Το Ταμείο Ανάκαμψης αποτελεί ένα εξαιρετικά χρήσιμο εργαλείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης προκειμένου τα κράτη-μέλη να αντιμετωπίσουν τις πληγές που άνοιξε η πανδημία και την παγκόσμια οικονομική κρίση που έφερε, σε συνδυασμό με ένα εξαιρετικά ασταθές και απειλητικό γεωπολιτικό περιβάλλον με δύο σημαντικές εστίες ανάφλεξης στην Ουκρανία και τα Κατεχόμενα. Το Ταμείο Ανάκαμψης στην Ελλάδα αποτέλεσε ωστόσο ένα σημαντικό πολιτικό εργαλείο για την κυβέρνηση, αφού τα περισσότερα από 30 δισεκατομμύρια του αποτέλεσαν αιχμή του δόρατος της προεκλογικής εκστρατείας της ΝΔ και του Κυριάκου Μητσοτάκη στις προηγούμενες εκλογές.
Χωρίς καμία διαβούλευση, ουσιαστικά χωρίς διάλογο με τις πολιτικές δυνάμεις και τους κοινωνικούς εταίρους η ελληνική κυβέρνηση έσπευσε να στείλει τον κατάλογο με την κατανομή των κονδυλίων, υπηρετώντας αυτήν την μονόπλευρη και… εσωστρεφή τακτική και στις αναθεωρήσεις-διορθώσεις των επιλέξιμων χρηματοδοτήσεων.
Το ζήτημα όμως είναι αν τα έργα που χρηματοδοτούνται από τα Κοινοτικά Κονδύλια θα αποτελέσουν την θρυαλλίδα για την αποκάλυψη ενός ολόκληρου συστήματος καταστρατήγησης του ανταγωνισμού, δημιουργίας καρτέλ και συστηματικής χειραγώγησης συγκεκριμένων αγορών από υπόγειες συμφωνίες. Το ΠΑΣΟΚ συστηματικά έχει καταγγείλει όχι μόνο την μονομέρεια της κατεύθυνσης των κονδυλίων του Ταμείου Ανάκαμψης προς όφελος συγκεκριμένων οικονομικών παικτών, αλλά και μια αντίληψη της κατανομής της που δεν αφορά στην αναβάθμιση της κοινωνικής οικονομίας και κυρίως της οικονομικής δικαιοσύνης, αλλά στην περαιτέρω οικονομική ενίσχυση των πλούσιων και ισχυρών.
Μπορεί στον Σολωμό να αποδίδεται η φράση «Το έθνος πρέπει να μάθει να θεωρεί εθνικό ό,τι είναι αληθές», αλλά η κυβέρνηση της ΝΔ αξιοποιώντας κάθε επικοινωνιακό μηχανισμό που ελέγχει ή «συνομιλεί» προνομιακά μαζί του επιχειρεί συστηματικά να υπονομεύσει κάθε προσπάθεια ελέγχου και λογοδοσίας. Ελέγχου σχετικά με την διαχείριση ενός σημαντικού χρηματοδοτικού εργαλείου που δεν αναμένεται να υπάρξει αντίστοιχο στο ορατό μέλλον. Και εδώ έρχονται οι ευρωπαϊκές ελεγκτικές αρχές. Το πρόσφατο δημοσίευμα του Politico, ότι η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) διερευνά πιθανές παρατυπίες με τον τρόπο κατανομής των κεφαλαίων του Ταμείου Ανάκαμψης. Η στάση του ΠΑΣΟΚ, που επιχειρήθηκε να χαρακτηριστεί ως «αντεθνική» από τον εκπρόσωπο Τύπου της ΝΔ Νίκο Ρωμανό, επειδή δεν έδωσε πρόσφατα στη Βουλή λευκή επιταγή για την έξτρα χρηματοδότηση του Ταμείου Ανάκαμψης, καταρχάς φαίνεται να δικαιώνεται σε επίπεδο έρευνας.
Έφοδος της Επιτροπής Ανταγωνισμού
Η ανεξάρτητη Ελληνική Επιτροπή Ανταγωνισμού φαίνεται ότι ύστερα από παραγγελία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO), πραγματοποίησε έφοδο στους τρεις μεγάλους τηλεπικοινωνιακούς ομίλους καθώς και σε εταιρείες πληροφορικής. Μάλιστα τα δημοσιεύματα επισημαίνουν ότι συντριπτική πλειονότητα των διαγωνισμών του Ταμείου Ανάκαμψης στην Ελλάδα διεξάγονται με μόνο μία προσφορά. Όσοι ζούμε σ’ αυτήν την χώρα βιώνουμε καθημερινά την «φενάκη» στη λειτουργία ανταγωνισμού σε μια σειρά από βασικές αγορές (τηλεπικοινωνιών, ενέργειας, καυσίμων, ειδών διατροφής και προσωπικής υγιεινής) όπου οι υπόγειες συνεννοήσεις και οι ενοποιημένες πρακτικές αποτελούν τον κανόνα αντί την εξαίρεση.
Η έρευνα λοιπόν στρέφεται κατά των καρτέλ στην Ελλάδα, με κάποιους να επισημαίνουν ότι είναι καθυστερημένη και ενδεχομένως να αποτελεί μόνο την κορυφή του παγόβουνου. Να σημειώσουμε ότι το συνολικό κεφάλαιο του Ταμείου Ανάκαμψης στην Ελλάδα είναι πάνω από 30 δισεκατομμύρια ευρώ με την μικρομεσαία επιχειρηματικότητα να είναι αποκλεισμένη από την ρευστότητα.
Ταυτόχρονα οι τράπεζες, που στηρίχτηκαν από το δημόσιο τομέα την περίοδο της κρίσης, παρά την κερδοφορία τους κρατούν τις πόρτες τους για δάνεια είναι ερμητικά κλειστές. Όπως αναφέρει ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) για την χρηματοδότηση των επιχειρήσεων (Financing SMEs and Entrepreneurs 2024: An OECD Scoreboard) το μερίδιο δανείων των μικρομεσαίων επιχειρήσεων από το συνολικό δανεισμό των τραπεζών βρίσκεται σε συνεχή κάθοδο, με το ποσοστό των επιτοκίων να είναι όλο και πιο αυξημένο.
Αδιαφορία
Η κυβέρνηση δεν στηρίζει την παραγωγική δύναμη που μπορεί να αναπτύξουν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις χάρη στις νέες τεχνολογίες. Αντί να προωθήσει την εγχώρια παραγωγή η Ν.Δ ηθελημένα ή μη την οδηγεί στον μαρασμό, ανοίγοντας την «κάνουλα» των χρημάτων μόνο σε λίγους και «πιστούς». Η κυβέρνηση πιστή στο δόγμα της έκθεσης Πισσαρίδη, αδιαφορεί για τον επιχειρηματία που η άνοδος των τιμών των αγαθών έχει κάνει την κερδοφορία της επιχείρησής τους καθημερινό αγώνα.
Απέναντι σε αυτήν την πολιτική φιλοσοφία είναι ανάγκη να ενισχυθούν οι πολιτικές των προοδευτικών δυνάμεων, οι οποίες υποστηρίζουν αυστηρότερους κανόνες για τα κονδύλια της Ε.Ε, με διασφάλιση της διαφάνειας του διαμοιρασμού του δημοσίου χρήματος. Το ΠΑΣΟΚ έχει σχέδιο και πρόταση και συστηματικά ελέγχει την κυβέρνηση με στοιχεία για τον τρόπο λειτουργίας των ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων.
Η ακρίβεια, ο πληθωρισμός, η εξανέμιση των αποδοχών των εργαζομένων τροφοδοτούνται από αυτή τη στρέβλωση του ανταγωνισμού.
Ενός ανταγωνισμού που επέβαλλε θριαμβικά ως πανάκεια για κοινωνική δικαιοσύνη η νεοφιλελεύθερη ευρωπαϊκή πλειοψηφία και μέσα στην πανδημία είδαμε όχι μόνο τα όρια του, αλλά και την κρίσιμη σημασία του δημόσιου τομέα, όχι μόνο ως θεματοφύλακα της λειτουργίας της αγοράς, αλλά και ως φορέα παροχής κρίσιμων υπηρεσιών (υγεία, παιδεία, ασφάλεια, υποδομές, νερό ενέργεια). Ο νεοφιλελεύθερος ανταγωνισμός που κυριαρχεί στον παγκοσμιοποιημένο καπιταλισμό των τελευταίων 30 χρόνων ωθεί στη φτωχοποίηση ολοένα και μεγαλύτερων κοινωνικών ομάδων ανά τη γη και στην υπερσυσώρευση πλούτου και ισχύος σε ολιγάρχες των νέων τεχνολογιών και πολυπλόκαμων funds.
Ο κόσμος της εργασίας και της επιχειρηματικότητας σε όλη την Ευ-ρώπη αλλάζει. Το επόμενο Ευρωκοινοβούλιο θα καθορίσει ποιο παραγωγικό μοντέλο θα ακολουθήσει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Το πρότυπο με το οποίο θα διανεμηθούν τα χρήματα για την παραγωγή και με ποιους όρους. Στόχος πρέπει να είναι ένας: η οικοδόμηση ενός ευρωπαϊκού μοντέλου κοινωνικής οικονομίας της αγοράς. Οι Σοσιαλιστικές δυνάμεις σε όλη την Ευρώπη αγωνίζονται για μια διαφορετική προσέγγιση στην λειτουργία της οικονομίας, στην επαναφορά της κοινωνικής στήριξης.
Με την προσθήκη και των νέων τεχνολογιών, η Ελλάδα μπορεί να βάλει τις βάσεις για μια ανθεκτική, βιώσιμη και δίκαιη οικονομία που θα προσφέρει ποιοτικές θέσεις εργασίας και δυνατότητες ισχυρής πρωτογενής και βιομηχανικής παραγωγής. Το μοντέλο των λίγων έβλαψε την ελληνική κοινωνία. Η συμμετοχή των πολλών θα δώσει την απάντηση στην κυβερνητική πολιτική της ολιγαρχίας.
* Υποψήφιος ευρωβουλευτής
με το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ,
Λέκτορας Ευρωπαϊκής Πολιτικής
στο Πανεπιστήμιο του Leiden
ΕΝΤΥΠΗ ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ KONTRA NEWS