Μια λέξη-κλειδί κυκλοφορεί αυτές τις μέρες στη Γερμανία: «Kanzlerwechsel», που σημαίνει «αλλαγή καγκελάριου»
Πριν συμπληρωθούν 13 μήνες από την εκλογή του στην καγκελαρία, ο Φρίντριχ Μερτς εμφανίζεται ως «κουτσή πάπια».
Μιχάλης Ψύλος απο το naftemporiki.gr
Ο Γερμανός καγκελάριος είναι πλέον ο πιο αντιδημοφιλής στην ιστορία
Μόλις το 13% των Γερμανών είναι ικανοποιημένοι με την κυβέρνηση Μερτς, σύμφωνα με το τελευταίο «Deutschland Trend», το κορυφαίο μηνιαίο πολιτικό βαρόμετρο. Αυτό είναι ένα ιστορικό χαμηλό από το 1949 που άρχισαν να δημοσιεύονται αυτές τις δημοσκοπήσεις στη Γερμανία.
Σε δημοσκόπηση του ινστιτούτου Forsa για λογαριασμό του «Stern» και του RTL, το 41% των ερωτηθέντων συμφώνησε ότι θα ωφελούσε την Ένωση CDU/CSU εάν ο Μερτς παραιτηθεί και κάποιος άλλος από το κόμμα γίνει Καγκελάριος. Ωστόσο, το 53% διαφώνησε.
Ανίκανος να ελέγξει τον κυβερνητικό συνασπισμό των Χριστιανοδημοκρατών (CDU) με τους Σοσιαλδημοκράτες (SPD), ο Μερτς έχει γίνει σύμβολο αδυναμίας, καθώς η γερμανική οικονομία πλήττεται σκληρά από τις συνδυασμένες επιπτώσεις των αυξανόμενων τιμών ενέργειας που απειλούν ολόκληρους τομείς της βιομηχανίας.
Ο Μερτς έχει κάνει μια σειρά από λάθη με αδέξιες δηλώσεις, σε συνδυασμό με επιθετική ρητορική, που τον αναγκάζουν να δικαιολογείται εκ των υστέρων
Έχει αποξενώσει τους Γερμανούς μεταναστευτικής καταγωγής – τους θεωρεί «πρόβλημα στο αστικό τοπίο» – αλλά και τους εργαζόμενους, που υπονόησε ότι οι είναι τεμπέληδες και θα πρέπει να «σηκώσουν τα μανίκια» και να εργαστούν σκληρότερα αν θέλουν να διατηρήσουν την ευημερία της χώρας.
Ο καγκελάριος κέρδισε τις ομοσπονδιακές εκλογές του 2025, σχημάτισε κυβέρνηση συνασπισμού με το SPD και παρουσιάστηκε ως ο σημαιοφόρος μιας βαθιάς και συστημικής αλλαγής για μια χώρα που βρισκόταν σε στασιμότητα και χωρίς καμία προοπτική αναζωογόνησης ως μεγάλη δύναμη.
Η πραγματικότητα είναι όμως ότι η στασιμότητα βαθαίνει και ήδη η ακροδεξιά AfD προηγείται σταθερά στις δημοσκοπήσεις έναντι του κυβερνώντος CDU.
Η ακραία αντιδημοτικότητα του Μερτς οφείλεται στην αμφιλεγόμενη ατζέντα του για την οικονομία και την κοινωνική πρόνοια, καθώς και στη δυσκολία του να αντιμετωπίσει το AfD σε μέτωπα όπως η ενεργειακή κρίση, ο επανεξοπλισμός και οι σχέσεις με τη Ρωσία.
«Επομένως δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι η Ένωση CDU/CSU εξετάζει μια αλλαγή ηγεσίας εδώ και αρκετές ημέρες», σημειώνει η Frankfurter Rundschau.
Παραπαίουσα οικονομία
Στο παρελθόν, τρία πράγματα συνέβαλαν στην ευημερία της Γερμανίας: το φθηνό ρωσικό φυσικό αέριο που επέτρεπε ανταγωνιστικό ενεργειακό κόστος, η ισχυρή παρουσία στην αγορά υψηλής τεχνολογίας στην Κίνας που παρείχε επικερδείς ευκαιρίες και η αμερικανική πυρηνική ομπρέλα που περιόριζε το αμυντικό κόστος.
Ως η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, η Γερμανία καυχιόταν για το τρίτο μεγαλύτερο ΑΕΠ στον κόσμο (περίπου 4,2 τρισεκατομμύρια ευρώ) και ήταν ο τρίτος μεγαλύτερος εξαγωγέας στον κόσμο (2 τρισεκατομμύρια ευρώ).
Σήμερα όμως η γερμανική οικονομία παραπαίει: σε ύφεση το 2023 και το 2024, ουσιαστικά στάσιμη το 2025 και με πρόβλεψη για μια αναιμική ανάπτυξη 0,5% το 2026, η Γερμανία είναι μια γηράσκουσα χώρα, με μειωμένη την ικανότητα καινοτομίας και το τεχνολογικό χάσμα να διευρύνεται με τις ΗΠΑ, ακόμη και με την Κίνα. Αυτό ισχύει σε βασικούς τομείς όπως η ψηφιακή τεχνολογία, η Τεχνητή Νοημοσύνη, οι ημιαγωγοί, ακόμη και η αυτοκινητοβιομηχανία, κάποτε ναυαρχίδα του κλάδου.
Σύμβολο αδυναμίας
«Υπάρχουν λιγότεροι Γερμανοί που εκτιμούν τον καγκελάριο από ό,τι άνθρωποι που τους αρέσει ο χειμώνας στη Γερμανία, τα λαχανάκια Βρυξελλών, ο οδοντίατρος ή ακόμα και η Μπάγερν Μονάχου», γράφει η Die Tageszeitung με μπόλικη δόση ειρωνείας.
Μ’ αυτά και μ’ αυτά, ο Μερτς, έχει γίνει σύμβολο αδυναμίας, καθώς η κρίση σαρώνει τη χώρα. Κάποιοι εξετάζουν ακόμη και ένα παλατιανό πραξικόπημα για να τον απομακρύνουν από την εξουσία.
Δεν υπάρχει κανένα σημάδι ανάκαμψης και πολλοί Γερμανοί προφανώς δεν πιστεύουν πλέον ότι ο κυβερνητικός συνασπισμός υπό τον καγκελάριο Μερτς είναι ικανός να αλλάξει την κατάσταση στη χώρα.
Ο πιθανός διάδοχος
Μέχρι στιγμής, ωστόσο, ουδείς αξιωματούχος έχει ζητήσει δημοσίως αλλαγή καγκελαρίου, αλλά ως πιθανού εφεδρικού καγκελάριου κυκλοφορεί ευρέως το όνομα του νεότερου και πιο δημοφιλή από τον Μερτς, κεντρώου Χέντρικ Βουστ, του 50χρονου νυν πρωθυπουργού της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, του πιο πυκνοκατοικημένου κρατιδίου της Γερμανίας.
Με σχεδόν 18 εκατομμύρια κατοίκους, η Βόρεια Ρηνανία -Βεστφαλία παράγει πάνω από το ένα πέμπτο του γερμανικού ΑΕΠ και είναι «κράτος εν κράτει». Το 2022, ο Βουστ οδήγησε το CDU στο 35,7% των τοπικών ψήφων της Βεστφαλίας, κερδίζοντας 72 από τις 195 έδρες και σχηματίζοντας μια τοπική κυβέρνηση με τους Πράσινους.
Στη συζήτηση βέβαια για μια πιθανή αλλαγή «εν πλω» στην καγκελαρία, κορυφαία πολιτικά στελέχη του CDU τάχθηκαν υπέρ του Φρίντριχ Μερτς. Ο ίδιος πιθανολογούμενος ως διάδοχος, Χέντρικ Βουστ, απέρριψε τις εικασίες ως «ανοησίες».
Αλλά δεν υπάρχει καπνός χωρίς φωτιά. Μπορεί να μην υπάρχει εναλλακτική λύση στην κυβέρνηση Χριστιανοδημοκρατών-Σοσιαλδημοκρατών στη Γερμανία, αλλά η θέση του Μερτς δείχνει εύθραυστη και αβέβαιη. Κάθε σημαντικό γεγονός, τόσο εγχώριο όσο και διεθνές, μπορεί να θέσει σε κίνδυνο αυτή τη θέση. Αλλά και να αποτελέσει παράδειγμα προς μίμηση σε άλλες χώρες της ΕΕ με επίσης αντιδημοφιλείς πρωθυπουργούς.