποιοι προβοκάτορες. Έβαλαν στο στόμα του Χρυσοστόμου έναν λόγο κατά της αυτοκράτειρας Ευδοξίας, με τη γνωστή αρχή (initium): «Πάλιν Ηρωδιάς μαίνεται, πάλιν ταράττεται, πάλιν ορχείται, πάλιν την κεφαλήν Ιωάννου ζητεί λαβείν επί πίνακι…», αλλά θεωρείται από ειδικούς ως πλαστή ομιλία. Οσοι την πίστευαν γνήσια θα έβλεπαν έγκλημα κατά ανωτάτης της Αρχής.

Το αποτέλεσμα ήταν ότι απομακρύνθηκε ο Ιωάννης Χρυσόστομος από τη θέση του, εξορίσθηκε και μετά από ταλαιπωρίες εκοιμήθη στις 14 Σεπτεμβρίου 407. Είναι προφανές ότι συνέβαλαν σε αυτό οι προαναφερθέντες επαναστάτες, αν και δεν είχε σχέση με αυτούς. Στις 27 Ιανουαρίου 438 μεταφέρθηκε το λείψανο του αγίου στην Κων/πολη.

Το κήρυγμα ενός αγίου πατέρα γίνεται προς όλους, πολιτικούς, κληρικούς, λαϊκούς, και αφορά σε συγκεκριμένες υποχρεώσεις τους ως Χριστιανών. Ο Ιωάννης έδρασε λίγο μετά, όταν ο Χριστιανισμός έγινε μόνη θρησκεία του κράτους (380) ή το 391/2, και καταργήθηκαν τα είδωλα, τα οποία πάντως ως έργα τέχνης προστατεύονταν με νόμους. Τα δείγματα γραφής που είχε δώσει για την πιστή τήρηση του ευαγγελίου απέκλειαν το γεγονός να θεωρηθεί σύμμαχος Ατάκτων κατά του κράτους. Εκείνοι χρησιμοποιούσαν την πολιτική του παρουσία. Αποτέλεσμα ήταν οι εχθροί του Ιωάννη, μοναχοί, κληρικοί και λαϊκοί, να συμβουλεύουν την Ευδοξία λ.χ. ότι όταν μιλούσε για την Ιεζάβελ, την ειδωλολάτρισσα βασίλισσα του Ισραήλ, σύζυγο του Αχαάβ, εννοούσε την ίδια την αυτοκράτειρα. Και γενικά να πριονίζουν τον θρόνο του.

Τέτοιες λεπτές έννοιες γύρω από τον Βίο και πολιτεία του αγίου Χρυσοστόμου δεν κατανοεί ένα τμήμα των ευσεβών Χριστιανών που θεωρεί τα γεγονότα του 404 ως πρότυπο χριστιανικής επανάστασης! Πλην όμως, οι εμπερίστατοι αυτοί Πιστοί, στους οποίους ενίοτε η ευλάβεια συγχέεται με τη “βλάβεια”, νομίζουν ότι ισορροπεί έτσι η διπολική τους πνευματική υπόσταση. Κάνουν ένα τεράστιο άλμα, ισοπεδώνοντας κάθε έννοια λογικής, ηθικής και δικαίου και δικαιολογούν ανάλογα φαινόμενα, διεκδικήσεις στην Εκκλησία μας. Τηρουμένων αναλογιών.

Ποτέ δεν προσδιορίζεται μία πράξη Χριστιανού από πράξεις άλλων Χριστιανών, πολύ δε περισσότερο πολίτη από τυφλές πράξεις βίας πολιτών, μαζών. Ακόμη και σε γεγονότα της Παλαιάς και Καινής Διαθήκης πρέπει να λάβει κανείς υπόψη το ιστορικό περιβάλλον τους. Αλλιώς γιατί είπε ο Χριστός «θα σας στείλω τον Παράκλητο»; Να φωτίζεται τι απαιτείται κάθε στιγμή. Η χριστιανική ζωή είναι θέμα πρωτίστως έμπνευσης, όχι τόσο μιμήσεως, και θα πρέπει να προσέχουν όλοι ειδικά όσον αφορά άτομα που δεν έχουν καθαρή εικόνα των γεγονότων, δεν είναι καλλιεργημένα, άρα δεν έχουν διάκριση και συγχέουν το προσωπικό όφελος -την ανάγκη τους- το οποίο πλαγίως μεταμορφώνουν σε «φιλοτιμία». «Ου λήψει το όνομα του Κυρίου του Θεού σου επί ματαίω» (Εξοδος, 20.7.) Το ίδιο ισχύει και όταν χρησιμοποιεί κανείς το όνομα ενός αγίου του Θεού για πράξεις δικές του.

Ο Ιησούς Χριστός και οι Απόστολοι συνιστούσαν τον απόλυτο σεβασμό στην εξουσία και μόνον για θέματα Πίστεως προέτρεπαν «πειθαρχείν Θεώ μάλλον ή ανθρώποις» (Πράξεις 5.29). Ακόμη και τα τυραννικά καθεστώτα ανέχονταν οι Χριστιανοί. Η Αποκάλυψη προβλέπει την αφ’ εαυτών κατάρρευση προβάλλοντας το αρχέτυπο της Βαβυλώνας που βουλιάζει στο χάος, την ανυπαρξία (Αποκ. κεφ. 18, 9 κ.ε.). Αυτό σημαίνει ότι η εξουσία, αν δεν τηρεί τον ορισμό της, δηλαδή το «έξεστι», ό,τι της επιτρέπεται με βάση τον ηθικό κώδικα του ανθρώπου, τη φιλοσοφία δικαίου, κάποια στιγμή θα πληρώσει τα λάθη, τις αμαρτίες της, με κάποια αντίδραση προερχόμενη από άλλη εξουσιαστική δύναμη, εντός ή εκτός της επικράτειάς της.

ikivotos

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

Κόλαφος ο Γεωργιαδης κατά Μητσοτακη: Δεν μπορεί να με αδειάσει η κυβέρνηση, Είμαι η Κυβέρνηση (Βίντεο)

Απίστευτη απάντηση του Αδωνι Γεωργιάδη όταν στριμωχθηκε από δημοσιογράφο με ερώτηση που αφορούσε τα χιονοδρομικά κέντρα.Όταν ρωτήθηκε αν τον άδειασε η κυβέρνηση, η απάντηση...

Lockdown: 19 Αστείες ατάκες που σαρώνουν στο διαδίκτυο και τα social media

Οι πιο αστείες ατάκες που είδαμε στο διαδίκτυο τις τελευταίες μέρες.

Προειδοποίηση Bloomberg ότι έρχεται πείνα και εξέγερση!

Σήμερα στη «δημοκρατία»: Το Bloomberg κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για ανεξέλεγκτες καταστάσεις. Ο κορωνοϊός προκαλεί τη μεγαλύτερη ανισότητα των τελευταίων 50 ετών: «Οι...

Το τελεσίγραφο Δένδια σε Μαξίμου και Αποστολίδη

Η χθεσινή συνεδρίαση της Βουλής ήταν ιστορική σημασίας. Είναι η πρώτη φορά που υπουργός εξωτερικών στέλνει τελεσίγραφο στον ίδιο τον πρωθυπουργό της χώρας, τον...

Κατέρρευσε ο Μητσοτάκης βλέποντας τον Αβραμόπουλο στο Open – Δραματικές ώρες στο Μαξίμου

Πριν από λίγο στον αέρα του open ο Δημήτρης Αβραμοπουλος ανακοίνωσε την επιστροφή του στην ενεργό πολιτική.Οπως είπε επέστρεψε, ετοιμάζει το πολιτικό του γραφείο...

Τουρκια: 2 εκρήξεις στο εργοτάξιο του πυρηνικού εργοστασίου Ακούγιου

Δύο ισχυρές εκρήξεις, η μία μετά την άλλη, σημειώθηκαν στο πυρηνικό εργοστάσιο Ακούγιου στην Τουρκία το απόγευμα της Τρίτης 19 Ιανουαρίου, συμφωνα με τουρκικά...

Δημοσίευμα ντροπής του La Libre για την μετατροπή της Ελλάδας σε Βόρεια Κορέα

Έλεγχος των ΜΜΕ προσωπικά από τον Έλληνα πρωθυπουργό, που παραπέμπει στον Κιμ Γιόνγκ Ουν. Τα δημοσιεύματα στην Ευρώπη είναι αποκαλυπτικά και γίνονται ολοένα και περισσότερα....

Βρετανικό μέσο χαρακτηρίζει «ανήθικη» την Ελλάδα και επιτίθεται χυδαία στον πρωθυπουργό

Ένα ελεεινό και χυδαίο δημοσίευμα που παρουσιάζει τον Έλληνα πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη ως πρωταγωνιστή στριπτίζ σε ερωτικό διήγημα προκαλεί οργή και αγανάκτηση.Φτάνει μάλιστα στο...

Κατέρρευσαν οι τηλεθεατές με τον Γιάννη Σαραντάκο

Υπαρξιακό πρόβλημα πρέπει να αντιμετώπισαν οι τηλεθεατές στο Open που παρακολουθούσαν σήμερα το πρωί το ρεπορτάζ του Γιάννη Σαραντάκου για το άνοιγμα της αγοράς...

Εκνεύρισε το πανελλήνιο η εκπομπή του Ευαγγελάτου για την Σοφία Μπεκατώρου

Όποιος είδε την εκπομπή του Νίκου Ευαγγελάτου στην οποία είχε θέμα της καταγγελίας της Σοφίας Μπεκατώρου, πραγματικά θα ήθελε να αλλάξει χώρα. Δεν είναι...

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

Κόλαφος ο Γεωργιαδης κατά Μητσοτακη: Δεν μπορεί να με αδειάσει η κυβέρνηση, Είμαι η Κυβέρνηση (Βίντεο)

Απίστευτη απάντηση του Αδωνι Γεωργιάδη όταν στριμωχθηκε από δημοσιογράφο με ερώτηση που αφορούσε τα χιονοδρομικά κέντρα.Όταν ρωτήθηκε αν τον άδειασε η κυβέρνηση, η απάντηση...

Lockdown: 19 Αστείες ατάκες που σαρώνουν στο διαδίκτυο και τα social media

Οι πιο αστείες ατάκες που είδαμε στο διαδίκτυο τις τελευταίες μέρες.

Προειδοποίηση Bloomberg ότι έρχεται πείνα και εξέγερση!

Σήμερα στη «δημοκρατία»: Το Bloomberg κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για ανεξέλεγκτες καταστάσεις. Ο κορωνοϊός προκαλεί τη μεγαλύτερη ανισότητα των τελευταίων 50 ετών: «Οι...

Το τελεσίγραφο Δένδια σε Μαξίμου και Αποστολίδη

Η χθεσινή συνεδρίαση της Βουλής ήταν ιστορική σημασίας. Είναι η πρώτη φορά που υπουργός εξωτερικών στέλνει τελεσίγραφο στον ίδιο τον πρωθυπουργό της χώρας, τον...

Κατέρρευσε ο Μητσοτάκης βλέποντας τον Αβραμόπουλο στο Open – Δραματικές ώρες στο Μαξίμου

Πριν από λίγο στον αέρα του open ο Δημήτρης Αβραμοπουλος ανακοίνωσε την επιστροφή του στην ενεργό πολιτική.Οπως είπε επέστρεψε, ετοιμάζει το πολιτικό του γραφείο...

Τουρκια: 2 εκρήξεις στο εργοτάξιο του πυρηνικού εργοστασίου Ακούγιου

Δύο ισχυρές εκρήξεις, η μία μετά την άλλη, σημειώθηκαν στο πυρηνικό εργοστάσιο Ακούγιου στην Τουρκία το απόγευμα της Τρίτης 19 Ιανουαρίου, συμφωνα με τουρκικά...