Στις 20 Φεβρουαρίου πέφτει η φετινή Τσικνοπέμπτη, που γιορτάζεται κάθε χρόνο την Πέμπτη 11 ημέρες πριν από την Καθαρά Δευτέρα, που φέτος πέφτει στις 3 Μαρτίου. Τσικνοπέμπτη αποκαλείται η Πέμπτη της δεύτερης εβδομάδας του Τριωδίου και έχει καθιερωθεί εκείνη την μέρα η κατανάλωση κρέατος.
Η ονομασία προέρχεται από το εκκλησιαστικό λειτουργικό βιβλίο που χρησιμοποιείται κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου και περιλαμβάνει ύμνους με τρεις ωδές, αντί για τις εννέα που συναντώνται σε άλλες περιόδους. Οι ύμνοι αυτοί συντέθηκαν μεταξύ του 5ου και 15ου αιώνα, ενώ η πρώτη έντυπη έκδοση του βιβλίου έγινε στη Βενετία το 1522. Σημειώνεται, πάντως, ότι η Τσικνοπέμπτη δεν είναι αργία.
Το Τριώδιο 2025 αποτελείται από τρεις εβδομάδες πριν από την είσοδο στην Μεγάλη Τεσσαρακοστή, δηλαδή την περίοδο της νηστείας πριν από το Πάσχα:
η 1η εβδομάδα ονομάζεται Προφωνή ή Προφωνέσιμη ή και Απολυτή,
η 2η εβδομάδα Κρεατινή ή Κρεοφάγος και
η 3η εβδομάδα αποκαλείται Τυρινή ή Τυροφάγος που πλέον δεν καταναλώνεται κρέας, αλλά γίνεται κατανάλωση γαλακτοκομικών προϊόντων
Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση κατά τη διάρκεια της πρώτης εβδομάδας του Τριωδίου σταματάει η τακτική νηστεία της Τετάρτης και της Παρασκευής, σε αντίθεση με την δεύτερη εβδομάδα κατά την οποία ισχύει η νηστεία. Επομένως η «Τσικνοπέμπτη» παραδοσιακά λογίζεται ως εορτάσιμη ημέρα και το τραπέζι της χαρακτηρίζεται γιορτινό αφού έρχεται μετά από νηστεία και την επομένη είναι πάλι νηστεία.
Οι βασικές εορτές του Τριωδίου
Η περίοδος του Τριωδίου περιλαμβάνει σημαντικές θρησκευτικές και πολιτιστικές εορτές, όπως:
Τσικνοπέμπτη (20 Φεβρουαρίου 2025): Ημέρα κατανάλωσης κρέατος.
Κυριακή της Αποκριάς (2 Μαρτίου 2025) : Τελευταία ημέρα κατανάλωσης κρέατος πριν από τη νηστεία.
Καθαρά Δευτέρα (3 Mαρτίου): Έναρξη της Μεγάλης Σαρακοστής και συμβολική πνευματική ανανέωση.
Κυριακή των Βαΐων (13 Απριλίου): Επιτρέπεται η κατανάλωση ψαριού, πριν την αυστηρή νηστεία της Μεγάλης Εβδομάδας.
Η σημασία της νηστείας στη Σαρακοστή
Η περίοδος της Μεγάλης Σαρακοστής αποτελεί μια ευκαιρία πνευματικής και ψυχικής προετοιμασίας. Οι πιστοί απέχουν από την κατανάλωση κρέατος, γαλακτοκομικών και άλλων ζωικών προϊόντων, ακολουθώντας τις παραδόσεις της Εκκλησίας. Ωστόσο, υπάρχουν εξαιρέσεις η Κυριακή των Βαΐων, όπου επιτρέπονται συγκεκριμένα είδη τροφών.
Πότε ξεκινά η νηστεία της Σαρακοστής 2025
Το νηστειοδρόμιο της Εκκλησίας είναι προκαθορισμένο χρονικά και το μόνο που αλλάζει είναι οι ημερομηνίες αλλά και οι τροφές που επιτρέπονται καθώς υπάρχουν και οι μέρες που εν μέσω νηστείας επιτρέπεται η κατάλυσή της με συγκεκριμένα τρόφιμα. Σε γενικές γραμμές όμως στην νηστεία απαγορεύεται η κατανάλωση κρέατος, αυγών, αλλαντικών, ζωικών προϊόντων, γάλακτος και λοιπών γαλακτοκομικών προϊόντων, ψαριών (με εξαίρεση τα θαλασσινά και τα όστρακα, όπως και τα παρασκευάσματα από τα αυγά ψαριών όπως ταραμάς και αυγοτάραχο), ελαιολάδου (με εξαίρεση τις ελιές) καθώς και η κατανάλωση οινοπνευματωδών ποτών.
Στο αντίποδα νηστίσιμα είναι όλα τα λαχανικά, τα χόρτα, τα φρούτα, οι χυμοί φρούτων, όλα τα προϊόντα που βασίζονται στα δημητριακά, όπως τα σιτηρά, αρτοσκευάσματα (ψωμί, φρυγανιές)κλπ.
όσπρια χωρίς λάδι, ζυμαρικά, ρύζι, πατάτες, πλιγούρι, βρώμη, το βραστό σιτάρι (κόλλυβα), σησαμέλαιο, ταχίνι, χαλβάς κ.α. Θαλασσινά όπως το χταπόδι, το καλαμάρι, οι γαρίδες και οι σουπιές. Οστρακοειδή όπως τα κυδώνια, τα μύδια, οι ξηροί καρποί, οι ελιές, τα αποξηραμένα φρούτα, το μέλι και οι μαρμελάδες.
Η λίστα με τις ημερομηνίες που νηστεύουμε το 2025
Η Τυρινή ή Τυροφάγος είναι η τελευταία εβδομάδα της περιόδου των Αποκριών. Ονομάστηκε έτσι επειδή απ’ το ξεκίνημά της απαγορεύεται η κατανάλωση κρέατος ενώ αντίθετα επιτρέπεται η κατανάλωση αυγών και γαλακτοκομικών προϊόντων και φέτος καλύπτει το διάστημα από τις 24 Μαρτίου έως τις 2 Μαρτίου. Η τελευταία μέρα της εβδομάδας αυτής είναι η Κυριακή της Τυρινής, που φέτος «πέφτει» στις 2 Μαρτίου και απ’ την επόμενη η οποία είναι η Καθαρά Δευτέρα ξεκινά η Μεγάλη Σαρακοστή για το Πάσχα.
Η νηστεία της Σαρακοστής 2025 ξεκινά μέσα στο Μάρτιο καθώς φέτος το Πάσχα 2025 «πέφτει» την Κυριακή 20 Απριλίου. Η Μεγάλη Σαρακοστή, που είναι η αυστηρότερη νηστεία του εκκλησιαστικού μας έτους, ξεκινάει την Καθαρά Δευτέρα, που φέτος «πέφτει» 3 Μαρτίου 2025, και τελειώνει την Παρασκευή πριν το Σάββατο του Λαζάρου ήτοι την Παρασκευή 11 Απριλίου 2025.. Ακολούθως παρεμβάλλεται το διήμερο της Ανάστασης του Λαζάρου και της Κυριακής των Βαΐων, και ύστερα ξεκινά η Μεγάλη Εβδομάδα. Κατά τη διάρκεια της Σαρακοστής επιτρέπεται η κατάλυσις οίνου και ελαίου μόνο κατά τα Σάββατα και τις Κυριακές. Μόνη εξαίρεση αποτελεί η γιορτή των Αγίων Τεσσαράκοντα μαρτύρων ήτοι στις 9 Μαρτίου όπου καταλύεται το λάδι, καθώς και ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου, οπότε καταλύεται το ψάρι όποια μέρα κι αν πέσει. Μαζί με την εβδομάδα των Αγίων Παθών, η νηστεία του Πάσχα έχει διάρκεια 48 ημερών.