Σε μείζον πολιτικό και ανθρωπιστικό ζήτημα εξελίσσεται η υπόθεση του Γιάννη Βασίλη Γιαϊλαλί
του ακτιβιστή ποντιακής καταγωγής που ζει αυτοεξόριστος στην Ελλάδα από το 2019. Η πρόσφατη έκδοση δεύτερης απόφασης απέλασης από το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, υπό την πολιτική ευθύνη του υπουργού Θάνου Πλεύρη, έχει προκαλέσει σωρεία αντιδράσεων, με νομικούς και πολιτικούς κύκλους να κάνουν λόγο για μια απόφαση πολιτικής παράδοσης στην Τουρκία, που εκθέτει τη χώρα διεθνώς.
Όπως αναφέρει ο Χρήστος Κωνσταντινίδης στο geopolitico,gr, το σκεπτικό της απόρριψης του ασύλου χαρακτηρίζεται από πολλούς ως οξύμωρο. Το Υπουργείο φαίνεται να επικαλείται εμπλοκή του Γιαϊλαλί σε «εγκλήματα πολέμου», βασιζόμενο στην ίδια τη μαρτυρία του για τη δράση του τουρκικού στρατού κατά των Κούρδων το 1994.
Η θέση του Γιαϊλαλί: Υποστηρίζει ότι υπήρξε αυτόπτης μάρτυρας φρικαλεοτήτων (εμπρησμοί χωριών, βασανιστήρια) κατά τη διάρκεια της θητείας του, τις οποίες κατήγγειλε δημόσια.
Η καταγγελία: Υποστηρίζεται ότι οι ελληνικές αρχές «εργαλειοποίησαν» τις αποκαλύψεις του για να τον εμφανίσουν ως δράστη και όχι ως μάρτυρα, προκειμένου να στοιχειοθετήσουν την απέλασή του.
Ταυτόχρονα, το Υπουργείο φέρεται να ισχυρίζεται ότι ο Γιαϊλαλί δεν αντιμετωπίζει δίωξη στην Τουρκία, την ώρα που ο ίδιος προσκομίζει στοιχεία για 13 ενεργά εντάλματα σύλληψης εις βάρος του για κατηγορίες που αφορούν την αναγνώριση της Γενοκτονίας και την προσβολή του Κεμάλ.
Η διαδρομή της αφύπνισης: Από τον Ιμπραήμ στον Γιάννη Βασίλη
Η ιστορία του Γιαϊλαλί είναι μια πορεία αναζήτησης ταυτότητας. Γεννημένος σε μουσουλμανική οικογένεια ως Ιμπραήμ, ανακάλυψε μέσα από κρατικά αρχεία ότι ο πρόγονός του, ονόματι Κωνσταντίνος, ήταν Έλληνας από τη Μπάφραπου δολοφονήθηκε κατά τη Γενοκτονία, ενώ ο παππούς του δόθηκε ως παιδί σε τουρκική οικογένεια. Η δημόσια υιοθέτηση της χριστιανικής ποντιακής του ταυτότητας το 2019 και η μετονομασία του σε Γιάννη Βασίλη αποτέλεσε την αφορμή για την τελική του στοχοποίηση από την Άγκυρα ως «Έλληνα κατάσκοπο».
Το βιογραφικό του Γιαϊλαλί στην Τουρκία είναι γεμάτο διώξεις:
2010: Φυλάκιση για «τρομοκρατική προπαγάνδα». Η υπόθεση έφτασε στο ΕΔΔΑ, το οποίο δικαίωσε τον Γιαϊλαλί και επέβαλε αποζημίωση κατά της Τουρκίας.
2017: Νέα καταδίκη επειδή τίμησε τις γενοκτονίες Ελλήνων και Αρμενίων.
2019: Κατηγορία για «διεθνή κατασκοπεία» μετά από παρεμβάσεις του στα ελληνικά ΜΜΕ.
Η υπόθεση έχει προκαλέσει την παρέμβαση προσωπικοτήτων της διανόησης και της δημοσιογραφίας. Ο δημοσιογράφος Παντελής Σαββίδης και άλλοι αναλυτές κάνουν λόγο για «συνενοχή» της ελληνικής κυβέρνησης με την Άγκυρα. Καταγγέλλουν ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη υιοθετεί το αφήγημα του τουρκικού καθεστώτος, βαφτίζοντας τη μνήμη και την αλήθεια ως «επικίνδυνη δραστηριότητα».
«Η απέλαση του Γιαϊλαλί δεν θα είναι μια διοικητική πράξη, αλλά μια πολιτική απόφαση παράδοσης ενός ανθρώπου σε βέβαιη φυλάκιση», αναφέρεται χαρακτηριστικά σε παρεμβάσεις που κυκλοφορούν στα κοινωνικά δίκτυα.
Το ερώτημα που πλανάται πλέον είναι αν η Αθήνα θα προχωρήσει στην εκτέλεση της απόφασης ή αν θα υπάρξει πολιτική υποχώρηση μπροστά στο κύμα αντιδράσεων. Η υπόθεση Γιαϊλαλί δεν αφορά πλέον μόνο έναν άνθρωπο, αλλά την ίδια την αξιοπιστία της Ελλάδας ως χώρας που σέβεται το διεθνές δίκαιο και προστατεύει τους πολιτικά διωκόμενους, ειδικά εκείνους που διώκονται λόγω της ελληνικής τους συνείδησης.