Στις 5 Μαρτίου, ο Πρωθυπουργός της Κροατίας Αντρέι Πλένκοβιτς είπε ότι απαιτείται αλλαγή πολιτικής: από το τέλος των πολέμων στην πρώην Γιουγκοσλαβία, οι στρατιωτικές δαπάνες μειώνονται σταθερά.
Ωστόσο, η Κροατία δεν περίμενε τις πρόσφατες κλήσεις από τις Βρυξέλλες για να επανεξοπλίσει την Ευρωπαϊκή Ένωση πριν επανεξετάσει το οπλοστάσιό της.
Αν δεν υπήρχε ο πόλεμος στην Ουκρανία, ο κροατικός στρατός θα είχε ήδη μεγάλη ποσότητα εξοπλισμού στη διάθεσή του. Ωστόσο, η σύγκρουση επιβράδυνε τις παραδόσεις, με τους Αμερικανούς και τους Ευρωπαίους κατασκευαστές όπλων να δίνουν προτεραιότητα στις ανάγκες του ουκρανικού στρατού.
Σύμφωνα με την έκθεση Global Firepower 2025, η Κροατία κατατάσσεται στην 74η θέση μεταξύ των στρατιωτικών δυνάμεων του κόσμου, όπου κυριαρχούν οι ΗΠΑ, η Ρωσία και η Κίνα.
Στα Βαλκάνια, στην κατάταξη κυριαρχούν η Ελλάδα (30η θέση), η Ρουμανία (51η θέση) και η Βουλγαρία (62η θέση). Η Σερβία είναι ακριβώς πίσω τους – στην 63η θέση.
Η Κροατική Πολεμική Αεροπορία κατατάσσεται στην 79η θέση με συνολικά 67 αεροσκάφη, εκ των οποίων τα 50 είναι επιχειρησιακά, συμπεριλαμβανομένων οκτώ μαχητικών αεροσκαφών, 28 ελικοπτέρων και 21 εκπαιδευτικών αεροσκαφών.
Όσον αφορά τις χερσαίες δυνάμεις, η Κροατία διαθέτει 45 άρματα μάχης, 36 από τα οποία είναι έτοιμα προς χρήση.
Διαθέτει επίσης 42 πυραυλικές μονάδες πυροβολικού, 25 αυτοκινούμενες μονάδες πυροβολικού και 42 ρυμουλκούμενες μονάδες πυροβολικού. Τέλος, το Κροατικό Ναυτικό κατατάσσεται στην 59η θέση με συνολικά 30 σκάφη, συμπεριλαμβανομένων δέκα περιπολικών.
«Εργαζόμαστε για να ενισχύσουμε τις αμυντικές μας δυνατότητες προς δύο κατευθύνσεις: αποκτούμε στρατιωτικό εξοπλισμό και αναπτύσσουμε το δικό μας», είπε επίσης ο Αντρέι Πλένκοβιτς.
Στο στάδιο της προετοιμασίας βρίσκεται και έργο για εργοστάσιο πυρομαχικών. «Αυτός είναι ο δρόμος για το μέλλον», τονίζει. Ο υπουργός Άμυνας Ιβάν Άνουσιτς συμφωνεί μαζί του. «Όταν παραμελείς τις ένοπλες δυνάμεις για τόσο καιρό, έχεις υποχρέωση να τις εξοπλίσεις γρήγορα και σε μεγάλη κλίμακα», υποστηρίζει. Σε ό,τι αφορά τις στρατιωτικές επενδύσεις τουλάχιστον 2% του ΑΕΠ, υποσχέθηκε ότι «πολύ σύντομα θα φτάσει το 3%, δεδομένου του σημερινού γεωπολιτικού πλαισίου».
Αφού αγόρασε δώδεκα μεταχειρισμένα μαχητικά αεροσκάφη Rafale για 1,2 δισεκατομμύρια ευρώ από το γαλλικό εργοστάσιο Dassault το 2021. Η Κροατία υπέγραψε νέο συμβόλαιο με τη γαλλική εταιρεία τον Μάρτιο του περασμένου έτους.
«Το Υπουργείο Άμυνας έχει ετοιμάσει μια πρόταση για σύμβαση με την Dassault Aviation για τη συνεχή συντήρηση του αεροσκάφους Rafale, μαζί με τον εξοπλισμό. Η σύμβαση αυτή προβλέπει επισκευή, γενική επισκευή και περιοδικές επιθεωρήσεις αεροσκαφών και εξαρτημάτων κινητήρα και θα ολοκληρωθεί για μια περίοδο δύο ετών – έως τον Οκτώβριο του 2026», δήλωσε ο Ιβάν Ανούσιτς μετά την επίσκεψή του στη Γαλλία.
Αύξηση των στρατιωτικών δαπανών
Τον Νοέμβριο του 2024, εν μέσω παγκόσμιων και περιφερειακών εντάσεων, όταν έξι μήνες νωρίτερα, τόσο οι Σέρβοι όσο και οι Κροάτες είχαν κηρύξει κούρσα εξοπλισμών, η κροατική κυβέρνηση ενέκρινε αύξηση των στρατιωτικών δαπανών.
Ο αμυντικός προϋπολογισμός αυξήθηκε κατά 17,3% μεταξύ 2024 και 2025, αντιπροσωπεύοντας αύξηση 222,5 εκατομμυρίων. ευρώ – έως 1,5 δισεκατομμύρια ευρώ.
Μετά την Πολεμική Αεροπορία, ήρθε πλέον η ώρα να κάνει λίφτινγκ ο Στρατός. Τον Αύγουστο του 2024.
Η κροατική εφημερίδα Vecernji List έγραψε ότι ο στρατός θα επωφεληθεί από σύγχρονο, σύγχρονο εξοπλισμό και θα πρέπει να είναι “αγνώριστος” μέσα στα επόμενα τρία χρόνια.
Το Υπουργείο Άμυνας έχει ήδη αγοράσει το μη επανδρωμένο σύστημα Bayraktar TB2 συνολικού κόστους 95 εκατ. δολάρια.
Επιπλέον, 62 τεθωρακισμένα οχήματα μάχης Bradley M2A2 ODS εκσυγχρονίζονται στα εργοστάσια της εταιρείας “Τζούρο Τζάκοβιτς”/«Đuro Džaković» στο Σλαβόνσκι Μπροτ και θα παραχθούν 30 νέα τεθωρακισμένα Patria – και πάλι σε αυτή την εταιρεία, με φινλανδική άδεια.
Εν τω μεταξύ, ο στόλος των οβίδων θα επεκταθεί σημαντικά με την απόκτηση σουηδικών όπλων Archer και γαλλικών πυροβόλων όπλων Caesar για 100 εκατομμύρια. ευρώ.
Εκτός από τα δεκατέσσερα Panzerhaubitze 2000 που διαθέτει ήδη η χώρα, γερμανικής κατασκευής τανκς Leopard θα συμπληρώσουν τη λίστα με τις αγορές της Κροατίας.
Τέλος, το Ζάγκρεμπ αγόρασε οκτώ HIMARS από την αμερικανική εταιρεία Lockheed Martin, συμπεριλαμβανομένων πυρομαχικών και εξοπλισμού. Αυτός ο εκτοξευτής πυραύλων που τοποθετείται σε φορτηγό είναι το πιο ισχυρό όπλο στο κροατικό οπλοστάσιο.
Ωστόσο, σύμφωνα με πολλούς παρατηρητές, αυτές οι αγορές βλάπτουν τις τοπικές επενδύσεις. Αν και υπάρχουν σχέδια για μια μονάδα παραγωγής πυρομαχικών μικρού και μεγάλου διαμετρήματος, η ιδέα βρίσκεται ακόμη στο στάδιο του σχεδιασμού. Η κυβέρνηση παραμένει σιωπηλή για το θέμα, αποφεύγοντας να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.
Ελλείψεις στη ναυπηγική βιομηχανία
Ακόμη πιο ανησυχητικό, αν και δεν προκαλεί έκπληξη, είναι ότι η ναυπηγική βιομηχανία αντιμετωπίζει σοβαρές δυσκολίες.
Παρά την πρόσφατη καθέλκυση του Umag –ένα πολεμικό πλοίο 43 μέτρων σχεδιασμένο για παράκτιες επιχειρήσεις και εξοπλισμένο με πυρηνική, βιολογική και χημική άμυνα, αξίας 13,2 εκατομμυρίων ευρώ– τα ναυπηγεία στην Αδριατική Θάλασσα φαίνονται ζοφερά.
«Το Brodosplit είναι ένα σαφές παράδειγμα της αναποτελεσματικότητάς μας στον ναυτικό τομέα – είτε πρόκειται για πολιτικό είτε για στρατιωτικό τομέα», σημειώνει ο Λούκα Μπρκιτς, οικονομικός αναλυτής στο Πανεπιστήμιο Libertas στο Ζάγκρεμπ.
Σύμφωνα με τον Μπόζο Κοβάτσεβιτς, πρώην πρεσβευτή της Κροατίας στη Ρωσία, η προσέγγιση του Ζάγκρεμπ ήταν άστοχη και μάλιστα παράλογη. Οι αγορές που έγιναν μέχρι στιγμής αφήνουν λίγα περιθώρια για «μακροπρόθεσμη έρευνα και ανάπτυξη» που θα ήταν «ο δρόμος προς τα εμπρός τόσο για τον στρατιωτικό όσο και για τον πολιτικό τομέα», τονίζει.
Ο πρώην υπουργός Άμυνας Jozo Rados πιστεύει επίσης ότι ο κροατικός στρατός αντιμετωπίζει έλλειψη εξοπλισμού, «που σημαίνει ότι πρέπει να αγοράσει σχεδόν όλα όσα χρειάζεται για να υπερασπιστεί τη χώρα», είπε στην Deutsche Welle.
—