Η δεκαήμερη άσκηση μονάδων ειδικών δυνάμεων των σερβικών και κινεζικών στρατών πραγματοποιήθηκε στην επαρχία Χεμπέι στη βόρεια Κίνα, παρά τις προειδοποιήσεις που είχαν κάνει οι Βρυξέλλες προς το Βελιγράδι.
Μετά τις ασκήσεις του περασμένου έτους με τον στρατό της Λευκορωσίας – στα σύνορα του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη – φέτος, Κινέζοι στρατιώτες διεξήγαγαν ασκήσεις με τον σερβικό στρατό.
Αυτή ήταν η πρώτη φορά που η Κίνα και η Σερβία, χώρα υποψήφια για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στενός σύμμαχος της Κίνας και της Ρωσίας, πραγματοποίησαν κοινές στρατιωτικές ασκήσεις.
Ο καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins στις ΗΠΑ, Ντάνιελ Σέρβερ, χαρακτήρισε αυτή την εξέλιξη για το Radio Free Europe ως περαιτέρω επιβεβαίωση ότι «η Σερβία πλησιάζει όλο και περισσότερο το Πεκίνο, καθώς και τη Μόσχα».
«Όσοι είπαν ότι ο πρόεδρος Βούτσιτς θα ασπαζόταν τη Δύση έκαναν λάθος», είπε ο Σέρβερ.
Αν και η ένταξη στην ΕΕ αποτελεί στρατηγικό στόχο της Σερβίας, αυτή – υπό την ηγεσία του Προέδρου Αλεξάνταρ Βούτσιτς – εμβαθύνει τις σχέσεις της με την Κίνα. Οι δύο χώρες αποκαλούν τη σχέση τους «ατσάλινη φιλία» και «στρατηγική συνεργασία».
Το Υπουργείο Άμυνας της Σερβίας εξήρε τις ασκήσεις ως ώθηση στην ενίσχυση της στρατιωτικής συνεργασίας με την Κίνα – καθιστώντας τη Σερβία τη μόνη υποψήφια χώρα της ΕΕ που εκπαιδεύεται με τον κινεζικό στρατό.
Η Σερβία είναι στρατιωτικά ουδέτερη, αλλά αποτελεί μέρος του προγράμματος «Συνεργασία για την Ειρήνη» του ΝΑΤΟ και συνεργάζεται με τη συμμαχία σε αυτό το πλαίσιο.
Οι κοινές ασκήσεις, με την ονομασία «Peacekeeper 2025», επικεντρώθηκαν στη χρήση drones, καθώς η Σερβία αγόρασε κινεζικά μαχητικά drones και το αντιαεροπορικό σύστημα FK-3.
Αυτό κατέστησε τη Σερβία την πρώτη χώρα στην Ευρώπη που χρησιμοποίησε τον κινεζικό εξοπλισμό – μια εξέλιξη που έχει προκαλέσει ανησυχίες στις Βρυξέλλες και την Ουάσινγκτον.
Το Υπουργείο Άμυνας της Σερβίας δεν απάντησε στο ερώτημα του Radio Free Europe σχετικά με το γιατί διεξήχθησαν οι ασκήσεις παρά την προειδοποίηση της ΕΕ.
Όταν ανακοινώθηκαν οι ασκήσεις στα μέσα Ιουλίου, ένας εκπρόσωπος της ΕΕ δήλωσε στο Radio Free Europe ότι «η Σερβία θα πρέπει να απέχει από ενέργειες και δηλώσεις που αντιβαίνουν στις θέσεις της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ».
Ερωτηθείς για πόσο καιρό μπορεί η Σερβία να συνεχίσει τη συνεργασία της με την Κίνα, ο καθηγητής Σέρβερ απάντησε: «Όσο θέλει – αν δεν είναι σοβαρή η ένταξη στην ΕΕ».
Από τον Δεκέμβριο του 2021, η Σερβία δεν έχει ανοίξει κανένα νέο κεφάλαιο στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις της ΕΕ – μεταξύ άλλων επειδή δεν έχει ενταχθεί στις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, μετά την εισβολή της στην Ουκρανία.
Η εμβάθυνση των σχέσεων μεταξύ Κίνας και Ρωσίας, μετά την εισβολή στην Ουκρανία το 2022, είναι ένα από τα κύρια ζητήματα σύγκρουσης μεταξύ ΕΕ και Κίνας.
Ακόμη και η σύνοδος κορυφής ΕΕ-Κίνας που πραγματοποιήθηκε στις 24 Ιουλίου στο Πεκίνο ανέδειξε βαθιές πολιτικές διαφορές, με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ να δηλώνει ότι «οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη δεν προέρχονται από την Κίνα».
Ταϊβάν και Κοσσυφοπέδιο
Ο καθηγητής Σέρβερ λέει ότι «η Σερβία δείχνει ξεκάθαρα ότι δεν είναι και δεν θα είναι ευθυγραμμισμένη με την εξωτερική πολιτική της ΕΕ».
«Υπονοεί επίσης ότι η φιλοδοξία της Κίνας να ανακτήσει την Ταϊβάν έχει μια παραλληλία με τη φιλοδοξία της Σερβίας να ανακτήσει το Κοσσυφοπέδιο», προσθέτει.
Η Σερβία βασίζεται στην υποστήριξη της Κίνας και της Ρωσίας σε διεθνείς οργανισμούς για να αντιταχθεί στην ανεξαρτησία του Κοσσυφοπεδίου, ενώ από την άλλη πλευρά, το Βελιγράδι υποστηρίζει την πολιτική της «μίας Κίνας» και δεν αναγνωρίζει την ανεξαρτησία της Ταϊβάν.
Οι κοινές στρατιωτικές ασκήσεις «στέφαναν» τη στρατιωτική συνεργασία μεταξύ Σερβίας και Κίνας, η οποία είχε ξεκινήσει το 2020 με την αγορά από τη Σερβία έξι νέων drones CH-92A.
Δύο χρόνια αργότερα, η Σερβία αγόρασε επίσης το κινεζικό αντιαεροπορικό σύστημα FK-3.
Στη συνέχεια, η Σερβία αγόρασε επίσης ένα νέο κινεζικό drone CH-95, αλλά δεν έχει ανακοινωθεί επίσημα πόσες μονάδες αυτού του τύπου έχουν αγοραστεί.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν άλλα προβλήματα
Το ΝΑΤΟ και το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ δεν απάντησαν στις ερωτήσεις του Radio Free Europe σχετικά με τις κοινές στρατιωτικές ασκήσεις μεταξύ Σερβίας και Κίνας, μέχρι τη δημοσίευση αυτού του ρεπορτάζ.
Όταν ρωτήθηκε πώς θα μπορούσε να αντιδράσει η Ουάσινγκτον, ο καθηγητής Ντάνιελ Σέρβερ – πρώην ειδικός απεσταλμένος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη τη δεκαετία του 1990 – είπε:
«Δεν νομίζω ότι οι ΗΠΑ θα αναλάβουν κάποια σημαντική δράση».
«Έχουν πολλά προβλήματα σε άλλες χώρες. Αλλά αυτό δεν θα κάνει την επίσκεψη του Βούτσιτς στη Φλόριντα πιο παραγωγική από την προηγούμενη φορά», είπε.
Ο Σέρβος πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς, κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στις ΗΠΑ στις αρχές Μαΐου, δεν συναντήθηκε με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, αν και είχε ανακοινώσει ότι θα τον συναντούσε δύο φορές.
Διέκοψε την επίσκεψή του στη Φλόριντα και επέστρεψε στο Βελιγράδι, λόγω – όπως είπε – προβλημάτων υγείας με υψηλή αρτηριακή πίεση.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν προειδοποιήσει προηγουμένως τη Σερβία για την αγορά κινεζικών όπλων.
«Οι κυβερνήσεις πρέπει να γνωρίζουν τους βραχυπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους κινδύνους, καθώς και το κόστος της συνεργασίας με κινεζικές εταιρείες», δήλωσε η Πρεσβεία των ΗΠΑ στο Radio Free Europe τον Αύγουστο του 2020.
Κινεζική άσκηση σε ευρωπαϊκό έδαφος
Προς το παρόν δεν υπάρχουν πληροφορίες εάν θα διεξαχθεί κοινή στρατιωτική άσκηση και στο έδαφος της Σερβίας.
Σε ευρωπαϊκό έδαφος, πραγματοποιήθηκε κοινή άσκηση τον Ιούλιο του 2019 – πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία – στη Γερμανία, όπου διοργανώθηκε η στρατιωτικο-ιατρική άσκηση «Κοινή Βοήθεια 2019» μεταξύ Κίνας και Γερμανίας, με επίκεντρο την προετοιμασία για αντίδραση σε περιπτώσεις ανθρωπιστικών κρίσεων.
Την ίδια ημέρα που δημοσιεύθηκε η είδηση για τις κοινές στρατιωτικές ασκήσεις, ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ απέστειλε επιστολή στον Σέρβο πρόεδρο Αλεξάνταρ Βούτσιτς, απαντώντας στις ευχές του τελευταίου για τα γενέθλιά του.
Στην επιστολή του, ο Xi επαίνεσε ιδιαίτερα την ακλόνητη και συνεχή υποστήριξη της Σερβίας προς την Κίνα σε θέματα που, όπως το έθεσε, σχετίζονται με «βασικά συμφέροντα και σημαντικές ανησυχίες» για την Κίνα.
Σχολιάζοντας τα κινεζικά συμφέροντα, ο Αμερικανός καθηγητής Ντάνιελ Σέρβερ δήλωσε ότι το Πεκίνο ενδιαφέρεται να ενισχύσει τον ρόλο της Σερβίας ως χρήσιμο σημείο εισόδου στην Ευρώπη.
«Επίσης, για κερδοφόρα έργα στη Σερβία, όπως ο σιδηρόδρομος», πρόσθεσε.
Κινεζικές εταιρείες συμμετέχουν σε πολλά έργα υποδομών στη Σερβία, τα οποία συνήθως ανατίθενται χωρίς τακτικές διαδικασίες υποβολής προσφορών.
Εν τω μεταξύ, η Κίνα έχει γίνει ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Σερβίας σε εισαγωγές. Μόνο το 2024, οι εισαγωγές από την Κίνα έφτασαν σε αξία τα 5,13 δισεκατομμύρια ευρώ.
Εκτός από την πολιτική υποστήριξη, οι αρχές στο Βελιγράδι βασίζονται επίσης στην Κίνα για οικονομικές επενδύσεις και χρηματοοικονομικά δάνεια.
—