Η Βουλγαρία γιορτάζει το Ίλιντεν

Για την εξέγερση την ημέρα του Προφήτη Ηλία (Ιλί- Ντεν) το 1903, αναφέρεται σε βουλγαρικό  δημοσίευμα, με την ευκαιρία της επετείου (με το παλιό ημερολόγιο).

Γράφει το δημοσίευμα του Bgnes:

Λίγο μετά την υπογραφή της Συνθήκης Ειρήνης του Αγίου Στεφάνου, η οποία κάλυπτε σχεδόν εξ ολοκλήρου τα βουλγαρικά εθνοτικά εδάφη – Μοισία, Θράκη και Μακεδονία και η οποία αποκατέστησε το βουλγαρικό κράτος μετά από 5 αιώνες τουρκικής δουλείας, οι μεγάλες δυνάμεις αποφάσισαν να διαμελίσουν τη Βουλγαρία.

 Στις 2 Αυγούστου, γιορτάζουμε την έναρξη της μεγαλύτερης εξέγερσης κατά της οθωμανικής τυραννίας στη Μακεδονία και την περιοχή της Αδριανούπολης. Η Εξέγερση του Ίλιντεν-Πρεομπραζένιε είναι η κορύφωση της βουλγαρικής εθνικής επανάστασης.

Καλύπτοντας την περιοχή από την Οχρίδα μέχρι τη Μαύρη Θάλασσα, η Εξέγερση του Ίλιντεν παραμένει η πιο μαζική και καλά οργανωμένη στη σύγχρονη βουλγαρική ιστορία.

26.000 Βούλγαροι, έτοιμοι να πολεμήσουν μέχρι τέλους για την ελευθερία, συμμετέχουν στην εξέγερση.

Λίγο μετά την υπογραφή της Συνθήκης Ειρήνης του Αγίου Στεφάνου, η οποία κάλυπτε σχεδόν εξ ολοκλήρου τα βουλγαρικά εθνοτικά εδάφη – Μοισία, Θράκη και Μακεδονία και η οποία αποκατέστησε το βουλγαρικό κράτος μετά από 5 αιώνες τουρκικής δουλείας, οι μεγάλες δυνάμεις αποφάσισαν να διαμελίσουν τη Βουλγαρία. Η Συνθήκη Ειρήνης του Βερολίνου άφησε ένα μικρό κράτος της Βουλγαρίας στο βόρειο τμήμα της Βαλκανικής Χερσονήσου και το κράτος της Ανατολικής Ρωμυλίας άμεσα εξαρτώμενα από την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Όλη η Μακεδονία, η Βόρεια Δοβρουτσά και η Θράκη παρέμειναν για άλλη μια φορά υπό ξένη κυριαρχία.

Την ίδια χρονιά, το 1878, Βούλγαροι επαναστάτες ξεσήκωσαν μια εξέγερση στη Μακεδονία, η οποία έμεινε στην ιστορία ως η Εξέγερση της Κρέσνα-Ραζλόζσκο. Μετά την ενοποίηση των δύο Βουλγαριών – του Πριγκιπάτου της Βουλγαρίας και της Ανατολικής Ρωμυλίας, το 1885 και τον επακόλουθο Σερβοβουλγαρικό Πόλεμο, ο τότε πρωθυπουργός της Βουλγαρίας Πέτκο Καραβέλοφ εκφώνησε μια ομιλία στην οποία είπε:

 «Φέτος στη Θράκη, του χρόνου στη Μακεδονία».

Αυτό το απόσπασμα είναι ένα από τα πολλά παραδείγματα που δείχνουν πού κατευθυνόταν η βουλγαρική εθνική ιδέα, όπως σκιαγραφήθηκε από τον Απόστολο της Ελευθερίας Βασίλ Λέφσκι, ο οποίος είπε: «Είμαστε κι εμείς άνθρωποι και θέλουμε να ζήσουμε ανθρώπινα: να είμαστε εντελώς ελεύθεροι στη γη μας, όπου ζει ο Βούλγαρος – στη Βουλγαρία, τη Θράκη (και) τη Μακεδονία».

Στη Θεσσαλονίκη, στις 23 Οκτωβρίου 1893, έξι πατριώτες Βούλγαροι δημιούργησαν το VMORO.

«Ο σκοπός αυτής της οργάνωσης συζητήθηκε εκτενώς και στη συνέχεια καταλήξαμε στην αυτονομία της Μακεδονίας με πλεονέκτημα το βουλγαρικό στοιχείο. Δεν μπορούσαμε να δεχτούμε την άποψη της «άμεσης ένταξης της Μακεδονίας στη Βουλγαρία», επειδή βλέπαμε ότι αυτό θα αντιμετώπιζε μεγάλες δυσκολίες λόγω της αντίθεσης των Μεγάλων Δυνάμεων και των επιδιώξεων των γειτονικών μικρών κρατών και της Τουρκίας.

Μας πέρασε από το μυαλό ότι μια αυτόνομη Μακεδονία θα μπορούσε αργότερα να ενταχθεί πιο εύκολα στη Βουλγαρία, και σε ακραία περίπτωση, αν αυτό δεν επιτυγχανόταν, θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως ενωτικός κρίκος μιας ομοσπονδίας των βαλκανικών λαών». Αυτά είναι τα λόγια του πρώτου προέδρου του VMORO – Δρ. Χρίστο Τατάρτσεφ.

Η οργάνωση των Μακεδόνων και Θρακών Βουλγάρων λειτουργούσε κατά το πρότυπο του Βασίλ Λέφσκι.

 Η δημιουργία επιτροπών σε κάθε πόλη, η κρυπτογράφηση, η μυστική αλληλογραφία και πολλά άλλα δανείστηκαν από το παράδειγμα της VRO.

Ο Γκότσε Ντέλτσεφ είναι ο εμπνευστής και δημιουργός του ινστιτούτου Τσέτνικ της VMORO ή, πιο συγκεκριμένα, του παράνομου στρατού της Οργάνωσης.

Τον Ιανουάριο του 1903, ελήφθη η απόφαση για την έναρξη της εξέγερσης. Μετά τη λήψη της απόφασης, πολλές εξέχουσες προσωπικότητες της Οργάνωσης δήλωσαν ότι δεν θα ξεκινούσαν την εξέγερση εκείνη τη στιγμή, επειδή πίστευαν ότι ο πληθυσμός δεν ήταν αρκετά καλά προετοιμασμένος και ότι δεν υπήρχαν αρκετά όπλα. Ένας από τους ιδρυτές του VMORO, ο Ντέμιαν Γκρούεφ, ήταν κατά της έναρξης της εξέγερσης, ο Γκότσε Ντέλτσεφ, ο Γιάνε Σαντάνσκι, ο Χρίστο Τσερνόπεεφ και πολλές άλλες εξέχουσες προσωπικότητες της επανάστασης στη Μακεδονία και την περιοχή της Αδριανούπολης ήταν εναντίον της.

Παρά τις πολλές διαμάχες και συζητήσεις, η απόφαση για την έναρξη της εξέγερσης επικράτησε. Μία από τις βασικές ενοποιητικές προσωπικότητες εκείνη τη στιγμή ήταν ακριβώς ο Ντέμιαν Γκρούεφ, ο οποίος είπε «Καλύτερα ένα τρομερό τέλος παρά ατελείωτες φρικαλεότητες!», κάτι που αργότερα έγινε ένα από τα μότο της εξέγερσης.

Στο Συνέδριο Σμίλεφ της Επαναστατικής Περιφέρειας του Μοναστηριού του VMORO, αποφασίστηκε ότι η εξέγερση θα ξεκινούσε στην περιοχή στις 2 Αυγούστου ( γιορτή του Ηλία -Ίλιντεν).

Η έναρξη των εχθροπραξιών στην περιοχή της Αδριανούπολης ορίστηκε για τις 19 Αυγούστου (Μεταμόρφωση). Η εξέγερση κάλυψε ταυτόχρονα όλες τις περιοχές της Επαναστατικής Περιφέρειας Μοναστηρίου και οι Νταμιάν Γκρούεφ, Αναστάς Λοζάντσεφ και Μπόρις Σαράφοφ εξελέγησαν ως το κύριο στρατηγείο της εξέγερσης. Απελευθερώθηκαν οι ορεινές περιοχές των περιοχών Μοναστηρίου, Φλώρινας, Καστοριάς, Αχρίδα και Κίτσεφ.

Ένα από τα κύρια κίνητρα της εξέγερσης ήταν: «Ο θάνατος είναι χίλιες φορές καλύτερος από τη ζωή ενός βοείου κρέατος».

Η έναρξη της εξέγερσης ανακοινώθηκε με διακήρυξη της Επαναστατικής Περιφέρειας Μοναστηριού, η οποία έλεγε «Κάτω η Τουρκία! Κάτω η τυραννία! Θάνατος στους εχθρούς. Ζήτω ο λαός! Ζήτω η ελευθερία! Ζήτω!».

Η «Δημοκρατία του Κρούσεβο»

Στις 3 Αυγούστου, η Δημοκρατία του Κρούσεβο ανακηρύχθηκε στο Κρούσεβο. Επικεφαλής της ήταν ο Νίκολα Κάρεφ, πρόεδρος της Επιτροπής Επαναστατών του Κρούσεβο. Πολλοί άλλοι εξέχοντες επαναστάτες από το VMORO συμμετείχαν στη δημιουργία και την ανακήρυξη της δημοκρατίας, συμπεριλαμβανομένων των Ναούμ και Γκεόργκι Τομαλέφσκι, Γιορντάν Πιπερκάτα, Πέταρ Ατσέφ, και με επικεφαλής τον Πίτου Γκούλι, περίπου 370 επαναστάτες εντάχθηκαν επίσης στον στρατό της νέας δημοκρατίας.

Πολλοί άλλοι ένδοξοι υπερασπιστές της βουλγαρικότητας συμμετείχαν επίσης. Οι επαναστάτες συνέταξαν το «Μανιφέστο του Κρούσεβο», στο οποίο καλούσαν σε κοινό αγώνα όλων των εθνοτικών και θρησκευτικών κοινοτήτων ενάντια στην οθωμανική καταπίεση, με την υπόσχεση ισότητας και κοινωνικής δικαιοσύνης.

 Μία από τις μεγαλύτερες και πιο αιματηρές μάχες εναντίον του τακτικού τουρκικού στρατού και των μπασιμποζούκων δόθηκε από τα αποσπάσματα του VMORO κοντά στο Κρούσεβο, στο Μετσίν Κάμεν, όπου περίπου 240 Τσέτνικ πολέμησαν εναντίον πάνω από 2.000 Οθωμανών στρατιωτών. Τα τελευταία λόγια του Βοεβόδα Πίτου Γκούλι, ο οποίος πέθανε εκεί, ήταν: «Μην φοβάστε, παιδιά! Συνεχίστε να αγωνίζεστε! Βάλτε στην άκρη το τουφέκι μου!».

Η έναρξη των επαναστατικών ενεργειών στην περιοχή του Μοναστηριού έδωσε ώθηση στο επαναστατικό κίνημα στην Αδριανούπολη, Θράκη.

Ο συνολικός στρατός των ανταρτών αριθμούσε 26.000 άτομα, αντιμετωπίζοντας έναν τακτικό τουρκικό στρατό 350.000 ανδρών, εξοπλισμένο με σύγχρονα όπλα, πυροβολικό και πολυβόλα. Αυτό δεν αποθάρρυνε καθόλου τους επαναστάτες, οι οποίοι εξαπέλυσαν ένα τρίτο μέρος της εξέγερσης.

Την Ημέρα του Σταυρού, στις 14 Σεπτεμβρίου, ξέσπασε το τρίτο μέρος της εξέγερσης. Στην Επαναστατική Περιφέρεια Σέρσκι, οι πρώην εχθροί του VMOK και του VMORO ενώθηκαν. Ο Γιάνε Σαντάνσκι, μαζί με τον Ιβάν Τσόντσεφ, έδωσαν πολλές μάχες για να αποκρούσουν τον τουρκικό στρατό και να σώσουν τον πληθυσμό που κατέφευγε στην ελεύθερη Βουλγαρία.

Σε διάφορα μέρη της εξέγερσης, οι μάχες συνεχίστηκαν μέχρι τις αρχές Οκτωβρίου, όπως αποδεικνύεται από την ηρωική μάχη της Γκοντλέβια Μπάλκαν και τη θυσία του αποσπάσματος του Ράντον Τόντεφ. Δυστυχώς, όπως τα περισσότερα μεγάλα έπη στην βουλγαρική ιστορία, η Εξέγερση του Ίλιντεν-Πρεομπραζένσκο καταστάλθηκε.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του απομνημονεύματος της εσωτερικής οργάνωσης του 1904, έλαβαν χώρα 239 μάχες στις επαναστατικές περιοχές του Μοναστηριού και της Αδριανούπολης, στις οποίες συμμετείχαν 26.000 επαναστάτες εναντίον 350.000 στρατιωτών.

Στις μάχες, 994 επαναστάτες πέθαναν, 201 χωριά κάηκαν, 4.600 άμαχοι σκοτώθηκαν και άλλοι 30.000 άνθρωποι, κάτοικοι της Μακεδονίας και της Αδριανούπολης, κατέφυγαν στο Πριγκιπάτο. Αυτά τα στοιχεία αποδεικνύουν την αδιαλλαξία του πληθυσμού στη Μακεδονία και την Αδριανούπολη απέναντι στην υπάρχουσα εθνική και κοινωνική καταπίεση, την ακλόνητη θέλησή του να ζήσει ελεύθερα, την επιθυμία του να απορρίψει οριστικά την οθωμανική κυριαρχία.

«Αυτή ήταν η φωνή του πρώτου όρκου, που ορκίστηκε πριν από δέκα χρόνια από τον Ντέμιαν Γκρούεφ στη Θεσσαλονίκη και ο οποίος εξελίχθηκε σε πανεθνική συνωμοσία: Ένα απίστευτα τολμηρό κάλεσμα μάχης προς την αυτοκρατορία των σουλτάνων. Ένα κάλεσμα για αδελφική βοήθεια σε όσους απελευθερώθηκαν πέρα από τη Ρίλα και τη Ροδόπη. Ένα κάλεσμα για ανθρώπινη συμπάθεια και δικαιοσύνη σε ολόκληρο τον πολιτισμένο κόσμο… Ήταν ακριβώς αυτή η περίσταση που οι μακεδονικές περιοχές που ήταν πιο απομακρυσμένες από τη Βουλγαρία και πιο κοντά στην Ελλάδα ξεσηκώθηκαν για να τονίσουν τον ιθαγενή βουλγαρικό χαρακτήρα του κινήματος κατά της τουρκικής τυραννίας…

Το έπος Ίλιντεν παραμένει ένα αποκορύφωμα στους εθνικοαπελευθερωτικούς αγώνες των Βουλγάρων στις εθνοτικές βουλγαρικές χώρες. Η εξέγερση παραμένει παράδειγμα ηρωισμού και αυτοθυσίας των Βουλγάρων της Μακεδονίας και της Θράκης που έδωσαν τη ζωή τους για την ενοποίηση της πατρίδας. Είναι ένα παράδειγμα για μια γενιά Μακεδόνων επαναστατών που ακολούθησε, οι οποίοι συνέχισαν και θυμήθηκαν τον αγώνα για τη βουλγαρικότητα.

Προσκύνημα και αιώνια δόξα στο Ιλιντέντσι!

BGNES

——

ΒΑΛΚΑΝΙΚΟ ΠΕΡΙΣΚΟΠΙΟ  – Echedoros.blog