Όταν οι διεθνείς ισορροπίες αλλάζουν, οι φίλοι και σύμμαχοι πολύ γρήγορα μπορούν να αποδειχθούν εχθροί.
- Από τη Μαρία Δεναξά,
εφημερίδα «δημοκρατία»
Αυτό γεύονται τώρα οι Καναδοί και πολύ σύντομα κι οι Ευρωπαίοι, εξαιτίας των τσουχτερών δασμών που θα επιβάλει ο Ντόνταλντ Τραμπ, αλλά και σε μία άλλη διάσταση κι η Ελλάδα, η οποία αφελώς πίστεψε πως το «Ελλάς – Γαλλία Συμμαχία» θα είναι διά παντός κι επί παντός επιστητού.
Την ώρα, λοιπόν, που ο Έλληνας υπουργός Άμυνας Νίκος Δένδιας προειδοποιεί τη σύμμαχο χώρα Γαλλία πως αν πωλήσει στην Τουρκία πυραύλους Meteor η χώρα μας δεν θα αγοράσει άλλη φρεγάτα Belharra και μαχητικά Rafale, ο Κυριάκος Μητσοτάκης δημοσιεύει άρθρο γνώμης στους «Financial Times» ζητώντας «η Ευρώπη να ξοδέψει περισσότερα για την άμυνά της».
Άλλη μια τοποθέτηση υποστήριξης της Ελλάδας προς στη Γαλλία, που φλερτάρει ανοιχτά με την Τουρκία, υπαγορευμένη από τον Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος επιμένει για τη δημιουργία μιας ευρείας αρχής για ευρωπαϊκές αγορές στις μελλοντικές αμυντικές δαπάνες της Ε.Ε., έχοντας στο πίσω μέρος του μυαλού του την τόνωση και της γαλλικής αμυντικής βιομηχανίας. Κάτι τέτοιο φυσικά θα μπορούσε να εξοργίσει τον Αμερικανό πρόεδρο, σε μια εποχή που η Ε.Ε. θα έπρεπε να προσπαθεί να καταπραΰνει, αντί να πυροδοτεί τις διατλαντικές σχέσεις, τις οποίες από εδώ και στο εξής οι Ευρωπαίοι θα πληρώνουν πολύ ακριβά.
Μέσα σε αυτό το κλίμα έγινε γνωστό από τη γαλλική Γερουσία πως η Τουρκία ενδιαφέρεται για το μελλοντικό σύστημα αεράμυνας SAMP/T, στο πλαίσιο του προγράμματος Loramid της γαλλο-ιταλικής κοινοπραξίας Εurosam (Thales και ΜΒDA), ενώ δημοσιεύματα των τελευταίων εικοσιτετράωρων αναφέρουν πως οι γαλλοτουρκικές σχέσεις βρίσκονται σε σταδιακή αναθέρμανση. Μάλιστα αναφέρουν ως σημάδι αυτής της αναθέρμανσης το γεγονός πως η φρεγάτα «Courbet» έκανε επιχειρησιακό κατάπλου στην Κωνσταντινούπολη τον περασμένο Νοέμβριο, σαν να είχε ξεχαστεί το περιστατικό του 2020, όταν η γαλλική φρεγάτα είχε γίνει στόχος επιθετικής ενέργειας από τουρκικά πολεμικά πλοία στη Μεσόγειο.
Στο πλαίσιο της αναθέρμανσης των γαλλοτουρκικών σχέσεων και η έκθεση που συντάχτηκε από πέντε γερουσιαστές της επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων και Αμυνας της Γαλλίας, οι οποίοι επισκέφτηκαν πρόσφατα την Τουρκία. Η έκθεση, που δημοσιεύτηκε στα τέλη Ιανουαρίου, τάσσεται «υπέρ της ενίσχυσης των γαλλοτουρκικών σχέσεων για την από κοινού δράση για την ειρήνη»!
Τα μέλη της αντιπροσωπίας των γερουσιαστών θεωρούν ότι η ενίσχυση της εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο χωρών «πρέπει να αποτελέσει στόχο προτεραιότητας, ως επέκταση του πολιτικού διαλόγου που αναθερμάνθηκε με την ευκαιρία αυτής της επίσκεψης της Γερουσίας».
Όπως αναφέρουν οι εισηγητές της έκθεσης, «αυτή η αναγκαία εμπιστοσύνη, που βασίζεται στον αμοιβαίο σεβασμό και στην αναγνώριση του ουσιαστικού ρόλου των δύο χωρών στον μεσογειακό κόσμο, πρέπει να εδραιωθεί με ισχυρές αποφάσεις για την οικονομική, στρατιωτική, πολιτιστική, εκπαιδευτική και αποκεντρωμένη συνεργασία, καθώς και με την επιβεβαίωση των κοινών πεποιθήσεων όσον αφορά τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου και την επιθυμία επίλυσης των περιφερειακών συγκρούσεων μέσω του διαλόγου και της αναζήτησης δίκαιων και ισότιμων συμβιβασμών».
Γαλλοτουρκικά αμυντικά θέματα κοινού ενδιαφέροντος
Η έκθεση υποστηρίζει ότι «η εμπιστοσύνη μεταξύ Γαλλίας και Τουρκίας (…) πρέπει επίσης να ενισχυθεί στη διμερή στρατιωτική συνεργασία» και γίνεται αναφορά στην πρόθεση της Τουρκίας να αρχίσει νέα αμυντικά προγράμματαπου θα αφορούν ιδίως τα υποβρύχια UAV.
Επιπλέον, οι γερουσιαστές προσθέτουν ότι ο στρατηγός Ικάι Αλτιντάντ, γενικός διευθυντής ασφάλειας του τουρκικού υπουργείου Αμυνας, «ζήτησε την επανάληψη των ανταλλαγών με τη Γενική Διεύθυνση Εξοπλισμών (DGA) της Γαλλίας, προκειμένου να εξεταστεί σε ποιο βαθμό θα μπορούσε να αρχίσει συνεργασία μεταξύ τουρκικών και γαλλικών εταιριών εν όψει των στρατηγικών σχεδιασμών της Τουρκίας».
Η έκθεση θεωρεί, επίσης, ότι θα ήταν «ιδιαίτερα σημαντικό να διεξαχθεί μια κοινή στρατηγική αναθεώρηση, προκειμένου να εξεταστούν θέματα κοινού ενδιαφέροντος και να επιβεβαιωθεί ότι πράγματι έχει γυρίσει η σελίδα» στις μέχρι πρότινος ψυχρές σχέσεις των δύο χωρών.
Το μέλλον της πολεμικής αεροπορίας της Τουρκίας θα μπορούσε να είναι ένα από αυτά τα «θέματα κοινού ενδιαφέροντος». Τουλάχιστον, αυτό πρότειναν οι υπεύθυνοι του προεδρείου της Γενικής Διεύθυνσης Εξοπλισμών της Τουρκίας, όταν συναντήθηκαν με την αντιπροσωπία της γαλλικής Γερουσίας.
Η έκθεση περιγράφει συζητήσεις που επέτρεψαν στους Γάλλους γερουσιαστέςνα αξιολογήσουν «την ποικιλομορφία και την τεχνογνωσία των τουρκικών εταιριών αμυντικών όπλων, οι οποίες παρέχουν στη χώρα ένα ευρύ φάσμα μη επανδρωμένων αεροσκαφών, πυραύλων, ρουκετών και τεθωρακισμένων οχημάτων».
Οι γερουσιαστές αναφέρουν επίσης «ότι η Τουρκία επιθυμεί να αναπτύξει ένα μαχητικό αεροσκάφος 5ης ή ακόμα και 6ης γενιάς» και ότι «ενδιαφέρεται να συμβάλει στο πρόγραμμα αεράμυνας του μέλλοντος SCAF (Future Air Combat System), υπενθυμίζοντας ότι ήταν εταίρος στα προγράμματα Cougar και A400M».
Δεδομένου ότι αυτή τη στιγμή η Τουρκία αναπτύσσει ένα υποτιθέμενο μαχητικό αεροσκάφος 5ης γενιάς -το «Kaan»- με βρετανική υποστήριξη, μέσω της συμμετοχής της BAE Systems και της Rolls-Royce, οι τουρκικές Αρχές θα επιθυμούσαν πιθανώς να είχαν προσκληθεί να συμμετέχουν στο Παγκόσμιο Πρόγραμμα Πολεμικών Αεροσκαφών (GCAP), του οποίου ηγούνται το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιταλία και η Ιαπωνία.
Πάντως, πάρα το ενδιαφέρον της Τουρκίας για το πρόγραμμα αεράμυνας του μέλλοντος SCAF, στην ανάπτυξη του οποίου συμμετέχουν η Ισπανία και η Γερμανία μαζί με τη Γαλλία -το Βέλγιο έγινε πρόσφατα δεκτό ως χώρα παρατηρητής-, για την ώρα δεν τίθεται άνοιγμα του προγράμματος προς τρίτους εταίρους.