Οι χώρες BRICS αγοράζουν χρυσό για τρεις βασικούς λόγους: για να αποσπαστούν από το αμερικανικό δολάριο,
για να προστατεύσουν τα αποθεματικά τους από κυρώσεις και για να αντισταθμίσουν τις ραγδαίες αυξήσεις χρέους που δεν δημιούργησαν οι ίδιες.
Το πάγωμα 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ σε ρωσικά αποθεματικά που διατηρούνταν στη Δύση το 2022 παρείχε μια ισχυρότερη λογική από οποιοδήποτε έγγραφο πολιτικής.
Όπως ανέφερε το GoldSilver.com τη Δευτέρα (20/04), τα αποθεματικά σε δολάρια μπορούν να εξαφανιστούν εν μία νυκτί. Ο χρυσός, αντίθετα, δεν ενέχει τέτοιο κίνδυνο.
Ο χρυσός διαπραγματευόταν κοντά στα 4.850 δολάρια ΗΠΑ ανά ουγγιά τον Απρίλιο του 2026, σημειώνοντας άνοδο άνω του 40% σε δώδεκα μήνες, και οι χώρες BRICS εξακολουθούν να αγοράζουν με ταχύτερο ρυθμό από ό,τι πριν.
Οι περισσότεροι επενδυτές υποθέτουν ότι η ιστορία αφορά την τιμή. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για το τι αποκαλύπτουν αυτές οι αγορές σχετικά με το πώς οι μεγαλύτερες αναδυόμενες οικονομίες του κόσμου σκέφτονται πλέον τα χρήματα, το ρίσκο και το δολάριο.
Τι είναι οι BRICS και γιατί έχει σημασία η στρατηγική τους για τον χρυσό
Οι BRICS είναι ένα σημαντικό αναδυόμενο οικονομικό μπλοκ που έχει θέσει ως σκόπιμη πολιτική προτεραιότητα την οικοδόμηση κρατικών αποθεμάτων χρυσού.
Στα αρχικά πέντε μέλη, Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα και Νότια Αφρική, προστέθηκαν τον Ιανουάριο του 2024 η Αίγυπτος, η Αιθιοπία, το Ιράν και τα ΗΑΕ, και τον Ιανουάριο του 2025 η Ινδονησία.
Αυτό έφερε την επιβεβαιωμένη πλήρη ένταξη δέκα χωρών. Η Σαουδική Αραβία προσκλήθηκε, αλλά η επίσημη ένταξή της δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί. Η Αργεντινή αρνήθηκε στα τέλη του 2023.
Το μπλοκ αντιπροσωπεύει πλέον περίπου το 40% του παγκόσμιου ΑΕΠ (ισοτιμίας αγοραστικής δύναμης) και περίπου το ήμισυ του παγκόσμιου πληθυσμού.
Όταν οι οικονομίες αυτού του μεγέθους συντονίζουν τις αποφάσεις για τα αποθεματικά, επηρεάζουν τις αγορές δομικά και όχι προσωρινά.
Πόσο χρυσό αγοράζουν οι χώρες BRICS;
Τα συνδυασμένα αποθέματα χρυσού των χωρών BRICS+ υπερβαίνουν πλέον τους 6.000 τόνους. Η Ρωσία ηγείται με 2.336 τόνους, η Κίνα κατέχει 2.298 τόνους και η Ινδία κατέχει 880 τόνους. Η Βραζιλία μάλιστα επέστρεψε στην αγορά τον Σεπτέμβριο του 2025, πραγματοποιώντας την πρώτη της αγορά από το 2021, προσθέτοντας 16 τόνους, φτάνοντας τους 145,1 τόνους.
Μεταξύ 2020 και 2024, οι κεντρικές τράπεζες των χωρών BRICS+ αντιπροσώπευαν περισσότερο από το 50% όλων των αγορών χρυσού από τις κεντρικές τράπεζες παγκοσμίως. Το μερίδιό τους στα παγκόσμια αποθέματα χρυσού έχει αυξηθεί από 11,2% το 2019 σε 17,4% σήμερα.
Οι παγκόσμιες κεντρικές τράπεζες ξεπέρασαν συνολικά τους 1.000 τόνους ετήσιων αγορών χρυσού το 2022, το 2023 και το 2024, σημειώνοντας το μεγαλύτερο σερί διαρκών αγορών στη σύγχρονη ιστορία. Το 2025, οι αγορές έφτασαν τους 863 τόνους. Οι χώρες BRICS καθοδηγούν σε μεγάλο βαθμό αυτή την τάση.
Γιατί οι χώρες BRICS αγοράζουν χρυσό: Τέσσερις παράγοντες που τις οδηγούν
Αποδολαριοποίηση: Το μερίδιο του δολαρίου ΗΠΑ στα παγκόσμια αποθέματα έχει μειωθεί από 71% το 1999 σε περίπου 57% σήμερα, το χαμηλότερο επίπεδό του από το 1994.
Οι χώρες BRICS δεν στρέφονται στο ευρώ ή στο γιουάν. Στρέφονται στον χρυσό: το μόνο αποθεματικό περιουσιακό στοιχείο χωρίς εκδότη, χωρίς αντισυμβαλλόμενο και χωρίς πολιτική δικαιοδοσία.
Θωράκιση από κυρώσεις: Τα περιουσιακά στοιχεία σε δολάρια που κατέχονται στο εξωτερικό μπορούν να παγώσουν. Ο εγχώριος χρυσός όχι.
Μετά το 2022, αυτή η διάκριση κατέστη κεντρικής σημασίας για τη διαχείριση των αποθεματικών.
Αντιστάθμιση της αδυναμίας του δολαρίου: Το ομοσπονδιακό χρέος των ΗΠΑ ξεπέρασε τα 39 τρισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ τον Μάρτιο του 2026.
Οι ετήσιες δαπάνες για το έλλειμμα προβλέπεται να ανέλθουν σε περίπου 1,9 τρισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ για το οικονομικό έτος 2026.
Οι διαχειριστές αποθεματικών των αναδυόμενων αγορών ανταποκρίνονται σε αυτή την αριθμητική. Ο χρυσός είναι ένα από τα λίγα περιουσιακά στοιχεία που οι κυβερνήσεις δεν μπορούν να εκτυπώσουν.
Οικοδόμηση μιας αρχιτεκτονικής μετά το δολάριο: Στις 31 Οκτωβρίου 2025, ερευνητές του Διεθνούς Ινστιτούτου Έρευνας Προηγμένων Συστημάτων (IRIAS) ξεκίνησαν ένα πιλοτικό πρόγραμμα για έναν διακανονισμό με εγγύηση τον χρυσό, το «Unit», ένα ψηφιακό εμπορικό μέσο που υποστηρίζεται κατά 40% από χρυσό και κατά 60% από νομίσματα BRICS.
Αυτή παραμένει μια πρωτοβουλία με επικεφαλής την έρευνα, όχι μια επίσημη πολιτική των BRICS, αλλά σηματοδοτεί μια κατεύθυνση: ο χρυσός ως θεμέλιο για ένα παράλληλο χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Τι άλλαξε μετά τις κυρώσεις της Ρωσίας το 2022;
Όταν οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους επέβαλαν κυρώσεις στη Ρωσία μετά την εισβολή της στην Ουκρανία, περίπου 300 δισεκατομμύρια δολάρια από τα 643 δισεκατομμύρια δολάρια σε συναλλαγματικά αποθέματα κατέστησαν απρόσιτα σχεδόν εν μία νυκτί, επιβεβαίωσε ο υπουργός Οικονομικών Άντον Σιλουάνοφ.
Τα κεφάλαια φυλάσσονταν σε ξένα ιδρύματα. Ο χρυσός της Ρωσίας που κατείχε η Ρωσία στο εσωτερικό παρέμεινε ανέγγιχτος.
Οι κεντρικοί τραπεζίτες κατέληξαν σε ένα σαφές συμπέρασμα: τα αποθέματα στα οποία δεν έχετε πρόσβαση δεν είναι πραγματικά αποθέματα. Οι παγκόσμιες αγορές χρυσού από τις κεντρικές τράπεζες σχεδόν διπλασιάστηκαν από περίπου 500 τόνους ετησίως πριν από το 2022 σε πάνω από 1.000 τόνους στη συνέχεια.
Η θέση της Τράπεζας της Ρωσίας σε χρυσό αυξήθηκε κατά περισσότερα από 216 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ μεταξύ Φεβρουαρίου 2022 και τέλους 2025, αντισταθμίζοντας εν μέρει τα παγωμένα περιουσιακά στοιχεία.
Οι κυρώσεις που αποσκοπούσαν στην απομόνωση της Ρωσίας επιτάχυναν αντ’ αυτού τη διαφοροποίηση.
Οι αγορές χρυσού από τις χώρες BRICS αποτελούν απειλή για το δολάριο;
Το δολάριο δεν έχει καταρρεύσει. Παραμένει το κυρίαρχο αποθεματικό νόμισμα. Αλλά η κυριαρχία και η κατεύθυνση είναι διαφορετικές.
Το μερίδιό του έχει μειωθεί από 71% το 1999 σε περίπου 57% σήμερα. Το μερίδιο του χρυσού στα παγκόσμια επίσημα αποθέματα έχει υπερδιπλασιαστεί κατά την ίδια περίοδο από κάτω από 10% το 2015 σε περίπου 19%, εν μέρει λόγω των αυξήσεων των τιμών, αλλά και λόγω σκόπιμων αλλαγών πολιτικής.
Στην Έρευνα για τα Αποθέματα Χρυσού των Κεντρικών Τραπεζών του Παγκόσμιου Συμβουλίου Χρυσού για το 2025, το 73% των κεντρικών τραπεζιτών ανέμενε ότι το μερίδιο του δολαρίου στα αποθέματα θα μειωνόταν περαιτέρω τα επόμενα πέντε χρόνια. Δεν πρόκειται για επενδυτές που κάνουν εικασίες, αλλά για διαχειριστές αποθεματικών που αντισταθμίζουν τον κίνδυνο.
Τι σημαίνει αυτό για τους μεμονωμένους επενδυτές
Οι δυνάμεις που ωθούν τις αγορές χρυσού από τις χώρες BRICS είναι οι ίδιες που διαβρώνουν την αγοραστική δύναμη των ατόμων: οι ελλειμματικές δαπάνες, η αποδυνάμωση του νομίσματος και η γεωπολιτική αστάθεια. Ο φυσικός χρυσός αντιπροσωπεύει την ατομική εκδοχή αυτού που έμαθε η Ρωσία το 2022, ένα περιουσιακό στοιχείο που δεν μπορεί να κατασχεθεί από ξένες αρχές.
Περίπου το 43% των κεντρικών τραπεζών σχεδιάζουν να αυξήσουν τα αποθέματά τους σε χρυσό τους επόμενους 12 μήνες. Καμία δεν σχεδιάζει να τα μειώσει. Όταν τα πιο ισχυρά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα του κόσμου συνασπίζονται σε ένα περιουσιακό στοιχείο, αξίζει να κατανοήσετε εάν διαχειρίζεστε έναν κρατικό ισολογισμό ή έναν προσωπικό.
Τι λένε πραγματικά τα δεδομένα
Οι χώρες BRICS αγοράζουν χρυσό επειδή το σύστημα που βασίζεται στο δολάριο, αξιόπιστο εδώ και 80 χρόνια, έχει μετατραπεί σε όπλο. Μόλις συνέβη αυτό, οι κεντρικές τράπεζες εκτός της Δυτικής Συμμαχίας άρχισαν να θέτουν ένα απλό ερώτημα: τι πραγματικά κατέχουμε αν μπορεί να παγώσει;
Η απάντηση, ολοένα και περισσότερο, είναι ο χρυσός. Τα αποθέματα των BRICS+ έχουν αυξηθεί από 11,2% των παγκόσμιων αποθεμάτων χρυσού το 2019 σε 17,4% σήμερα.
Οι κεντρικές τράπεζες έχουν πραγματοποιήσει κατά μέσο όρο πάνω από 1.000 τόνους ετήσιες αγορές από το 2022. Το εβδομήντα τρία τοις εκατό των κεντρικών τραπεζιτών αναμένουν ότι η μετοχή του δολαρίου θα συνεχίσει να μειώνεται. Τίποτα από αυτά δεν είναι εικασίες. Συμβαίνουν ήδη.
Τι σημαίνει για τους μεμονωμένους αποταμιευτές
Η ίδια λογική που ωθεί τους διαχειριστές κρατικών αποθεματικών στον χρυσό ισχύει και για τα άτομα. Το χρέος που δεν μπορεί να αποπληρωθεί υποτιμάται μέσω του πληθωρισμού. Τα νομίσματα που υποστηρίζονται από ελλειμματικές δαπάνες χάνουν αγοραστική δύναμη με την πάροδο του χρόνου.
Ο χρυσός δεν έχει εκδότη, δεν έχει κίνδυνο αντισυμβαλλομένου και δεν υπάρχει κυβέρνηση που να μπορεί να τον αποδυναμώσει. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο τον κατέχουν οι κεντρικές τράπεζες και ο λόγος για τον οποίο τα άτομα τον κατέχουν εδώ και αιώνες.
IDN Financials
—