Η επίσημη ένταξη της Ελλάδας στο ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό πρόγραμμα SAFE (Security Action for Europe) επισφραγίστηκε με την υπογραφή της σχετικής συμφωνίας,
γεγονός που γνωστοποίησε μέσω της πλατφόρμας Χ ο επίτροπος Άμυνας και Διαστήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Άντριους Κουμπίλιους. Ο Ευρωπαίος αξιωματούχος υπογράμμισε τη στρατηγική σημασία αυτής της εξέλιξης, επισημαίνοντας χαρακτηριστικά στην ανακοίνωσή του:
«Ένα ακόμη ισχυρό ορόσημο για το SAFE και την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Μόλις υπογράψαμε τη συμφωνία SAFE με την Ελλάδα. Θα βοηθήσει την Ελλάδα να ενισχύσει τις αμυντικές της δυνατότητες στην περιοχή της Μεσογείου μέσω επενδύσεων σε στρατηγική επιτήρηση, ασφαλείς επικοινωνίες και τεχνολογίες αντιμετώπισης drones».
Το σμήνος μικροδορυφόρων SAR και η ελληνοπολωνική συνεργασία
Η συμφωνία αυτή προσδίδει σημαντική ώθηση σε μια σειρά από ελληνικά προγράμματα υψηλής τεχνολογίας που έχουν ήδη υποβληθεί προς χρηματοδότηση. Ανάμεσα στις έξι ελληνικές προτάσεις, ως η πιο ώριμη ξεχωρίζει το κοινό εγχείρημα Ελλάδας και Πολωνίας για τη δημιουργία ενός σμήνους μικροδορυφόρων συνθετικής απεικόνισης SAR (Synthetic Aperture Radar). Το συγκεκριμένο έργο αφορά τον σχεδιασμό, την ανάπτυξη και τη λειτουργία στρατιωτικών μικροδορυφόρων που θα προσφέρουν δυνατότητα συνεχούς και αδιάλειπτης παρακολούθησης του εδάφους, ανεξάρτητα από τις επικρατούσες καιρικές συνθήκες ή την ώρα της ημέρας.
Οι δορυφόροι αυτοί θα διαθέτουν προδιαγραφές υψηλών στρατιωτικών απαιτήσεων και θα παρέχουν εικόνες εξαιρετικά υψηλής ανάλυσης, μεδιακριτική ικανότητα που θα αγγίζει τα 25 εκατοστά. Η επιχειρησιακή τους αξία θεωρείται ανεκτίμητη, καθώς θα εξοπλίσουν τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις με δυνατότητες επιτήρησης που παραδοσιακά αποτελούσαν προνόμιο μόνο των μεγάλων στρατιωτικών δυνάμεων. Παράλληλα, οι πληροφορίες και τα δεδομένα που θα συλλέγονται θα τίθενται και στη διάθεση της Πολιτικής Προστασίας για την έγκαιρη αντιμετώπιση και διαχείριση φυσικών καταστροφών, όπως οι πυρκαγιές και οι πλημμύρες.
Η Αθήνα και η Βαρσοβία επιδεικνύουν ισχυρή πολιτική βούληση να επενδύσουν στη μεταξύ τους αμυντική και τεχνολογική συνεργασία. Σύμφωνα με τον υπάρχοντα σχεδιασμό, οι δύο χώρες θα συμμετάσχουν ισότιμα στο πρόγραμμα των δορυφόρων SAR, μοιραζόμενες εξισορροπημένα το κόστος ανάπτυξης και λειτουργίας του. Το τελευταίο διάστημα οι επαφές έχουν ενταθεί σε πολιτικό και βιομηχανικό επίπεδο, με πολωνικές επιχειρηματικές αντιπροσωπείες να επισκέπτονται την Αθήνα για συνομιλίες με ελληνικές εταιρείες του αμυντικού κλάδου. Την ίδια στιγμή, οι υφυπουργοί Άμυνας των δύο κρατών, Θανάσης Δαβάκης και Πάβελ Ζαλέβσκι, έχουν συμφωνήσει στην περαιτέρω διεύρυνση της συνεργασίας τους στους τομείς της αμυντικής καινοτομίας και των εξοπλιστικών προγραμμάτων.
Αντιμετώπιση μη επανδρωμένων αεροσκαφών και επικοινωνιακά συστήματα
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται επίσης στις ελληνικές προτάσεις που αφορούν στην αντιμετώπιση των μη επανδρωμένων αεροσκαφών, μια ανάγκη που αναδεικνύεται ως επιτακτική στα σύγχρονα πεδία μαχών. Στο πλαίσιο του SAFE έχουν ενταχθεί προγράμματα για την αναβάθμιση των συστημάτων αντι-drone «Κένταυρος» και «Υπερίων», τα οποία αποτελούν τεχνολογικά προϊόντα της Ελληνικής Αεροπορικής Βιομηχανίας. Τα συστήματα αυτά εντάσσονται στις ευρύτερες ευρωπαϊκές προσπάθειες για την ανάπτυξη αποτελεσματικών τεχνολογιών C-UAS, ενώ στην ελληνική πρόταση συμμετέχουν ως εταίροι η Κύπρος και η Βουλγαρία, προσδίδοντας στο εγχείρημα έναν έντονο περιφερειακό χαρακτήρα.
Ταυτόχρονα, προχωρά και το κοινό πρόγραμμα μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και Νορβηγίας που αφορά την ανάπτυξη ενός σύγχρονου επικοινωνιακού δορυφόρου. Η ελληνική λίστα προτάσεων στο SAFE συμπληρώνεται από εξειδικευμένα προγράμματα που αφορούν κρυπτοσυσκευές νέας γενιάς, συστήματα ασφαλών ασύρματων επικοινωνιών, καθώς και μη επανδρωμένα οχήματα πολλαπλών χρήσεων, τα οποία αναμένεται να προσδώσουν νέες επιχειρησιακές δυνατότητες στις Ένοπλες Δυνάμεις.
Για την υλοποίηση αυτού του εθνικού σχεδίου, η Ελλάδα έχει ήδη εξασφαλίσει προχρηματοδότηση ύψους 118 εκατομμυρίων ευρώ, ενώ το χρονοδιάγραμμα προβλέπει ότι το σύνολο των έργων θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί πλήρως μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2030.
Μια νέα εποχή για την ελληνική αποτρεπτική ισχύ
Σε κυβερνητικούς και στρατιωτικούς κύκλους, η υπογραφή της συμφωνίας SAFE αποτιμάται ως ένα από τα πιο καθοριστικά βήματα των τελευταίων ετών για την ουσιαστική ενσωμάτωση της χώρας στη νέα αρχιτεκτονική της ευρωπαϊκής αμυντικής πολιτικής. Η στρατηγική επιτήρηση, οι ασφαλείς επικοινωνίες, οι δορυφορικές εφαρμογές και τα συστήματα αντιμετώπισης drones αποτελούν τους βασικούς πυλώνες πάνω στους οποίους οικοδομείται η σύγχρονη άμυνα. Μέσω του SAFE, η Αθήνα αποκτά τα κατάλληλα τεχνολογικά εργαλεία για να ενισχύσει την αποτρεπτική της ισχύ και να διαδραματίσει ηγετικό ρόλο στη νοτιοανατολική πτέρυγα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η ταυτότητα και οι στόχοι του ευρωπαϊκού προγράμματος SAFE
Το SAFE (Security Action for Europe) αποτελεί το νεότερο χρηματοδοτικό εργαλείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο σχεδιάστηκε στο πλαίσιο της ευρύτερης στρατηγικής «ReArm Europe» με σκοπό την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας και της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας. Το πρόγραμμα προβλέπει τη διάθεση πόρων που μπορούν να αγγίξουν τα 150 δισεκατομμύρια ευρώ μέσω ευνοϊκών δανείων προς τα κράτη-μέλη. Βασικός στόχος είναι η ανάπτυξη προηγμένων τεχνολογιών και η ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των αμυντικών βιομηχανιών της Ευρώπης. Η φιλοσοφία του SAFE βασίζεται στην κοινή ανάπτυξη και προμήθεια συστημάτων από δύο ή περισσότερα κράτη-μέλη, ώστε να επιτυγχάνεται μείωση του κόστους και αύξηση της διαλειτουργικότητας των ευρωπαϊκών στρατευμάτων.
Για την ελληνική πλευρά, το SAFE ανοίγει νέες προοπτικές για τη χρηματοδότηση κρίσιμων εξοπλιστικών και τεχνολογικών υποδομών. Μέσα από αυτή τη στρατηγική, η Ελλάδα δεν επιδιώκει μόνο τη θωράκιση των συνόρων της, αλλά και την αναβάθμιση της θέσης της στο ευρωπαϊκό αμυντικό οικοσύστημα, μετατρεπόμενη σταδιακά σε παραγωγό και εξαγωγέα τεχνολογίας αιχμής.