Στο πλαίσιο των εκπληκτικών αρχαιολογικών ανακαλύψεων, ανάμεσα σε μια πλούσια κρύπτη από υπέροχους χρυσούς θησαυρούς από την Εποχή του Χαλκού της Ισπανίας, οι ερευνητές βρήκαν αυτό που μπορεί να είναι το πιο πολύτιμο αντικείμενο που ανακαλύφθηκε ποτέ.
Οι ειδικοί στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Ισπανίας εντόπισαν ένα ξεθωριασμένο βραχιόλι και ένα σκουριασμένο, κοίλο ημισφαίριο διακοσμημένο με χρυσό πως κατασκευάστηκαν όχι από γήινο, αλλά, από εξωγήινο μέταλλο.
Η ανακάλυψη, με επικεφαλής τον συνταξιούχο επικεφαλής συντήρησης Salvador Rovira Llorens, και δημοσιεύτηκε τον περασμένο Ιανουάριο, υποδηλώνει ότι οι τεχνικές επεξεργασίας μετάλλων στην Ιβηρική Χερσόνησο ήταν πολύ πιο προηγμένες από ό,τι νομίζαμε, πριν από περισσότερα από 3.000 χρόνια.
Ο Θησαυρός Βιλένα (Villena)
Ο Θησαυρός Βιλένα, όπως είναι γνωστός η κρύπτη με 66 κυρίως χρυσά αντικείμενα, ανακαλύφθηκε πριν από περισσότερα από 60 χρόνια το 1963 στο σημερινό Αλικάντε της Ισπανίας και έκτοτε θεωρείται ένα από τα πιο σημαντικά παραδείγματα χρυσοχοΐας της Εποχής του Χαλκού στην Ιβηρική Χερσόνησο και σε όλη την Ευρώπη.
Ωστόσο, ο προσδιορισμός της ηλικίας της συλλογής ήταν κάπως δύσκολος, για δύο λόγους: για ένα μικρό, κοίλο ημισφαίριο, που πιστεύεται ότι είναι μέρος λαβής μαχαιριού ή σπαθιού και ένα βραχιόλι που μοιάζει με φακό. Και τα δύο έχουν αυτό που οι αρχαιολόγοι έχουν περιγράψει ως «σιδερένια» εμφάνιση – δηλαδή, φαίνεται να είναι φτιαγμένα από σίδηρο.
Εξωγήινο ορυκτό
Στην Ιβηρική Χερσόνησο, η Εποχή του Σιδήρου – κατά την οποία ο λιωμένος αλεσμένος σίδηρος άρχισε να αντικαθιστά τον μπρούντζο – δεν ξεκίνησε παρά περίπου το 850 π.Χ. Το πρόβλημα είναι ότι τα υλικά του χρυσού χρονολογούνται μεταξύ 1500 και 1200 π.Χ. Έτσι, ο προσδιορισμός της τοποθεσίας των αντικειμένων που έμοιαζαν με σίδηρο στο πλαίσιο του Θησαυρού της Βιλένα ήταν ένα παζλ.
Αλλά το σιδηρομετάλλευμα από τον φλοιό της Γης δεν είναι η μόνη πηγή ελατόσιδρου. Υπάρχουν πολλά τεχνουργήματα σιδήρου προ της Εποχής του Σιδήρου σε όλο τον κόσμο που σχηματίστηκαν από υλικό μετεωρίτη.
Ίσως το πιο διάσημο είναι το σιδερένιο στιλέτο από μετεωρίτη του Φαραώ Τουταγχαμών, αλλά υπάρχουν και άλλα όπλα από την Εποχή του Χαλκού κατασκευασμένα από αυτό το υλικό και ήταν πολύ πολύτιμα.
Υπάρχει ένας τρόπος να πει κανείς τη διαφορά: Ο σίδηρος που εξάγεται από μετεωρίτες έχει πολύ υψηλότερο ποσοστό νικελίου από τον σίδηρο που εξάγεται από το έδαφος.
Έτσι, οι ερευνητές έλαβαν άδεια από το Δημοτικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Βιλίνας, που στεγάζει τη συλλογή, για να δοκιμάσουν προσεκτικά τα αντικείμενα και να καθορίσουν την ποσότητα νικελίου που περιέχουν.
Μετεωρικός σίδηρος
Πήραν προσεκτικά δείγματα και από τα δύο τεχνουργήματα και υπέβαλαν το υλικό σε φασματομετρία μάζας για να καθορίσουν τη σύστασή του. Παρά τον υψηλό βαθμό διάβρωσης, που αλλάζει τη στοιχειακή σύνθεση του αντικειμένου, τα αποτελέσματα υποδηλώνουν έντονα ότι το ημισφαίριο και το βραχιόλι είναι κατασκευασμένα από μετεωρικό σίδηρο.
Αυτό λύνει τακτοποιημένα το παζλ για το πώς τα δύο τεχνουργήματα ταιριάζουν με την υπόλοιπη συλλογή: κατασκευάστηκαν περίπου την ίδια περίοδο, που χρονολογούνται από το 1400 έως το 1200 π.Χ.
«Τα διαθέσιμα δεδομένα δείχνουν ότι το καπέλο και το βραχιόλι από το θησαυροφυλάκιο της Βιλένα θα ήταν επί του παρόντος τα δύο πρώτα αντικείμενα που αποδίδονται σε μετεωρικό σίδηρο στην Ιβηρική Χερσόνησο», εξηγούν οι ερευνητές στην εργασία τους, «που αντιστοιχούν σε μια χρονολογία της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, πριν από την έναρξη της επίγειας παραγωγής σιδήρου».
—