9/01/2021

Πώς το λέγαμε / Πώς το λέμε. Κατάργηση ή νόμος γλωσσικής εξέλιξης;

του Χρυσόστομου Τσιρίδη
Με την ευκαιρία της ημέρας της μητρικής γλώσσας.

Σίγουρα ο ως άνω διδάχθηκε και γνωρίζει το “ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟΝ”. Ωστόσο με χιουμοριστικό τρόπο λέει πολλά.
.
Είναι γεγονός ότι μέχρι (και) πρόσφατα, πολύ εύκολα καταφεύγαμε στο καταγγελτικό “Καταργούν τα…αρχαία”. Χανόμαστε. Επειγόντως να μάθουν τα παιδιά να κλίνουν σωστά όλο το…”αλέκτωρ” (Δημαρά “η μεταρρύθμιση που δεν έγινε”)
.
ΟΜΩΣ: επρόκειτο όντως για κατάργηση ή μήπως για τον αδήριτο νόμο εξέλιξης των γλωσσών;
Δεν ξέρω πόσο θα συνεισφέρουν τα παραδείγματα που ακολουθούν.
.
Έλεγαν παλιότερα: αγύνης, μονότροπος
Λέμε σήμερα: ανύπαντρος / άγαμος
.
(Σημείωση. Στην πορεία των πραγμάτων, κοινωνικών / πολιτικών /ιδεολογικών κλπ, ανά τους αιώνες, οι λέξεις αυτές νοηματοδοτήθηκαν διαφορετικά.
.
Το διευκρινίζω με ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ:
Λ.χ Ο ΦΗΜΙΟΣ “μονότροπος” όντας, πήρε στην υπηρεσία του την μητέρα του Ομήρου και τον μικρό Όμηρο. Ο Όμηρος αργότερα βέβαια…ανταπέδωσε, χαρίζοντας στον δάσκαλο και μέντορά του την αθανασία, δίνοντάς του έναν καλό ρόλο στην ΟΔΥΣΣΕΙΑ, (κάτι που έκανε και με πολλούς άλλους που τον βοήθησαν=Μέντης, Νοήμων, Μέντορας, Τυχίος κλπ).
.
Να επανέλθουμε στο θέμα μας όμως, οπότε και θα φανεί γιατί έγραψα κάποια
επιπλέον πληροφοριακά εκτός θέματος:
.
Σήμερα η λέξη “μονότροπος” παραπέμπει αλλού: Μονόχνωτος ιδιότροπος αντικοινωνικός, οπότε θα… ΑΔΙΚΟΥΣΑΜΕ τον Φήμιο (ΚΑΙ τον Όμηρο) εάν επιμέναμε να διατηρήσουμε και σήμερα “αναλλοίωτη” την έκφραση του βιογράφου του Ποιητή.
.
Για τα επόμενα ασχολίαστα παραδείγματα, ας κάνει ο καθένας το σχόλιο που ο ίδιος νομίζει σωστό.
.
Έλεγαν πριν: Ο μονωθείς από γυναικός
Λέμε σήμερα: ο χήρος ή ο χωρισμένος
(Αντίστοιχα για την γυναίκα: Η μονωθείσα από ανδρός)
Φαντάζεστε να λέγαμε υποχρεωτικά “ο μονωθείς από γυναικός”;
Ή έστω “απομονωθείς…”; Πού παραπέμπουν ΣΗΜΕΡΑ οι λέξεις πλέον;
.
Έλεγαν παλιότερα: Οι προσήκοντες τω γένει
Λέμε σήμερα: Οι συγγενείς, οι οικείοι, ομογενείς
(Πού είναι η… κατάργηση;)
.
Έλεγαν..κάποτε: Κατά το παρείκον των καιρών
Σήμερα: από καιρό σε καιρό, στο (με το) πέρασμα του χρόνου
.
Πριν: εύκαιρος σιγή
Τώρα: Πλήθος εκφράσεων: βρήκες την ώρα να μιλήσεις / καλύτερα να μην μιλούσες τότε/ Τί ήθελες και μίλησες/ κακώς, πολύ κακώς που απάντησες κλπ.
(Γιατί “σιγή” και “εύκαιρος”… σήμερα σημαίνουν άλλα)
.
Έλεγαν: σκιρτώσα νεότης (με την αρνητική έννοια της…ανυπάκουης νιότης)
Σήμερα: παρορμητική νιότη, αλλά και γεμάτη ανησυχίες, αναζητήσεις.
.
Έλεγαν παλιά: χηρωσταί (όπως τους εννοεί ο Όμηρος: δατέονται=μοιράζονται κλήρο μακρινού συγγενή).
Σήμερα:Ευκαιριακοί κληρονόμοι της περιουσίας ενός άκληρου(=άτεκνου) μακρινού…θείου, με αρκετό άρωμα…τυχάρπαστου λαμόγιου.
.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Τα παραδείγματα είναι ελάχιστα ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ.
Διάλεξα λέξεις-εκφράσεις οι οποίες ακόμη ΚΑΙ “μεταφρασμένες”
ΟΥΤΕ λέγονται, ως έχουν, ΟΥΤΕ μας λένε κάτι ΠΛΕΟΝ(!). (λ.χ προσήκοντες τω γένει).
.
Η ΟΜΙΛΟΥΜΕΝΗ Ελληνική γλώσσα ΩΣΤΟΣΟ φέρει μέσα της το νοηματικό παρελθόν της,ΑΛΛΑ με τον “δικό της τρόπο”, κατά πως θα έλεγε ο Εθνικός μας Ποιητής (λ.χ συγγενείς). Είναι αυτό…Κατάργηση ή ζωτική αναγκαιότητα της γλώσσας;
.
Αρκεί να σεβόμαστε την αυτάρκειά της σε ΤΥΠΟΥΣ και “τωρινά-επίκαιρα” ΝΟΗΜΑΤΑ και να την διδάσκουμε ανάλογα. Τίποτε δεν καταργείται, εκτός από το….
“παρεληλακώς- παρεληλακυία-παρεληλακός”. Παλιός τύπος, αλλά ΟΧΙ “γλώσσα” πλέον.
.
ΜΗΤΡΙΚΗ Γλώσσα (που έχει και την γιορτή της) και ΣΧΟΛΕΙΟ (όχι..μουσείο) κάνουν θαύματα.
.
Υ.Γ Στο youtube: “Μνηστηροφονία. Τί σκότωσε τους μνηστήρες”.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

Ανησυχία από την αποκάλυψη της εισήγησης Μέρκελ για την πανδημία

Τοποθέτηση που καταρρίπτει την αισιοδοξία για την πορεία της πανδημίας Η διαρροή της τοποθέτησης της καγκελαρίου Ανγκέλα Μέρκελ κατά την συνεδρίαση του χριστιανοδημοκρατικού κόμματος, έχει...

Θριάσιο: Η έκθεση για τον υποδιοικητή που νοσηλεύεται στη ΜΕΘ μετά το εμβόλιο

Ο Υποδιοικητής του Θριασίου νοσοκομείου νοσηλεύεται διασωληνωμένος εδώ και μέρες στο Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Νίκαιας με σοβαρή λοίμωξη του αναπνευστικού που οδήγησε σε οξεία...

Έπιασαν ένα τόνο πακιστανική ηρωινη που μετεφεραν Τούρκοι σε ευρωπαϊκή χώρα με διπλωματικό φορτίο

Μεγάλη επιτυχία των αρχών στην πόλη Λβιβ της Ουκρανίας, που κατασχεσαν ποσότητα ηρωίνης μεγαλύτερης του ενός τόνου και συνέλλαβαν 4 Τούρκους διακινητές. Τα ναρκωτικά που...

Νέο Μνημόνιο μέχρι το Μαϊο; Τι εννοούσε ο Μπάμπης Παπαδημητρίου χθες στο Kontra24; (Βίντεο)

Ο Μπάμπης Παπαδημητρίου, εκτός από βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας ήταν και για χρόνια στο οικονομικό ρεπορτάζ του ΣΚΑΪ. Οπότε όταν λέει ότι "Δεν μπορεί...

Πρωτοφανής απόφαση της ΕΕ, δολοφονεί τους Έλληνες παραγωγούς!

Πρωτοφανής απόφαση που υποθηκεύει το μέλλον των ελλήνων παραγωγών ευνοώντας σκανδαλωδώς χώρες εκτός ΕΕ! Η κυβέρνηση τι κάνει; Τα κόμματα τι κάνουν; Είναι δυνατόν...

Σαρηγιαννης – Παγώνη: Οι προβλέψεις τους μας φέρνουν τρόμο – Τα μέτρα θα μειωθούν τέλη Ιουνίου

Τα μέτρα θα μπορούν να μειωθούν τέλη Ιουνίου αν μέχρι τότε έχει εμβολιαστεί το 65% του πληθυσμού, είπε σήμερα η Παγώνη στο Mega. Εντελως...

Εκτός ελέγχου η τουρκική ασυδοσία στην Θράκη!

Κανένας σεβασμός στους νόμους και τους κανόνες από το τουρκικό προξενείο στη Θρακη. Όπως βλέπουμε σε φωτογραφία που ανέβηκε στα tourkikanea.gr το τζιπ του Τούρκου...

Έχουν βραχυκυκλώσει στο Μαξίμου – Παίρνουν πίσω το άνοιγμα των σχολείων και του λιανεμπορίου μέσω click away

Κοροϊδεύουν τον κόσμο κατάμουτρα συνεχώς με ψεύτικες υποσχέσεις και μετά βγαίνουν και λένε ότι διαφωνουν οι ειδικοί για να καλυφθούν. Η Πελωνη (είναι αναπληρώτρια κυβερνητική...

Lockdown Παράταση: Από την μια σχεδιαζουν σκληρή παράταση του lockdown και από την άλλη ανοίγουν τα σχολεία

Η λέξη μπάχαλο είναι πολύ μικρή για να περιγράψει το χάος και τις παλινωδίες της κυβέρνησης σε σχέση με τις αποφάσεις της για το...

Εθνική ντροπή στα Ιμια – Νέος Σημιτης ο Μητσοτάκης, υποχωρεί στο Αιγαίο

Εθνική ντροπή αυτό που έγινε στα Ιμια με τον εμβολισμό ελληνικού σκάφους από τους Τούρκους τον οποιο προσπάθησε να κρύψει η Ελλάδα. Τουρκικό σκάφος εμβόλισε...

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

Ανησυχία από την αποκάλυψη της εισήγησης Μέρκελ για την πανδημία

Τοποθέτηση που καταρρίπτει την αισιοδοξία για την πορεία της πανδημίας Η διαρροή της τοποθέτησης της καγκελαρίου Ανγκέλα Μέρκελ κατά την συνεδρίαση του χριστιανοδημοκρατικού κόμματος, έχει...

Θριάσιο: Η έκθεση για τον υποδιοικητή που νοσηλεύεται στη ΜΕΘ μετά το εμβόλιο

Ο Υποδιοικητής του Θριασίου νοσοκομείου νοσηλεύεται διασωληνωμένος εδώ και μέρες στο Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Νίκαιας με σοβαρή λοίμωξη του αναπνευστικού που οδήγησε σε οξεία...

Έπιασαν ένα τόνο πακιστανική ηρωινη που μετεφεραν Τούρκοι σε ευρωπαϊκή χώρα με διπλωματικό φορτίο

Μεγάλη επιτυχία των αρχών στην πόλη Λβιβ της Ουκρανίας, που κατασχεσαν ποσότητα ηρωίνης μεγαλύτερης του ενός τόνου και συνέλλαβαν 4 Τούρκους διακινητές. Τα ναρκωτικά που...

Νέο Μνημόνιο μέχρι το Μαϊο; Τι εννοούσε ο Μπάμπης Παπαδημητρίου χθες στο Kontra24; (Βίντεο)

Ο Μπάμπης Παπαδημητρίου, εκτός από βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας ήταν και για χρόνια στο οικονομικό ρεπορτάζ του ΣΚΑΪ. Οπότε όταν λέει ότι "Δεν μπορεί...

Πρωτοφανής απόφαση της ΕΕ, δολοφονεί τους Έλληνες παραγωγούς!

Πρωτοφανής απόφαση που υποθηκεύει το μέλλον των ελλήνων παραγωγών ευνοώντας σκανδαλωδώς χώρες εκτός ΕΕ! Η κυβέρνηση τι κάνει; Τα κόμματα τι κάνουν; Είναι δυνατόν...

Σαρηγιαννης – Παγώνη: Οι προβλέψεις τους μας φέρνουν τρόμο – Τα μέτρα θα μειωθούν τέλη Ιουνίου

Τα μέτρα θα μπορούν να μειωθούν τέλη Ιουνίου αν μέχρι τότε έχει εμβολιαστεί το 65% του πληθυσμού, είπε σήμερα η Παγώνη στο Mega. Εντελως...