ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ
Μετάφραση, Σχόλια και Εκσυγχρονισμός Τεκμηρίωσης
στο βιβλίο της F.S. SAUNDERS
«ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΨΥΧΡΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ
Η CIA και ο Κόσμος των Τεχνών και των Γραμμάτων»
Ο Συγγραφέας και Επιμελητής: Ι. Θ. Μάζης
Ομότιμος Καθηγητής Οικονομικής Γεωγραφίας και Γεωπολιτικής Θεωρίας Ε.Κ.ΠΑ
Σειρά: Γεωπολιτική και Γεωστρατηγική ΧΧVΙ
∆ιευθυντής Σειράς: Ι.Θ. Μάζης
Εκδόσεις Λειμών – ΑΘΗΝΑ 2024
Πίνακας εξωφύλλου: Jackson Pollock.
One: Number 31, 1950. Oil and enamel paint on canvas, (269.5 × 530.8 cm)
ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ:
Ο τρόπος για να κάνεις καλή προπαγάνδα είναι να μην φαίνεται, καν, ότι την κάνεις.
Richard Crossman
Το βιβλίο “Σύγχρονη Τέχνη και Γεωπολιτική” συνιστά μια πρωτότυπη και ιδιαίτερα τεκμηριωμένη προσέγγιση της σχέσης μεταξύ αισθητικής δημιουργίας και διεθνών στρατηγικών. Ο συγγραφέας, γνωστός για τον ορθολογισμό του και τη μαθηματική του σκέψη, καταπιάνεται με ένα ζήτημα που παραδοσιακά αντιμετωπίζεται υπό το πρίσμα της υποκειμενικότητας και του θυμικού: την Τέχνη. Ωστόσο, η οπτική του δεν εστιάζει στη φύση ή την ουσία της καλλιτεχνικής δημιουργίας, αλλά στον τρόπο με τον οποίο η Τέχνη χειραγωγείται και εργαλειοποιείται σε γεωπολιτικά συμφραζόμενα.
Με βάση τη θεωρία του περί Συστημικής Γεωπολιτικής Ανάλυσης, η οποία στηρίζεται αποκλειστικά σε μετρήσιμες, αποδείξιμες πληροφορίες, ο συγγραφέας εντάσσει την Τέχνη στον Πολιτισμικό Πυλώνα της Γεωπολιτικής, δίπλα στις Θρησκείες και την Προπαγάνδα. Το βασικό του επιχείρημα είναι ότι η σύγχρονη τέχνη, αντί να αποτελεί ανεξάρτητη έκφραση δημιουργικότητας, συχνά λειτουργεί ως εργαλείο ιδεολογικής κατεύθυνσης, κοινωνικής μηχανικής και πολιτικής επιρροής. Η μελέτη του φωτίζει περιπτώσεις στις οποίες η τέχνη χρησιμοποιήθηκε στρατηγικά για την κατασκευή αφηγημάτων, την προώθηση πολιτιστικών ηγεμονιών και την ενίσχυση συγκεκριμένων γεωπολιτικών σχεδίων.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η μεθοδολογική αυστηρότητα του συγγραφέα. Ενσωματώνοντας δεδομένα, στατιστικές αναλύσεις και διαχρονικές συγκρίσεις, καταφέρνει να αποδομήσει τη ρομαντική εικόνα της τέχνης ως αμιγώς προσωπικής και πνευματικής έκφρασης. Παρουσιάζει περιπτώσεις όπου κρατικές οντότητες, ιδρύματα και οικονομικές ελίτ έχουν υποστηρίξει ή αναδείξει συγκεκριμένα καλλιτεχνικά ρεύματα, προκειμένου να επιτύχουν πολιτικούς ή οικονομικούς στόχους.
Μια από τις πλέον ενδιαφέρουσες πτυχές του έργου είναι το γεγονός ότι ο συγγραφέας, παρά την αυστηρά επιστημονική του προσέγγιση, δεν απορρίπτει την καλλιτεχνική δημιουργία, αλλά επιχειρεί να την εξορθολογίσει. Ως εικαστικός και ποιητής ο ίδιος, αντιλαμβάνεται τη δύναμη του θυμικού, αλλά επιλέγει να το προσεγγίσει με τα εργαλεία της ανάλυσης και της δομημένης σκέψης. Η διττή αυτή προσέγγιση προσδίδει στο βιβλίο έναν ξεχωριστό χαρακτήρα, γεφυρώνοντας το χάσμα μεταξύ επιστήμης και τέχνης.
Εν κατακλείδι, το βιβλίο «ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ» αποτελεί μια σημαντική συμβολή στο πεδίο της πολιτισμικής γεωπολιτικής. Προσφέρει μια τεκμηριωμένη και κριτική ματιά στη χρήση της τέχνης ως εργαλείου εξουσίας, αποφεύγοντας τόσο την υπερβολική αισθητικοποίηση όσο και τον απολυτό κυνισμό. Είναι ένα έργο που απευθύνεται όχι μόνο σε ακαδημαϊκούς των κοινωνικών και πολιτικών επιστημών, αλλά και σε καλλιτέχνες, ιστορικούς τέχνης και αναγνώστες που επιθυμούν να κατανοήσουν την αλληλεπίδραση αισθητικής και στρατηγικής σκέψης στον σύγχρονο κόσμο.
Ο Καθηγητής Ι. Μάζης επισημαίνει ότι,
«αυτό δεν σημαίνει φυσικά ότι απαξιώνουμε την εξέλιξη στην Τέχνη και στις μορφοπλαστικές της εκφάνσεις. ∆εν επιρρίπτουμε ευθύνες στην Σύγχρονη Τέχνη per se. Προτιμούμε όμως και επιλέγουμε η ποιότητα της Τέχνης και του παραγόμενου έργου Τέχνης να είναι εκείνη η οποία κάνει διάσημο των καλλιτέχνη και όχι κάποια μυστική υπηρεσία υπό το μανδύα ενός κατασκευάσματός της που στην περίπτωσή μας, είναι το Congress for Cultural Freedom/Κονγκρέσο για την Πολιτιστική Ελευθερία με «οργανωμένους συνεργάτες» (Μουσεία, Γκαλερί, Ορχήστρες, ∆ιεθνείς Εκθέσεις και… τεράστια κεφάλαια «συλλεκτών» που κρατούν 33 ημέρες (!) κατά μέσον όρο το έργο που αγόρασαν για την «συλλογή τους» πρίν το μεταπωλήσουν.»
Άλλωστε ο Επιμελητής και Συγγραφέας του παρόντος, Ι. Θ. Μάζης,
«έχει άποψη για τις Εικαστικές Τέχνες (ως σπουδαστής στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών Αθηνών και της ζύμωσής του με τις διάφορες και διαφορετικές απόψεις των εξαίρετων ∆ασκάλων/Συναδέλφων του), χωρίς να ισχυρίζεται ότι «ορθοτομεί τον Λόγον της Αληθείας» αλλά ότι επιθυμεί να συμβάλει σε μια αναστοχαστική συζήτηση με σοβαρά ιστορικά στοιχεία για τις σημερινές εξελίξεις στον χώρο της Τέχνης.»