Τα Χριστούγεννα στη Σαντορίνη αποτελούν μια ξεχωριστή περίοδο, όπου η ζωντανή χριστιανική παράδοση εναρμονίζεται με τα αυθεντικά τοπικά έθιμα και τις γαστρονομικές συνήθειες του νησιού.
Γράφει ο Γιώργος Βενετσανος
Όπως και στην υπόλοιπη Ελλάδα, τα παιδιά της Σαντορίνης ψάλλουν τα κάλαντα τις παραμονές των Χριστουγέννων, της Πρωτοχρονιάς και των Φώτων. Ωστόσο, το νησί διατηρεί ζωντανά και τα ντόπια σαντορινιά κάλαντα, τα οποία ξεχωρίζουν για την ιδιαίτερη τοπική μελωδία και τον στίχο τους. Ένα παλαιότερο έθιμο ήθελε τους μαθητές να προσφέρουν ένα χρηματικό ποσό στον δάσκαλό τους, τη λεγόμενη «Καληχέρα», ψάλλοντας του τα κάλαντα.
Οι Σαντορινιές νοικοκυρές τηρούν ευλαβικά το έθιμο του Χριστόψωμου. Την παραμονή των Χριστουγέννων ζυμώνουν αυτό το παραδοσιακό ψωμί, το οποίο διακοσμούν με έναν σταυρό ή άλλα περίτεχνα σύμβολα από ζυμάρι. Πολλές φορές, το αποτέλεσμα είναι ένα πραγματικό καλλιτέχνημα, η πλούσια εμφάνιση του οποίου, ωστόσο, είναι εφήμερη, καθώς το ψωμί ευλογείται και κόβεται στο οικογενειακό γιορτινό τραπέζι.
Από τα Χοιροσφάγια στο Γιορτινό Τραπέζι
Παλαιότερα, υπήρχαν και τα χοιροσφάγια, ένα κορυφαίο έθιμο της περιόδου, που ένωνε τους ανθρώπους σε συγκεντρώσεις, τραπεζώματα, τραγούδια και χορούς. Σήμερα το έθιμο αυτό έχει σχεδόν εξαφανιστεί, καθώς η ραγδαία ανάπτυξη του τουρισμού λειτούργησε αρνητικά προς αυτή την κατεύθυνση. Ωστόσο, οι ντόπιοι εξακολουθούν να φτιάχνουν τα παραδοσιακά χοιρινά εδέσματα.
Η Σαντορίνη, με τους αναρίθμητους μικρούς και μεγάλους ναούς, προσκαλεί τους κατοίκους να τηρήσουν πιστά τις θρησκευτικές τελετές, με λειτουργίες ανήμερα τα Χριστούγεννα και τα Θεοφάνια.
Και όλα τα ωραία βρίσκουν το τέλος τους (ή την αρχή τους!) γύρω από το γιορτινό τραπέζι. Εκεί τιμώνται δεόντως τα ντόπια προϊόντα: φάβα, κουκιά, και οι λαχταριστοί τοματοκεφτέδες από τα ξακουστά ντοματάκια του νησιού.
Μαζί με το τοπικό τυρί χλωρό (όπου υπάρχει ακόμη), όλα απλώνονται στο τραπέζι και απολαμβάνονται, πάντα με τη συνοδεία του εξαιρετικού κρασιού του νησιού.