Σάββας Ιακωβίδης
Πριν από 25 χρόνια, στον κυπριακό τηλεοπτικό σταθμό ΣΙΓΜΑ άρχισε να προβάλλεται μια πολύ δημοφιλής κυπριακή σειρά, με τον εύγλωττο τίτλο: «Βουράτε (τρεχάτε) γειτόνοι». Το σενάριο υπέγραφε ο Γιώργος Τσιάκκας (ο σεναριογράφος και της εκπληκτικής σειράς για τον Άγιο Παίσιο). Ο σεναριογράφος διαζωγράφισε με πειστικότητα τον χαρακτήρα σημερινών Κυπρίων: Επιτήδειων, επιδειξιών, ξιπασμένων, κουτοπόνηρων, απατεωνίσκων και προπάντων ευθυνόφοβων. Ο Αρτεμάκης, ένας από τους τηλεοπτικούς ήρωες, ήταν η προσωποποίηση της ανευθυνότητας και η αποτύπωση της ευθυνοφοβίας.
Η μόνιμη επωδός και η σταθερή απάντησή του, κάθε φορά που του ζητούσαν να κάνει ή να πει κάτι, ήταν: «Εγιώ εν τζιαι…» (εγώ, δεν… δηλ. δεν ξέρω, δεν έκανα, δεν φταίω, δεν άκουσα, δεν είδα, κ.λπ.). Η Κύπρος είναι γεμάτη Αρτεμάκηδες. Σε όλα τα επίπεδα, σε όλους τους τομείς, ειδικά στην Κυβέρνηση, στη Δημόσια και Ημικρατική Υπηρεσία και, φυσικά, στην πολιτική και κομματική ζωή του τόπου. Ισχύει η εξίσου γνωστή κυπριακή νοοτροπία, απότοκο της τουρκικής σκλαβιάς και της πολυαίωνης δουλοφροσύνης: «Κρύψε να περάσουμε», δηλ. ν’ αντέξουμε τους δύσκολους καιρούς, μη μιλάς, μην εκδηλώνεσαι, μην εμπλέκεσαι, μην αναλαμβάνεις ευθύνη διότι θα σου τα φορτώσουν, κάνε τον ψόφιο κοριό, άσε τους άλλους να βγάλουν τα κάστανα από τη φωτιά.
Πριν από λίγες ημέρες, η Κύπρος βίωσε τη χειρότερη πυρκαγιά στην ιστορία της. Κάηκαν πάνω από 120 τ. χλμ. χορτολιβαδικών περιοχών, δασών, δεκάδες σπίτια και εξοχικά, ένα όμορφο περιβάλλον έγινε στάχτη και αποκαίδια και δύο ηλικιωμένοι κάηκαν ζωντανοί. Η σημερινή κυβέρνηση δεν πήρε πλήρως μαθήματα από προηγούμενες καταστροφικές πυρκαγιές. Ναι μεν αύξησε τον αριθμό των πτητικών μέσων και τον αριθμό των πυροσβεστών και δασοπυροσβεστών, αλλά… Την κρίσιμη ώρα, απουσίασε ο συντονισμός, η οργάνωση, η ταχύτητα αντίδρασης, με αποτέλεσμα η φωτιά να εξελιχθεί σε μεγα-πυρκαγιά και να προκαλέσει βιβλικές καταστροφές και όλεθρο.
Ήταν αναμενόμενο ότι, μετά το πέρας της πύρινης λαίλαπας, θα αναζητούνταν ευθύνες. Η κυπριακή κοινωνία, υπό την επήρεια πολλών ατιμώρητων σκανδάλων, κυβερνητικής ασωτίας και πολιτικής ανεπάρκειας, οικονομικής ανέχειας, κλπ. απαίτησε παραιτήσεις υπευθύνων. Και ν’ ακούσει μια συγγνώμη από ευθιξία, αξιοπρέπεια και σεβασμό προς τους κατοίκους των χωριών που κάηκαν οι περιουσίες και καταστράφηκε η ζωή τους. Ούτε ένας! Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, σε διάγγελμά του, που προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων και επικρίσεων επειδή επιχείρησε να εκμεταλλευτεί επικοινωνιακά την τραγωδία, ανέμελψε ένα στεγνό «απολογούμαι ως Πολιτεία».
Ο μόνος που ζήτησε κατ’ επανάληψιν συγγνώμη επειδή η Υπηρεσία του δεν μπόρεσε να προλάβει και να μειώσει το κακό, ήταν ο Διοικητής της Πυροσβεστικής. Αλλά, τι; Επιχειρήθηκε από πλευράς της Υπουργού Γεωργίας να του φορτώσουν την ευθύνη για την αποτυχία αντιμετώπισης της πυρκαγιάς! Την περ. Τρίτη (5/8/2025), σε μια θυελλώδη έκτακτη συνεδρία των αρμοδίων Επιτροπών της Βουλής, ο Αρχιπύραρχος Λογγίνος ξεσκέπασε την κυβερνητική δολιότητα και αθλιότητα. Επειδή η Υπουργός Γεωργίας ψευδώς ισχυρίστηκε ότι ήταν ο υπεύθυνος συντονιστής για την κατάσβεση της πυρκαγιάς, ο Αρχιπύραρχος, αφού ζήτησε συγγνώμη «που δεν είχαμε τους πόρους για να προστατεύσουμε όλες τις περιουσίες» και έδωσε συγχαρητήρια στους συναδέλφους του που ακολούθησαν τις οδηγίες του, είπε στη Βουλή:
«Σε καμία περίπτωση δεν μπορούσα να παραβώ την απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου και ν’ αναλάβω καθήκοντα συντονιστή». Ανέφερε ότι ο ίδιος είναι υπεύθυνος για τον συντονισμό της Πυροσβεστικής και, εκ των πραγμάτων, κλήθηκε να συντονίσει τους συνδέσμους των άλλων υπηρεσιών. Η δήλωσή του προκάλεσε την έντονη αντίδραση βουλευτών κατά της Υπουργού Γεωργίας, την οποία κατηγόρησαν για παραπλάνηση της Βουλής, πράγμα που συνιστά ποινικό αδίκημα. Προφανώς, η Υπουργός επιχείρησε να καλύψει τις ευθύνες του διευθυντή του υπουργείου της. Τις κρίσιμες εκείνες ώρες βρισκόταν στη μακρινή Αυστραλία, για να εκπροσωπήσει την Κυβέρνηση σε εκδηλώσεις για τις μαύρες μέρες του πραξικοπήματος και της εισβολής.
Η συζήτηση στη Βουλή, αντί να εστιάσει στις ασήκωτες ευθύνες αρμοδίων και υπουργών, εξετράπη σε διαξιφισμούς και αντεγκλήσεις για το εάν ο συντονιστής έπρεπε να πάει στην Αυστραλία ή όχι. Σε σημείο που ο πρόεδρος της Ένωσης Κοινοτήτων Λεμεσού δικαιολογημένα εξεμάνη και φώναξε προς βουλευτές: «Ήρθαμε εδώ για τα χωριά μας που κάηκαν και εσείς δεν το σέβεστε». Γιατί να σεβαστούν τον πόνο και την οδύνη των κατοίκων των καμένων χωριών; Τα κόμματα που υποστηρίζουν την κυβέρνηση Χριστοδουλίδη επιχείρησαν να την προστατέψουν και η αντιπολίτευση να την στηλιτεύσει. Μετά από πολύωρη συζήτηση, η ουσία παραμένει πικρή: Τις κρίσιμες στιγμές που ξέσπασε η πυρκαγιά, υπήρξε ολέθρια καθυστέρηση αντίδρασης και έλλειψη επαρκούς συντονισμού και συνεννόησης των αρμοδίων Υπηρεσιών.
Παράλληλα, αποδείχτηκε ότι η κάθε Υπηρεσία ενεργούσε στον τομέα ευθύνης της αλλά χωρίς προφανή συντονισμό με τις άλλες. Οι ένστολοι όλων των Υπηρεσιών υπερέβαλαν εαυτόν και αξίζουν συγχαρητηρίων και της ευγνωμοσύνης του κυπριακού λαού, όπως και ομάδες εθελοντών. Όμως, αυτό το μπάχαλο που επιβεβαιώθηκε και στη Βουλή όσον αφορά ευθύνες της Κυβέρνησης και υπουργών, δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητο. Δύο τουλάχιστον Υπουργοί, της Γεωργίας και της Δικαιοσύνης, όφειλαν να υποβάλουν ήδη τις παραιτήσεις τους. Η Υπουργός Γεωργίας φαίνεται πως δεν αντιλήφθηκε ακόμα το μέγεθος της ευθύνης της και των σοβαρών ελλείψεων Υπηρεσιών της, που έπρεπε να είχαν καλυφθεί σε μέσα και προσωπικό.
Η Υπουργός Γεωργίας επιχείρησε να παραπλανήσει τη Βουλή. Αυτό συνιστά και ποινικό αδίκημα πέρα από τις έκδηλες και ασήκωτες πολιτικές ευθύνες. Από την άλλη, ο Υπουργός Δικαιοσύνης όφειλε και αυτός να είχε υποβάλει την παραίτησή του, ειδικά μετά από εκείνη την επονείδιστη δήλωσή του για τον οικτρό θάνατο δύο συνταξιούχων ότι επρόκειτο για «ατυχές περιστατικό». Τη μέγιστη ευθύνη, όμως, φέρει ο Πρόεδρος της Κύπρου. Προεκλογικά, ο Ν. Χριστοδουλίδης είχε υποσχεθεί και δεσμευτεί ότι θα διόριζε τους άριστους των αρίστων. Αποδεικνύεται ότι και αυτός παραπλάνησε τους πολίτες με λήρους και σαπουνόφουσκες.
Ένας Έλληνας Κύπριος αποτύπωσε λακωνικά αλλά δηκτικά τα δεινά της Κύπρου εξαιτίας ανίκανων, ανεπαρκών, ανάξιων και επικίνδυνων κυβερνήσεων: «Ο Χριστόφιας ανατίναξε την Κύπρο (η έκρηξη στο Μαρί). Ο Αναστασιάδης την κούρεψε (με τα ευρωπαϊκά μνημόνια). Ο Χριστοδουλίδης την έκαψε (με τους άριστους των αχρήστων)». Δύστηνη, κατακαημένη Κύπρος… Πόσες συμφορές ν’ αντέξεις…