Αντιμέτωπη με την αναίσχυντη επιθετικότητα της αμερικανικής ισχύος, η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει, μαζί με τις μεσαίες δυνάμεις και ιδιαίτερα με την αφρικανική ήπειρο
να δημιουργήσει έναν νέο άξονα αδέσμευτης δράσης, υποστηρίζει ο ιδρυτής του «Κύκλου για τη Γεωπολιτική Ευρώπη» Λεονάρ Λιφάρ, σε άρθρο του για τη γαλλική εφημερίδα L’Express.
Σύμβολο του Τέλους
Το Φόρουμ του Νταβός το 2026 θα παραμείνει σύμβολο του τέλους μιας εποχής που συνέβαλε στην οικοδόμηση: αυτής του παγκοσμιοποιημένου homo economicus, αυτού του πλέον αναχρονιστικού «ανθρώπου του Νταβός». Για τριάντα χρόνια, οι Ευρωπαίοι πίστευαν ότι ο κόσμος μπορούσε να κυβερνηθεί από ουδέτερους κανόνες και διεθνικούς εμπειρογνώμονες στο πλαίσιο μιας παγκόσμιας τεχνοκρατίας.
Αλλά αυτό που βιώνουμε δεν είναι απλώς η εξαφάνιση της εξειδικευμένης γνώσης· είναι μια «γενετική μετάλλαξη», σύμφωνα με τα λόγια του ιστορικού Λορέντζο Καστελάνι: το τέλος της καθολικής τεχνοκρατίας υπέρ της ανόδου της αυτοκρατορικής τεχνοκρατίας.
Αυτό το όνειρο μιας τεχνικής διαχείρισης των παγκόσμιων υποθέσεων καταρρέει μπροστά στην βίαιη επιστροφή της πολιτικής, όπου το τεχνοκρατικό μέσο δεν χρησιμεύει πλέον για την εναρμόνιση των συναλλαγών, αλλά για να υπηρετεί την εξουσία μιας κυρίαρχης αυτοκρατορίας.
Μεταβαίνουμε από έναν κόσμο στον οποίο οι κανόνες θα πρέπει να προηγούνται της εξουσίας, σε έναν κόσμο στον οποίο η εξουσία υπαγορεύει ανοιχτά τους κανόνες, μετατρέποντας την τεχνική εμπειρογνωμοσύνη σε ένα απλό μέσο για την ηγεμονική επιβεβαίωση των κρατών.
Αυτή η μετατόπιση καθιστά παρωχημένη την προσέγγιση που βλέπει τη συνδεσιμότητα και τις ροές ως εγγυήσεις σταθερότητας
Σήμερα, οι υποδομές που μας συνδέουν (ψηφιακά δίκτυα, υποθαλάσσια καλώδια ή συστήματα πληρωμών) έχουν γίνει όργανα μόνιμης εχθρότητας.
Αυτό είναι που ο Mark Galeotti αποκαλεί «οπλοστάσιο των πάντων»: σε έναν διασυνδεδεμένο κόσμο, κάθε σύνδεση είναι μια πιθανή ευπάθεια. Οι υποδομές μας στρέφονται τώρα εναντίον μας.
Η ανάγκη για διπλή υποχώρηση
Αντιμέτωπο με τον αμερικανικό τεχνο-ιμπεριαλισμό, η ανησυχία είναι ήδη αισθητή στα υψηλότερα επίπεδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Υπό την πίεση του νέου δόγματος περιορισμένης κυριαρχίας που επιβάλλει η Ουάσιγκτον, το ΝΑΤΟ κινδυνεύει να μετατραπεί σε μια σύγχρονη εκδοχή του Συμφώνου της Βαρσοβίας, στο οποίο η Ευρώπη θα είναι ο κύριος υποτελής.
Η ξαφνική αποχώρηση της Κριστίν Λαγκάρντ από ένα επίσημο δείπνο στο Νταβός, που προκλήθηκε από τα επιθετικά σχόλια ενός ανώτερου Αμερικανού αξιωματούχου, και η άρνηση του Βέλγου πρωθυπουργού Μπαρτ ντε Βεβέρ να αναγνωρίσει την τύχη ενός «ταπεινωμένου σκλάβου» καταδεικνύουν τη συνεχιζόμενη ρήξη.
Σύμφωνα με την τελευταία ευρωπαϊκή δημοσκόπηση, η απόλυτη πλειοψηφία (51%) θεωρεί τον Ντόναλντ Τραμπ «εχθρό» της Ευρώπης.
Επομένως, ο μετριασμός του κινδύνου δεν θα πρέπει πλέον να είναι μια απλή αμυντική αντίδραση κατά της Κίνας, αλλά μια σκόπιμη πράξη ανεξαρτησίας, που εφαρμόζεται με την ίδια αυστηρότητα και στους δύο γίγαντες.
Η Ουάσινγκτον και το Πεκίνο, αν και με διαφορετικές μορφές, ακολουθούν την ίδια λογική: μετατρέποντας την αλληλεξάρτηση σε μοχλό καταναγκασμού.
Η απόρριψη της συνεργασίας με τον Αμερικανό σύμμαχο στην ενέργεια, τα χρηματοοικονομικά και τη διαχείριση δεδομένων έχει καταστεί εξίσου ζωτικής σημασίας με το σπάσιμο του μονοπωλίου της Κίνας σε κρίσιμα μέταλλα και μεταβατικές τεχνολογίες.
Πολυμερισμός και η Αφρικανική Στροφή
Ενώ ο πειρασμός ενός ανήθικου διπλωματικού πλαισίου μπορεί να είναι ελκυστικός για ορισμένες μεσαίες δυνάμεις, η υποχώρηση αποκλειστικά στα εθνικά συμφέροντα είναι παγίδα.
Χωρίς ένα σύστημα ελάχιστων κανόνων, η αυτονομία δράσης είναι απλώς μια ψευδαίσθηση που εξαφανίζεται μπροστά στην ωμή βία και την καταναγκαστική ισχύ των μεγάλων δυνάμεων.
Ο ρόλος της Ευρώπης πρέπει να είναι η οικοδόμηση ενός νέου άξονα μη ευθυγράμμισης, του οποίου η δύναμη έγκειται στην προσήλωσή της σε μια ανανεωμένη φιλελεύθερη τάξη, αξιόπιστη επειδή προστατεύεται από έναν πόλο αυτόνομης εξουσίας, από τη Βραζιλία έως την Ινδονησία, και ενδιαφέρεται να σέβεται την κυριαρχία κάθε έθνους, χωρίς την υποκρισία της προηγούμενης εποχής.
Αυτή η επανεξέταση της πολυμέρειας βρίσκει τη φυσική της επέκταση σε μια ρεαλιστική συνεργασία με την Αφρική.
Οι περισσότερες αφρικανικές και ευρωπαϊκές κυβερνήσεις είναι προσηλωμένες στην πολυμέρεια, πεπεισμένες ότι αυτό το σύστημα παραμένει η καλύτερη προστασία από τις αυθαίρετες ενέργειες των μεγάλων δυνάμεων.
Σήμερα, η Ευρώπη υποφέρει από την επιβολή υψηλών προτύπων ESG και γραφειοκρατίας που επιβραδύνουν την υλοποίηση μεγάλων έργων υποδομής, εμποδίζοντας τις πραγματικές συνεργασίες για συνδημιουργία.
Ευθυγραμμίζοντας τις στρατηγικές μας, πρέπει να ανακατευθύνουμε κρίσιμους πόρους απευθείας στο αφρικανικό έδαφος, προωθώντας την κοινή τεχνολογική πρόοδο.
Αυτή η φιλοδοξία βασίζεται σε ένα πρωτοφανές ανθρώπινο κεφάλαιο, επειδή έως το 2030, περισσότερο από το 40% των νέων του κόσμου θα είναι Αφρικανοί, αποτελώντας τη μελλοντική κινητήρια δύναμη της καινοτομίας και των παγκόσμιων καταναλωτικών αγορών.
Διευκολύνοντας την κινητοποίηση του εγχώριου κεφαλαίου και μειώνοντας τον κίνδυνο των στρατηγικών επενδύσεων, η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να οικοδομήσει έναν άξονα σταθερότητας ικανό να αντισταθεί στον παγκόσμιο κατακερματισμό.
Υιοθετώντας αυτή την κατανομή εξουσίας και αξιών, η Ευρώπη δεν θα αρκείται πλέον μόνο στους κανονισμούς.
Θα γίνει ο αρχιτέκτονας μιας πολυπολικής τάξης πραγμάτων, όπου το κράτος δικαίου θα προστατεύσει τελικά τους λαούς από την απληστία των αυτοκρατοριών. Η επιλογή είναι πλέον ξεκάθαρη: να επιμείνει στην κανονιστική υποταγή, καταδικάζοντας τον εαυτό της στη λήθη, ή να υποστεί απώλεια εξουσίας και να γίνει για άλλη μια φορά ο αρχιτέκτονας του ελεύθερου κόσμου.
—