Τό καινούργιο εἶναι μεγάλος πῆχυς
Μανώλης Κοττάκης
Ο ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΑΣ Ἔλον Μάσκ, Ὑπουργός Ἀποτελεσματικότητας τοῦ Προέδρου Τράμπ, τούς πρώτους ἕξι μῆνες τῆς διακυβερνήσεώς του ἀνακοίνωσε προχθές τήν ἵδρυση ἑνός νέου κόμματος: Τοῦ «κόμματος τῆς Ἀμερικῆς».
Ἡ ἰδέα, ὅτι μπορεῖ νά ἱδρυθεῖ νέο κόμμα «σφήνα» ἀνάμεσα στά δύο παραδοσιακά, τούς «Ρεπουμπλικάνους» καί τούς «Δημοκρατικούς», «ζυμώνεται» χρόνια τώρα στό Χόλλυγουντ.
Μέσα ἀπό ταινίες σάν αὐτή πού πρωταγωνίστησε ὁ Ρόμπιν Οὐίλλιαμς μέ τόν τίτλο «The Man of the Year» καί μέσα ἀπό σήριαλ τοῦ Netflix σάν τό «Designated Survivor» μέ πρωταγωνιστή τόν Κῆφερ Σάδερλαντ.
Στήν πραγματική ζωή τό ἐγχείρημα νά σπάσει τόν παραδοσιακό δικομματισμό τῶν ΗΠΑ μέ τό Reform Party of United States of America τό ὑλοποίησε o ἀείμνηστος δισεκατομμυριοῦχος Ρός Περώ. Ἐπένδυσε 65 ἑκατομμύρια εὐρώ στήν προεκλογική ἐκστρατεία τοῦ 1992 καί κέρδισε στόν πρῶτο γῦρο τό 19% τῶν ψήφων. Ἐκκίνησε μέ 39% στίς μετρήσεις, ἀλλά στό τέλος «ξεφούσκωσε», νίκησε ὁ Κλίντον.
Στήν Εὐρώπη τά παραδοσιακά κόμματα δέν εἶναι τόσο ἀνθεκτικά ὅσο στίς ΗΠΑ. Οἱ Γκωλλικοί τῆς Γαλλίας ἔχουν ὑποχωρήσει καί τά σκῆπτρα τῆς πρωτοπορίας κρατᾶ πλέον τό «Ἐθνικό Μέτωπο» τῆς Μαρίν Λέ Πέν. Οἱ «Τόρις» τῆς Μεγάλης Βρεταννίας ὑποχωροῦν χάριν τοῦ Νάιτζελ Φάρατζ ἐνῷ οἱ ἀνέτοιμοι «Ἐργατικοί» τοῦ Κήρ Στάρμερ αἰωροῦνται καί πάλι στό κενό. Οἱ Ριζοσπάστες τῆς Ἰταλικῆς Δεξιᾶς ἀντικαταστάθηκαν ἀρχικά ἀπό τό Forza Italia τοῦ Σίλβιο Μπερλουσκόνι, καί τώρα ἀπό τό κόμμα τῆς Τζώρτζια Μελόνι Fratelli d’ Italia.
Ἡ ἀπάντηση λοιπόν στήν ἀπορία Μάσκ πότε εἶναι σοφό νά ἱδρύεται ἕνα νέο κόμμα συναρτᾶται ἀπό δύο παραμέτρους.
– Τό παλαιό κόμμα πού φιλοδοξεῖ νά ἀντικαταστήσει τό νέο εἶναι γερασμένο ἤ μήπως ἀνανεώθηκε καί κρατᾶ δυνάμεις; Καί κατά συνέπεια, δέν ὑπάρχει τό κενό πού τόσο πολύ ἀγαπᾶ ἡ φύση;
– Ὁ χρόνος πού ἐπιλέγεται γιά τήν ἵδρυση ἑνός κόμματος συμπίπτει μέ τήν ὁλοκλήρωση ἑνός πλήρους πολιτικοῦ κύκλου ἤ μήπως αὐτό γίνεται βιαστικά ὅταν αὐτός εἶναι στήν ἔναρξή του;
Ὁ Ἔλον Μάσκ, ἔχω τήν ἐντύπωση, μέσα στήν ὁρμή του νά ἀλλάξει τά πράγματα καί νά ἱκανοποιήσει τό ὑπερεγώ του, δέν ἔλαβε ὑπ’ ὄψιν του δύο δεδομένα: Ὁ Τράμπ, συμφωνεῖ κανείς ἤ διαφωνεῖ μαζί του, εἶναι ἀπό μόνος του ἕνα νέο κόμμα. Τό κέλυφος τῶν «Ρεπουμπλικάνων» πού τόν ἀμφισβήτησε στήν πρώτη Προεδρία καί τόν πολέμησε στήν ἐνδιάμεση ἐξορία του (μέ ἐπί κεφαλῆς τούς ἡττηθέντες ὑποψηφίους του, κυρίως τόν ΜακΚαίην καί τόν Μήτ Ρόμνεϋ), ἁπλῶς προσαρτήθηκε στό νέο κόμμα Τράμπ.
Καί εἶναι νέο, γιατί εὐαγγελίζεται, πετύχει δέν πετύχει, τήν μεταρρύθμιση τοῦ καπιταλισμοῦ καί συσπειρώνει γύρω του ἐργάτες καί μετανάστες. Εἶναι νέο, γιατί λέει κάτι νέο καί προσελκύει τόν νέο στήν συντηρητική βάση τῆς ἀμερικανικῆς δεξιᾶς. Εἶναι νέο, γιατί ἔσπασε τό μηντιακό κατεστημένο καί ἀπευθύνθηκε ἀπ’ εὐθείας στόν λαό χωρίς ἐνδιάμεσους μέσα ἀπό τίς κοινωνικές πλατφόρμες. Μόνο ἕνας ἐπιχειρηματίας πού γνωρίζει τό σύστημα ξέρει πῶς νά πολεμᾶ καί νά ἀψηφᾶ τό σύστημα. Στήν πραγματικότητα αὐτή τήν στιγμή πού μιλᾶμε, ἄγνωστο πῶς θά ἐξελιχθοῦν τά πράγματα μέσα σέ τέσσερα χρόνια, ἡ Ἀμερική ἔχει νέο κόμμα. Ὁ βιαστικός Μάσκ διεκδικεῖ νά γίνει ἡ ἐπικάλυψή του.
Ἡ ἄλλη παράμετρος εἶναι ὅτι τό κόμμα Μάσκ ἱδρύεται στήν ἔναρξη τοῦ νέου πολιτικοῦ κύκλου Τράμπ, σέ μιά στιγμή πού εἶναι ἀνοδικός, ὄχι καθοδικός. Τά νέα κόμματα ὅμως ἔχουν μεγαλύτερη τύχη ὅταν τό κυρίαρχο σύστημα εἶναι πολυκαιρισμένο καί καθοδικό. Τό εἴδαμε στήν Εὐρώπη στίς ἐκλογές τῆς Γαλλίας, τῆς Ἰταλίας, τῆς Πολωνίας, ἐν μέρει τῆς Ρουμανίας, ἰσχυρά συμπτώματα παρακμῆς ἐμφανίστηκαν μετά τίς εὐρωεκλογές τοῦ 2024 καί στήν Ἑλλάδα. Ὅποιες ἡγεσίες τῆς Εὐρώπης ἀγνόησαν τούς λαούς τους, ταυτίστηκαν μέ συμφέροντα ἰδιωτικά ἤ ξένα καί ἔχασαν τόν δρόμο τους, στό τέλος ξεπεράστηκαν. Ἡ Ἑλλάδα μέχρι καί τίς ἐκλογές τοῦ 2023 ἔμοιαζε μέ τήν Ἀμερική. Οἱ «σφῆνες» στόν δικομματισμό μέ τήν προσωρινή παρένθεση ΣΥΡΙΖΑ πού ἔφερε ἡ κρίση, ἀποτύγχαναν.
Ἀπό τήν στιγμή πού ὁ δικομματισμός ἔγινε ἑνάμισυ κόμμα ὅμως καί μάλιστα συνειδητά, ὅλα ἄλλαξαν. Καί ἄρα ὅλα εἶναι πιθανά. Ὄχι ἀξιωματικά ὅμως. Ἐξαρτᾶται τό τί λές. Δέν ἀρκεῖ νά ἀθροίζεις δυσαρέσκειες καί νά λές τί δέν θέλεις. Πρέπει νά πεῖς καί τί θέλεις. Νά ἀνοίξεις τό πλάνο. Τό καινούργιο εἶναι μεγάλος πῆχυς. Ρωτῆστε καί αὐτούς πού τό εὐαγγελίστηκαν, ἀλλά στήν διακυβέρνηση πέρασαν ἀπό κάτω. Οἱ ἀπαιτήσεις εἶναι μεγάλες.