Τούρκος Στρατηγικός Αναλυτής: Οι ελληνικές στρατιωτικές προετοιμασίες ανοίγουν μια νέα φάση στην εξίσωση ασφάλειας των νησιών του Αιγαίου
Σύμφωνα με τον Τούρκο συγγραφέα και στρατηγικό αναλυτή Δρ. Οσμάν Γκαζί Καντεμίρ,
η περιοχή του Αιγαίου βιώνει μια νέα φάση στρατιωτικών προετοιμασιών,
στο πλαίσιο ενός ευρέος ελληνικού προγράμματος για την οχύρωση των νησιών που βρίσκονται στο ανατολικό Αιγαίο και τη μετατροπή τους σε στρατιωτικά κέντρα ικανά να αντέξουν τις πρώτες ώρες οποιασδήποτε πιθανής αντιπαράθεσης.
Σε άρθρο που δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα Independent Türkçe, ο Καντεμίρ υποστηρίζει ότι οι ελληνικές κινήσεις δεν μπορούν να θεωρηθούν απλώς ως παραδοσιακές αμυντικές ενισχύσεις, αλλά μάλλον αντιπροσωπεύουν μια μετατόπιση στην αντίληψη της Αθήνας για την υπεράσπιση των νησιών της και ταυτόχρονα εγείρουν νέα νομικά και στρατιωτικά ερωτήματα για την Τουρκία.
Σύμφωνα με πληροφορίες που αναφέρει η ελληνική εφημερίδα «Το Βήμα» και στις οποίες επικαλείται ο γράφων, το πρόγραμμα οχύρωσης περιλαμβάνει 315 αμυντικά έργα στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου και 207 άλλα έργα στην ηπειρωτική χώρα, στην περιοχή του ποταμού Έβρου, τα οποία θα ολοκληρωθούν εντός τριών ετών.
Αυτά τα έργα περιλαμβάνουν την κατασκευή καταφυγίων για το προσωπικό, αποθήκες πυρομαχικών και υπόγεια κέντρα διοίκησης, μαζί με εξοπλισμό που επιτρέπει τη χρήση κινητών συστημάτων ακριβείας κρούσης από οχυρωμένες εγκαταστάσεις.
Από την παραδοσιακή άμυνα έως τα οχυρωμένα στρατιωτικά φυλάκια
Ο συγγραφέας επισημαίνει ότι το πιο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του νέου προγράμματος είναι η απόκλιση της Ελλάδας από το παραδοσιακό αμυντικό μοντέλο που βασιζόταν στην ανάπτυξη μικρών στρατιωτικών μονάδων σε εκτεθειμένες τοποθεσίες στα νησιά.
Αντ’ αυτού, σύμφωνα με την ανάλυσή του, η Αθήνα επιδιώκει να οικοδομήσει ένα πιο διασκορπισμένο και βιώσιμο αμυντικό μοντέλο, βασισμένο σε υπόγειες εγκαταστάσεις που μπορούν να προστατεύσουν στρατεύματα, πυρομαχικά και κέντρα διοίκησης, καθώς και να λειτουργήσουν πυραυλικά συστήματα όταν χρειάζεται.
Ο Καντεμίρ σημειώνει ότι οι ισραηλινής κατασκευής πύραυλοι Spike NLOS θα είναι μεταξύ των στοιχείων αυτής της νέας στρατιωτικής δομής, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου στόχου να αποτραπεί η μετατροπή των νησιών σε προκεχωρημένες θέσεις που εξουδετερώνονται ή χάνονται εύκολα στην αρχή οποιουδήποτε πολέμου.
Σύμφωνα με τον συγγραφέα, ο ελληνικός στόχος δεν περιορίζεται πλέον στην προστασία των νησιών από πιθανή επίθεση, αλλά κινείται προς τη μετατροπή τους σε αμυντικά κέντρα ικανά να συνεχίσουν να λειτουργούν και να παράγουν ισχύ πυρός καθ’ όλη τη διάρκεια της σύγκρουσης.
Το ζήτημα των νησιών από την οπτική γωνία του διεθνούς δικαίου
Ο Καντεμίρ πιστεύει ότι η κατανόηση του συνεχιζόμενου στρατιωτικού μετασχηματισμού στο Αιγαίο απαιτεί την επιστροφή στο νομικό καθεστώς των νησιών, καθώς, κατά τη γνώμη του, οι τρέχουσες επιχειρήσεις οχύρωσης δεν μπορούν να διαχωριστούν από τις διεθνείς συμφωνίες που καθόρισαν το καθεστώς ορισμένων νησιών της περιοχής.
Σημειώνει ότι το Άρθρο 13 της Συνθήκης της Λωζάνης επέβαλε στρατιωτικούς περιορισμούς στα νησιά Λέσβος, Χίος, Σάμος και Ικαρία, συμπεριλαμβανομένης της απαγόρευσης της ίδρυσης ναυτικών βάσεων ή στρατιωτικών οχυρώσεων και περιορισμών στην στρατιωτική παρουσία.
Όσον αφορά τα Δωδεκάνησα, ο συγγραφέας επισημαίνει ότι το Άρθρο 14 της Συνθήκης Ειρήνης των Παρισίων του 1947 όριζε ότι θα παρέμεναν αποστρατιωτικοποιημένα κατά τη μεταβίβασή τους στην ελληνική κυριαρχία.
Από αυτή την οπτική γωνία, ο Καντεμίρ πιστεύει ότι η δημιουργία υπόγειων βάσεων και εγκαταστάσεων, αποθηκών πυρομαχικών, κέντρων διοίκησης και συστημάτων ακριβείας σε αυτά τα νησιά θα πρέπει να αξιολογηθεί υπό το πρίσμα του νομικού τους καθεστώτος.
Επισημαίνει ότι η θέση της Τουρκίας, η οποία ανακοινώθηκε στις 5 Μαρτίου 2026, βασίζεται σε αυτό το θεμέλιο, καθώς το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών επιβεβαίωσε ότι τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου και τα Δωδεκάνησα απολαμβάνουν αποστρατιωτικοποιημένο καθεστώς βάσει των Συνθηκών της Λωζάνης και του Παρισιού και ότι αυτό το καθεστώς είναι αδιαμφισβήτητο.
Η Αθήνα εμμένει στο όραμά της για την ασφάλεια
Αντιθέτως, ο συγγραφέας επισημαίνει ότι η Ελλάδα δεν αποδέχεται την τουρκική ερμηνεία του νομικού καθεστώτος των νησιών, καθώς η Αθήνα πιστεύει ότι το καθεστώς των νησιών του ανατολικού Αιγαίου θα πρέπει να αξιολογηθεί στο πλαίσιο των συνθηκών της Λωζάνης, του Μοντρέ και των Παρισίων σε συνδυασμό.
Η Ελλάδα βασίζει επίσης τη θέση της στο γεγονός ότι η Τουρκία δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος της Συνθήκης των Παρισίων του 1947, επιπλέον του ισχυρισμού ότι οι συνθήκες ασφαλείας στην περιοχή απαιτούν να λάβει αμυντικά μέτρα.
Αλλά ο Καντεμίρ πιστεύει ότι αυτά τα επιχειρήματα δεν αλλάζουν, κατά την άποψή του, τη φύση του συνεχιζόμενου στρατιωτικού μετασχηματισμού, καθώς δεν πρόκειται πλέον για απλή ανάπτυξη στρατιωτικών μονάδων, αλλά για τη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης πολεμικής δομής που περιλαμβάνει οχυρωμένες υπόγειες εγκαταστάσεις, αποθήκες πυρομαχικών, κέντρα διοίκησης και κινητά πυραυλικά συστήματα.
Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι η διαφορά μεταξύ ενός νησιού με αποστρατιωτικοποιημένο καθεστώς και ενός νησιού που οχυρώνεται για χρήση κατά τη διάρκεια πολέμου είναι ένα ζήτημα που υπερβαίνει μια απλή τεχνική ερμηνεία των κειμένων των συνθηκών.
Η γεωγραφία βρίσκεται στην καρδιά των στρατιωτικών υπολογισμών
Ο Καντεμίρ εξηγεί τη σημασία των νησιών από τη γεωγραφική τους θέση, καθώς μεγάλα τμήματα των νησιών του ανατολικού Αιγαίου βρίσκονται πολύ κοντά στις τουρκικές ακτές.
Πιστεύει ότι η ανάπτυξη ραντάρ, πυραυλικών συστημάτων και άλλων στρατιωτικών στοιχείων σε αυτά τα νησιά θα μπορούσε να επηρεάσει την περιοχή στην οποία επιχειρούν οι τουρκικές δυνάμεις στις δυτικές ακτές της χώρας.
Από την ελληνική οπτική γωνία, η ίδια η γεωγραφία αντιπροσωπεύει ένα πλεονέκτημα ασφαλείας, καθώς η Αθήνα φοβάται ότι η απώλεια των νησιών ή η αποδυνάμωση των αμυντικών της δυνατοτήτων θα μπορούσε να οδηγήσει στην κατάρρευση μιας σημαντικής αμυντικής γραμμής στο Αιγαίο.
Εδώ, σύμφωνα με τον συγγραφέα, αναδύεται ένα «παράδοξο ασφάλειας», καθώς η στρατιωτική δομή που δημιουργεί ένα κράτος για αμυντικούς σκοπούς μπορεί να θεωρηθεί από ένα άλλο κράτος ως αύξηση της ικανότητας απειλής.
Ο Καντεμίρ προειδοποιεί ότι η οχύρωση των νησιών από την Ελλάδα θα μπορούσε να εμβαθύνει αυτό που είναι γνωστό ως «δίλημμα ασφαλείας» στο Αιγαίο.
Όσο περισσότερο αυξάνονται οι στρατιωτικές δυνατότητες των νησιών, τόσο περισσότερο η Τουρκία μπορεί να αναγκαστεί να λάβει αντίμετρα, τα οποία με τη σειρά τους θα μπορούσαν να ενισχύσουν το αίσθημα απειλής από την ελληνική πλευρά.
«Το ισραηλινό μοντέλο» στην ελληνική άμυνα
Ο συγγραφέας συνδέει το πρόγραμμα οχύρωσης του νησιού με ευρύτερα αμυντικά έργα που υλοποιούνται από την Ελλάδα σε εθνικό επίπεδο.
Σύμφωνα με το άρθρο, η Αθήνα εργάζεται για τη δημιουργία ενός πολυεπίπεδου δικτύου αεροπορικής και πυραυλικής άμυνας, στο πλαίσιο συμφωνίας με το Ισραήλ που υπεγράφη στις 31 Αυγούστου 2026, αξίας περίπου 3 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Το έργο περιλαμβάνει συστήματα όπως το «David’s Sling», το «SPYDER» και το «BARAK MX», εκτός από ραντάρ και κέντρα διοίκησης και ελέγχου, στο πλαίσιο ενός έργου που η Ελλάδα έχει ονομάσει «Αχίλλειος Ασπίδα».
Ο Καντεμίρ πιστεύει ότι αυτά τα συστήματα θα πρέπει να εξεταστούν παράλληλα με τις οχυρώσεις που κατασκευάζει η Ελλάδα στα νησιά.
Υπόγειες εγκαταστάσεις θα παρέχουν προστασία στο προσωπικό και τα πυρομαχικά, ενώ ραντάρ θα παρακολουθούν τη γύρω περιοχή και τα συστήματα αεράμυνας θα παρέχουν προστασία από αεροσκάφη, πυραύλους και drones, ενώ κινητά πυραυλικά συστήματα θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν εναντίον θαλάσσιων στόχων όταν είναι απαραίτητο.
Με αυτόν τον τρόπο, ο συγγραφέας πιστεύει ότι το νησί δεν είναι πλέον απλώς ένα κομμάτι γης στο οποίο είναι εξαπλωμένες ορισμένες στρατιωτικές μονάδες, αλλά σταδιακά μετατρέπεται σε ένα πλήρως ενσωματωμένο «στρατιωτικό σύμπλεγμα» ικανό να λειτουργεί ανεξάρτητα.
Μεταβολές στην στρατιωτική ισορροπία του Αιγαίου
Ο συγγραφέας αμφισβητεί ποια οφέλη μπορεί να επιτύχει η Ελλάδα από αυτό το μοντέλο και πιστεύει ότι το πρώτο από αυτά είναι η ενίσχυση της ικανότητας αποτροπής.
Η πιθανότητα οι στρατιωτικές εγκαταστάσεις στα νησιά να παραμείνουν λειτουργικές μετά τις πρώτες ώρες οποιασδήποτε αντιπαράθεσης, χάρη στις ενισχυμένες υπόγειες εγκαταστάσεις και τα κινητά όπλα, θα μπορούσε να δώσει στην Ελλάδα μεγαλύτερη ικανότητα να απορροφήσει το αρχικό πλήγμα και να συνεχίσει τις επιχειρήσεις.
Αλλά ο Καντεμίρ πιστεύει ότι η ίδια εξέλιξη δημιουργεί ένα νέο στρατιωτικό πρόβλημα για την Τουρκία, ειδικά εάν οι στρατιωτικές δυνατότητες συνεχίσουν να ενισχύονται σε νησιά που η Άγκυρα θεωρεί ότι βρίσκονται υπό καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης.
Τονίζει ότι η νομική και η στρατιωτική διάσταση δεν μπορούν να διαχωριστούν σε αυτή την περίπτωση, επειδή αυτό που η Ελλάδα περιγράφει ως «αμυντική» ικανότητα δεν θεωρείται απαραίτητα από την Τουρκία μόνο με αυτόν τον τρόπο, ειδικά δεδομένης της εγγύτητας αυτών των συστημάτων με τις τουρκικές ακτές.
Μαθήματα από την Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή
Ο στρατηγικός αναλυτής πιστεύει ότι το λάθος έγκειται στην ερμηνεία των όσων συμβαίνουν απλώς ως μεταρρύθμιση του ελληνικού αμυντικού συστήματος, καθώς η Αθήνα, σύμφωνα με την ανάλυσή του, αναδιαμορφώνει τις ένοπλες δυνάμεις της με βάση τα διδάγματα που αντλήθηκαν από τους πολέμους στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή.
Προσθέτει ότι αυτή η μετατόπιση αναγκάζει την Τουρκία να εξετάσει δύο αλληλένδετα ζητήματα: τη νέα στρατιωτική ισορροπία στο Αιγαίο Πέλαγος και το νομικό καθεστώς των νησιών.
Σύμφωνα με τον Καντεμίρ, η Ελλάδα δεν επιδιώκει πλέον απλώς να υπερασπιστεί τα νησιά της, αλλά να τα μετατρέψει σε στρατιωτικά κέντρα που μπορούν να αντέξουν το πρώτο στάδιο του πολέμου, να παράγουν ισχύ πυρός και να ανταποκριθούν σε επιθέσεις.
Ο συγγραφέας πιστεύει ότι η ολοκλήρωση αυτού του έργου θα οδηγήσει σε μια απτή αλλαγή στη στρατιωτική γεωγραφία του Αιγαίου Πελάγους, αν και ο καθορισμός της έκτασης του αμυντικού, αποτρεπτικού ή μετασχηματιστικού ρόλου αυτών των οχυρώσεων στη στρατιωτική ισορροπία θα παραμείνει υπό την επίδραση μελλοντικών εξελίξεων.
Το κεντρικό ερώτημα για την Τουρκία
Ο Καντεμίρ καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το θεμελιώδες ζήτημα για την Τουρκία δεν σχετίζεται πλέον μόνο με την ποσότητα όπλων που αγοράζει η Ελλάδα, αλλά και με το πού θα αναπτυχθούν αυτά τα όπλα.
Το ζήτημα, κατά την άποψη του συγγραφέα, αφορά τη δυνατότητα τοποθέτησης στρατιωτικών συστημάτων σε νησιά που απέχουν μόλις λίγα χιλιόμετρα από τις τουρκικές ακτές και κατά πόσον αυτό μπορεί να συμβιβαστεί με το νομικό καθεστώς που ορίζεται από τις διεθνείς συνθήκες.
Πιστεύει ότι αυτό το ζήτημα έχει καταστεί κεντρικό στον νέο στρατιωτικό ανταγωνισμό στο Αιγαίο Πέλαγος και ότι οι συνεχιζόμενες οχυρώσεις στα νησιά δεν μπορούν να αξιολογηθούν μεμονωμένα από την τεταμένη εξίσωση ασφαλείας μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας.
Ο συγγραφέας καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ο μετασχηματισμός που βρίσκεται σε εξέλιξη στο Αιγαίο μπορεί να μην είναι απλώς ένας νέος ανταγωνισμός εξοπλισμών, αλλά μια αναδιαμόρφωση της στρατιωτικής γεωγραφίας της περιοχής, όπου τα νησιά έχουν γίνει ένα κομβικό σημείο που συνδυάζει το διεθνές δίκαιο, τη στρατιωτική αποτροπή και τον στρατηγικό ανταγωνισμό μεταξύ Άγκυρας και Αθήνας.
—
