Το αρχαίο Θέρμο υπήρξε το θρησκευτικό κέντρο όλων των Αιτωλών, ενώ από τον 4ο αι. π.χ. αποτέλεσε και την πολιτική έδρα της Αιτωλικής Συμπολιτείας. Ως τόπος συνάντησης των Αιτωλών, απέκτησε ήδη από τον 8ο αι. π.χ. τον χαρακτήρα Παναιτωλικού Ιερού, στο οποίο λατρευόταν ο θεός Απόλλων, ενώ αργότερα, στην πρώιμη Ελληνιστική περίοδο, μετατρέπεται και σε πολιτικό κέντρο.
Ο ναός του Απόλλωνος Θερμίου κτίστηκε γύρω στο 620 π.Χ., εξυπηρετώντας τις λατρευτικές ανάγκες όλων των πλησιόχωρων κοινοτήτων. Ο αργυρότοξος Απόλλων είχε διττή φύση: είναι ο θεός πολεμιστής, τιμωρός της ανθρώπινης ύβρεως, αλλά και ο θεός προστάτης που αποτρέπει το κακό, θεραπεύει και σώζει.
Επιπλέον, ο Απόλλωνας εδώ λατρεύεται και ως προστάτης των νέων. Προς τιμήν του πραγματοποιούνται τελετές ενηλικίωσης των εφήβων, κατά τις οποίες οι νέοι του αφιέρωναν την κόμη τους. Επιπροσθέτως, η εύρεση πολυάριθμων όπλων στο ιερό, τα οποία εικάζεται ότι είχαν ανατεθεί από κυνηγούς στον Απόλλωνα “Αγρευτή”, φανερώνουν τον πολεμικό χαρακτήρα του.
Ο πήλινος διάκοσμος του ναού αποτελεί, επίσης, ένα από τα πλέον σημαντικά κεφάλαια της αρχαίας ελληνικής πηλοπλαστικής. Στην πρώιμη του μορφή ο δωρικός ναός περιλάμβανε ξύλινη εσωτερική κιονοστοιχία. Οι κίονες, εκτός από το κατώτερο τμήμα τους, όπως και ο θριγκός ήταν ξύλινοι. Τα ορατά σήμερα τμήματα του ανήκουν στην τελευταία φάση των ελληνιστικών χρόνων…