Στο Συναξάρι του Δεκεμβρίου υπάρχουν δύο Άγιοι που φέρουν το όνομα Μόδεστος, ενώ και οι δύο ήταν Αρχιεπίσκοποι Ιεροσολύμων
Ο πρώτος, είναι Ιερομάρτυρας και εορτάζεται στις 18 Δεκεμβρίου, ενώ ο δεύτερος είναι Όσιος και τιμάται στις 16 Δεκεμβρίου. Αν και επικρατεί μια σύγχυση για τους βίους των δύο ομώνυμων Αγίων, θα δούμε κάποια στοιχεία της ζωής τους, όπως τα διασώζει η παράδοση.
Βίος Αγίου Μόδεστου Α΄Ιερομάρτυρος και Αρχιεπισκόπου Ιεροσολύμων
Ο Μόδεστος γεννήθηκε στη Σεβάστεια της Μ. Ασίας από ευσεβείς χριστιανούς γονείς, οι οποίοι πέθαναν στη φυλακή κατά το διωγμό του Διοκλητιανού (περίπου 305 μ. Χ.). Το μόλις πέντε μηνών βρέφος Μόδεστο, οι δεσμοφύλακες το ανέθεσαν σε έναν ειδωλολάτρη άρχοντα.
Σε ηλικία δεκατριών ετών έμαθε για τους πραγματικούς γονείς του και αποφάσισε να βαπτιστεί κι ο ίδιος χριστιανός. Σ΄ αυτό συνετέλεσε και κάποιος χριστιανός χρυσοχόος από την Αθήνα, ο οποίος ανέλαβε τη φροντίδα του νεοφώτιστου Μοδέστου, τον έφερε στην Αθήνα και τον αγκάλιασε σαν παιδί του. Μετά το θάνατο των θετών γονέων του, η ζήλεια των δύο παιδιών του χρυσοχόου για την αρετή του Μοδέστου τα οδήγησε στο να τον πουλήσουν ως δούλο στην Αίγυπτο.
Η Χάρις του Θεού, όμως, δεν τον εγκατέλειψε. Ο αφέντης του Μοδέστου κατηχήθηκε από το δούλο του, έγινε και ο ίδιος χριστιανός και ελευθέρωσε το Μόδεστο, τον ελευθερωτή του από τα δεσμά της αμαρτίας και του διαβόλου. Φεύγοντας από την Αίγυπτο ο Μόδεστος κατευθύνεται για προσκύνημα στους Αγίους Τόπους, και εκεί, αφού άνοιξαν μπροστά του οι πύλες του Παναγίου Τάφου, ο πιστός λαός των Ιεροσολύμων, που είδε το θαυμαστό αυτό γεγονός, εξέλεξε το Μόδεστο αρχιεπίσκοπο της Μητρός Εκκλησίας, διάδοχο του Αγίου Ιακώβου του Αδελφοθέου. Ο Θεός έδωσε στο Μόδεστο ένα χάρισμα, ώστε να θεραπεύει τα κατοικίδια ζώα, και ιδιαίτερα τα βόδια και τους ημιόνους.
Άλλωστε, και κατά τη διάρκεια του μαρτυρίου του πραγματοποίησε θαυμαστά γεγονότα που σχετίζονταν με τα ζώα. Ενώ βρίσκονταν μπροστά στο βασιλιά ομολογώντας την πίστη του στον Αληθινό Θεό, μπροστά στο βασιλιά, εκείνος διέταξε τους στρατιώτες του να δέσουν τον Άγιο σε δύο άγριους ημιόνους και να τους αφήσουν να τρέξουν, προκειμένου να διαμελισθεί το σώμα τού Αγίου επάνω στις πέτρες. Ό Άγιος Μόδεστος, όμως, σήκωσε το χέρι του προς τους ημιόνους, τους ευλόγησε και τότε αυτοί έφυγαν, αφήνοντάς τον λυμένο και αβλαβή. Ό βασιλιάς έξαλλος διέταξε να τον ξαναδέσουν στους ημιόνους, όχι μόνο απ” τα χέρια αλλά και απ” τα πόδια, και να χτυπήσουν με πολλή δύναμη τα ζώα, ώστε να τρέξουν. Ο Μάρτυρας του Χριστού έλεγε, καθώς τον έσερναν οι ημίονοι: «Εάν ο Θεός είναι μαζί μας, κανείς δεν είναι εναντίον μας».
Κάποιος βοσκός βλέποντας τον Άγιο κι αναγνωρίζοντάς τον, τον πλησίασε και τού είπε: «Λυπήσου με, Πάτερ, και βοήθησέ με, ώστε με τις ευχές σου ν” αποκτήσω ένα μοσχάρι». Ό Άγιος Μόδεστος πρόσταξε τους άγριους ημιόνους να σταματήσουν να τον τρα¬βούν. Κάλεσε τότε το βοσκό να πλησιάσει μαζί με το κοπάδι του κι ευχήθηκε: «Ο Θεός, που ευλόγησε τα βόδια και τα πρόβατα του Αβραάμ, να σου χαρίζει κάθε χρόνο δύο μοσχάρια, ένα αρσενικό κι ένα :θηλυκό». Αμέσως μετά ο βοσκός αποχώρησε ευχα¬ριστημένος και ο Άγιος διέταξε τους ημιόνους να επιστρέψουν στο μέρος απ” όπου εί¬χαν ξεκινήσει να τον σέρνουν. Πράγματι, οι ημίονοι υπάκουσαν γεγονός που είχε σαν αποτέλεσμα να εξαγριωθεί ακόμα περισσότερο ο βασιλιάς.
Ανείπωτα ήταν τα βασανιστήρια πού επακολούθησαν: έμπηξαν καρφιά στα πόδια του, τον λιθοβόλησαν, τον έριξαν σ” ένα λέβητα με καυτό μολύβι, τον έδεσαν σε μία κολώνα και άναψαν γύρω του μεγάλη φωτιά, αφού πρώτα άλειψαν το κεφάλι του με πίσσα και λάδι. Τίποτε, όμως, απ” αυτά δεν κατέβαλε τον Άγιο Μάρτυρα. Και τότε ό βασιλιάς διέταξε τον αποκεφαλισμό του.
Λίγο πριν από το τέλος του, ό Άγιος Μόδεστος προσευχήθηκε και τα τελευταία του λόγια ήταν: «Κύριε Ιησού Χριστέ, δημιουργέ του φωτός, καταξίωσόν με της Βασιλείας Σου. Σέ, Δέσποτα, και μόνον επόθησεν η ψυχή μου και για Σένα κατεφρόνησα το θάνατο και τα βασανιστήρια. Μη με κρίνεις λοιπόν, ανάξιο των αγαθών Σου, φιλάνθρωπε, και δέομαί Σου, όποιος με επικαλεστεί και με εορτάζει και όποιος αναγνώσει το Μαρτύριό μου, βοήθησέ τον πάντοτε, χάριζέ του πλούσια τα ελέη σου και αποδίωξε από τον οίκον αυτού και από όλα τα ζώα του κάθε βλάβη και ασθένεια και πλήθηνέ τα, όπως ευλόγησες και επλήθηνες τα ποίμνια του Αβραάμ, του Ισαάκ, του Ιακώβ και όλων των δούλων Σου, διότι είσαι ευλογητός στους αιώνες. Αμήν».
Αυτός είναι ο Άγιος Μόδεστος ο προστάτης των ζώων, και γιορτάζεται στις 18 Δεκεμβρίου.
Λαογραφία
Η ημέρα της εορτής αποτελούσε παραδοσιακή αργία, με προσφορές άρτων και κολλύβων στον ναό από τους γεωργούς, οι οποίοι με τον αγιασμό εκείνης της ημέρας ράντιζαν τα σπαρμένα χωράφια τους.
Κόλλυβα του Αγίου έριχναν στα χωράφια, για να εξασφαλίσουν τη γονιμότητα της γης, ενώ κόλλυβα και άρτο έδιναν και στα ζώα τους να φάνε, για να έχουν την προστασία του.
Ο Άγιος Μόδεστος τιμάται ιδιαίτερα στη Μακεδονία και στη Θεσσαλία.
Στην Καλαμπάκα μάλιστα οι κτηνοτρόφοι μάζευαν τα ζώα τους έξω από τον ναό για να τα ραντίσει ο ιερέας με τον αγιασμό της ημέρας.
Στη Νάξο τον τιμούν ως τον πρώτο εξημερωτή των βοδιών.
Στο Βυθό Βοϊου διαβάζεται αγιασμός για τα ζώα, αφού τα συγκεντρώσουν σε ένα μέρος. Ο παπάς τα ραντίζει με αγιασμένο νερό και το υπόλοιπο το παίρνουν οι κτηνοτρόφοι μαζί τους για τα πρόβατα και τα άλλα ζώα.
Στο Δρυμό Μακεδονίας, το «ύψωμα» από το πρόσφορο το δίδουν στα ζώα, ενώ τους εύχονται να ζήσουν χρόνια πολλά.
Σε περιοχές της Κρήτης, οι αγρότες τηρούν αυστηρή αργία για χάρη των ζώων τους που, έτσι και τα βάλουν να δουλέψουν, θεωρούν πως θα προκαλέσουν την οργή του αγίου.
Στη Λήμνο, ρίχνουν τα κόλλυβα στην τροφή των ζώων υπερ υγείας και μακροβιότητας αυτών.
Σε χωριά της Λέσβου, πηγαίνουν τον αγιασμό στα χωράφια, για να τα προστατεύσει από τις αρρώστιες και τις ακρίδες κι είναι κι εκεί μέρα αργίας και οι γεωργοί τιμούσαν τη μνήμη του παρασκευάζοντας και μοιράζοντας λουκουμάδες στους συγχωριανούς τους.
Στις μέρες μας πολλοί είναι αυτοί που ζητούν από ιερείς να διαβάσουν στα ζώα τους τις ευχές του Αγίου υπερ υγείας.
Eυχές του Aγίου Mοδέστου
Του Κυρίου Δεηθώμεν.
Ό του φωτός δημιουργός, Κύριε ο Θεός ημων, καταξίωσόν με της βασιλείας σου επιτυχειν, ότι σέ, Δέσποτα, καί μόνον επεπόθησεν η ψυχή μου, καί διά τό όνομά σου, θανάτου καί βασάνων ηυλόγησα:. μή ουν ανάξιον κρίνης μέ φιλάνθρωπε, των σων αγαθων, αλλ’ επάκουσόν μου του δούλου σου, καί πρόσδεξαί μου ταύτην τήν προσευχήν. καί όστις τό εμόν επικαλέσηται όνομα, καί τήν μνήμην εμου του ταπεινου εκτελέση, βοηθός αυτω γενου, Κύριε, καί μή εγκαταλίπης αυτόν, αλλ’ έμπλησον αυτόν παντός αγαθου, καί δώρησαι αυτω πλούσια τά ελέη σου. καί όστις αναγνώση τό της αθλήσεώς μου μαρτύριον, ευλόγησον αυτόν, Κύριε, καί πασαν τήν περιουσίαν αυτου. Απέλασον δέ καί αποδίωξον διά του ονόματος του δούλου σου Μοδέστου από πάντων αυτου των κτηνων παντοίαν βλάβην καί νόσον. Ναί, Δέσποτα, έπιδε εξ αγίου κατοικητηρίου σου, επί τήν εμήν προσευχήν, καί ευλόγησον, καί πλήθυνον τά κτήνη αυτου, ως ευλόγησας καί επλήθυνας τά ποίμνια, Αβραάμ, Ισαάκ καί Ιακώβ, καί πάντων σου των θεραπόντων, ότι ευλογητός ει εις τούς αιωνας των αιώνων. Αμήν.
Ευχή
(ποίημα του οσίου Πατρός ημων Νικοδήμου του Αγιορείτου)
Του Κυρίου Δεηθώμεν.
Κύριε, Ιησου Χριστέ ο Θεός μου, ο ελεήμων καί πανάγαθος, ο πασαν τήν νοητήν καί αισθητήν κτίσιν εν σοφία δημιουργήσας. ο τούς οικτιρμούς σου εκχέων επί πάντα τά υπό σου δημιουργηθέντα. ο διά της παναγάθου προνοίας σου πάντων προνοών, καί πάντων κηδόμενος των κτισμάτων σου, αύλων, υλικων, λογικων, αλόγων, εμψύχων, αψύχων, από των πρώτων έως των εσχάτων. ουδέν γάρ απρονόητον, ουδέ ημελημένον παρά σοί τω ποιητη καί προνοητη του παντός. σύ γαρ ει ο ανοίγων την χείραν σου και εμπιπλων παν ζωον ευδοκίας. συ ει ο εξαντατέλλων χόρτον τοις κτήνεσι καί χλόην τη δουλεία των ανθρώπων. σύ ει ο πάλαι τάς των ζῴων αγέλας του Ισραήλ ανωτέρας διαφυλάξας της θανατηφόρου πληγης των πρωτοτόκων ζῴων των Αιγυπτίων. σύ ει ο διά της ενσάρκου σου οικονομίας καταργήσας τόν τό κράτος έχοντα του θανάτου, τουτέστι τόν διάβολον, καί τω θανάτω σου θανατώσας τόν θάνατον. σύ γάρ ει ο καί δι’ εμου του αναξίου δούλου σου, τόν μέν όφιν θανατώσας, τόν τήν πηγήν του ύδατος τω εαυτου ιω διαφθείραντα, τά δέ εξ αυτου πιόντα ζωα, καί νεκρωθέντα, τη ζωοποιω δυνάμει σου αναστήσας. τόν δέ εις τουτο συνεργήσαντα δαίμονα εμφανη γενέσθαι παρασκευάσας ομνύοντα, μηδέποτε προσεγγίσαι τολμησαι, όπου άν επικληθείη τό ταπεινόν εμου όνομα. Σύ τοίνουν δέομαι, Δέσποτα πανάγαθε, καί ποιητά του παντός, καί σέ ικετεύω τόν της ζωης πάσης αίτιον. Επάκουσον ταύτης μου της δεήσεως καί απέλασον πασαν θανατηφόρον ασθένειαν καί βλάβην από των βοων (ή ίππων, όνων, ημιόνων, προβάτων, αιγων, μελισσων), καί των λοιπων ζῴων, των εις χρείαν όντων της ζωης των δούλων σου, των επικαλουμένων σέ τόν δοτηρα πάντων των αγαθων, καί τό εμόν όνομα. Καί δός, Κύριε, πασι τοις τήν εμήν μνήμην επιτελουσι, καί μετά πίστεως προστρέχουσι τοις λειψάνοις, ειρήνην σταθεράν, πληθυσμόν ζώων, αφθονίαν σίτου, οίνου και ελαίου, επί πάσιν άφεσιν αμαρτιών, σωμάτων υγείαν, και την των ψυχών αιώνιον σωτηρίαν. Ναί, Κύριε Ιησου Χριστέ, τοις ιδίοις σπλάγχνοις επικαμπτόμενος, οίκτειρον τά πάσχοντα ζωα, τη δρεπάνη του θανάτου αγεληδόν θεριζόμενα, καί ως λόγον μή έχοντα, μόνοις τοις μυκηθμοις, καί ταις γοεραις καί ανάρθροις φωναις, τό πάθος καί τήν οδύνην αυτων ελεεινως εξαγγέλλοντα. ώστε καί τούς λογικούς εις συμπάθειαν τούτων έλκεσθαι. Ει γάρ δίκαιος οικτείρει ψυχάς κτηνων αυτου, πως ουκ οικτειρήσης ταυτα, σύ ο τούτων ποιητής καί προνοητής; Συ γάρ, εύσπλαγνε, και των εν τη Κιβωτω ζῴων εμνήσθης, υπό της οικείας χρηστότητος καί των οικτιρμων σου νικώμενος. Ίνα διά της ευεξίας καί του πληθυσμου των βοων καί λοιπων τετραπόδων ζῴων, καλλιεργηται μέν η γη, αυξάνωσι δέ οι καρποί, καί αφθόνως οι δουλοι σου οι επικεκλημένοι τό όνομά σου απολαύσωσι των ιδίων γεωργιων. εκ τούτων δέ πασαν αυτάρκειαν έχοντες, περισσεύωσιν εις παν έργον αγαθόν. καί δοξάζωσι μέν, σέ τόν χορηγόν παντός αγαθου, τιμωσι δέ καμέ τόν σόν δουλον καί ικέτην θερμότατον της παντοκρατορικής Βασιλείας σου. ω πρέπει πασα δόξα, τιμή καί προσκύνησις, σύν τω ανάρχω σου Πατρί καί τω παναγίω καί αγαθω καί ζωοποιω σου Πνεύματι, νυν καί αεί καί εις τούς αιωνας των αιώνων. Αμήν.
Βίος Οσίου Μόδεστου Β΄Αρχιεπισκόπου Ιεροσολύμων
Ο Άγιος Μόδεστος ήταν μοναχός ονομαστός για την αρετή του και την υψηλή γνώση της ιερής και αληθινής φιλοσοφίας που οδηγεί στο φωτισμό του Αγίου Πνεύματος. Για τους λόγους αυτούς εξελέγη ηγούμενος της Μονής που ίδρυσε ο Άγιος Θεοδόσιος ο κοινοβιάρχης τον 6ο αιώνα, και ποίμαινε με σύνεση την αδελφότητα. Το 614 ο βασιλιάς των Περσών Χοσρόης Β”, επικεφαλής μεγάλου στρατού, προχωρούσε κατά των Ιεροσολύμων. Ο Πατριάρχης Ζαχαρίας (21 Φεβρουαρίου) έστειλε τότε το Μόδεστο να διασχίσει τις γραμμές του εχθρού και να ζητήσει βοήθεια από τα αυτοκρατορικά στρατεύματα που στρατοπέδευαν στην Αντιόχεια.
Μετά από πολιορκία που διήρκεσε τρεις εβδομάδες, η Αγία πόλη έπεσε στα χέρια των Περσών, οι οποίοι επί τρεις ημέρες τη λεηλατούσαν συστηματικά και προέβησαν σε ανείπωτες θηριωδίες. Καθώς ο Πατριάρχης Ζαχαρίας εστάλη σε εξορία στην Περσία μαζί με τον Τίμιο Σταυρό και χιλιάδες άλλους χριστιανούς, ο Μόδεστος εξελέγη να τον αντικαταστήσει στον Πατριαρχικό θρόνο, ενώ η πόλη γύρω του ήταν σωρός από καπνίζοντα ερείπια.
Με μεγάλες θυσίες ο Άγιος Μόδεστος, ως νέος Ζωροβάβελ, μερίμνησε, ώστε να ταφούν τα δεκάδες χιλιάδες θύματα και να αναστηλωθούν, όσο ήταν δυνατόν, οι Ναοί και τα σκηνώματα που είχαν αφανίσει και βεβηλώσει οι βάρβαροι. Συγκέντρωσε τους επιζώντες, τους παρηγόρησε, τους αναπτέρωσε την ελπίδα, και χάρι στη γενναιόδωρη βοήθεια του Πατριάρχη Αλεξανδρείας Αγίου Ιωάννου του ελεήμονος (12 Νοεμβρίου) κατόρθωσε να ξαναδώσει ζωή στη δεινοπαθούσα και στερημένη πόρους Εκκλησία της Σιών.
Κατά την περίοδο αυτή κατήχησε και βάπτισε έναν Πέρση που ασπάστηκε την πίστη του Χριστού, τον Άγιο Αναστάσιο, που μαρτύρησε στην Καισάρεια το 628 (22 Ιανουαρίου).
Όταν επέστρεψε από την εξορία το 629, ο Πατριάρχης Ζαχαρίας ανέλαβε ξανά τη διακυβέρνηση της Εκκλησίας μέχρι την κοίμησή του, το 632. Ο Άγιος Μόδεστος τον διαδέχτηκε τότε ως Πατριάρχης και διάδοχος του Αγίου Ιακώβου. Σκεύος εκλογής της Χάριτος και ακαταπόνητος κήρυκας του Ευαγγελίου, ο Άγιος Μόδεστος κόσμησε το θρόνο της Μητρός Εκκλησίας με την ακτινοβολία της αρετής του και των θαυμάτων που επιτέλεσε. Εκοιμήθη ειρηνικά εν Κυρίω στις 16 Δεκεμβρίου του 634.
Έρευνα, συγκέντρωση, επεξεργασία και παράθεση Χώρα Του Αχωρήτου