Η επιστήμη στο έλεος της Τεχνητή Νοημοσύνης
Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΣΤΟ ΕΛΕΟΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΤΗΣ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ
Σε συνέντευξή του στο Institute of Art and Ideas (IAI),
ο διακεκριμένος Έλληνας καθηγητής του Πανεπιστημίου Stanford Γιάννης Ιωαννίδης προειδοποιεί για τη βαθιά κρίση αξιοπιστίας που αντιμετωπίζει η σύγχρονη ιατρική έρευνα, τονίζοντας ότι η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης ενδέχεται να επιδεινώσει δραματικά τα ήδη εκτεταμένα φαινόμενα επιστημονικής παραπλάνησης και απάτης.
Ο Καθηγητής υπογραμμίζει ότι, παρά την εντυπωσιακή αύξηση της επιστημονικής παραγωγής, σημαντικό μέρος των δημοσιευμένων βιοϊατρικών ερευνών χαρακτηρίζεται από μεθοδολογικές αδυναμίες, αναξιόπιστα δεδομένα και αμφισβητήσιμα συμπεράσματα. Επικαλείται μελέτη σύμφωνα με την οποία περίπου το 5,8% των βιοϊατρικών δημοσιεύσεων του 2023 εκτιμάται ότι ήταν εξ ολοκλήρου κατασκευασμένο, ποσοστό που αντιστοιχεί σε περίπου 107.800 επιστημονικές εργασίες.
Παράλληλα, αναφέρεται σε έρευνα 1.567 ιατρικών παρεμβάσεων,
σύμφωνα με την οποία μόλις το 5,6% υποστηριζόταν από υψηλής ποιότητας επιστημονικά τεκμήρια ως προς τα οφέλη του. Η διαπίστωση αυτή δεν συνεπάγεται ότι οι υπόλοιπες παρεμβάσεις είναι αναποτελεσματικές, αλλά αναδεικνύει τα σοβαρά κενά στην τεκμηρίωσή τους.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στον ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης ως δυνητικού πολλαπλασιαστή της επιστημονικής απάτης. Τα σύγχρονα συστήματα παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης επιτρέπουν τη δημιουργία φαινομενικά ολοκληρωμένων επιστημονικών εργασιών, οι οποίες μπορούν να περιλαμβάνουν κατασκευασμένα δεδομένα, ανύπαρκτα ευρήματα και παραπλανητικά συμπεράσματα.
Η δυνατότητα αυτοματοποιημένης παραγωγής τέτοιων δημοσιεύσεων δημιουργεί τον κίνδυνο βιομηχανοποίησης της επιστημονικής παραπληροφόρησης. Το πρόβλημα επιτείνεται από την ύπαρξη οργανωμένων δικτύων παραγωγής και διακίνησης ψευδών επιστημονικών εργασιών, τα οποία εκμεταλλεύονται αδυναμίες των διαδικασιών αξιολόγησης και δημοσίευσης.
Ο Ιωαννίδης συνδέει αυτή την εξέλιξη με τις βαθύτερες παθογένειες του συστήματος επιστημονικής έρευνας:
τις συγκρούσεις συμφερόντων, τις οικονομικές εξαρτήσεις, την πίεση για συνεχή δημοσίευση επιστημονικών εργασιών και την ανεπαρκή επαλήθευση των αποτελεσμάτων. Υποστηρίζει ότι η ιατρική που βασίζεται σε επιστημονικά τεκμήρια (evidence-based medicine) κινδυνεύει να υποταχθεί ολοένα περισσότερο σε οικονομικά συμφέροντα και μηχανισμούς επιρροής.
Η βασική προειδοποίηση του Καθηγητή είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη, εάν δεν συνοδευτεί από ουσιαστικούς μηχανισμούς διαφάνειας, ανεξάρτητου ελέγχου και επιστημονικής λογοδοσίας, μπορεί να επιταχύνει τη διάβρωση της αξιοπιστίας της ιατρικής γνώσης, με συνέπειες που υπερβαίνουν την ακαδημαϊκή κοινότητα και επηρεάζουν άμεσα τη δημόσια υγεία, τις θεραπευτικές αποφάσεις και την εμπιστοσύνη των πολιτών στην επιστήμη.
ΟΛΟΚΛΗΡΗ Η ΣΥΝΤΕΥΞΗ ΕΔΩ: iai.tv/articles/john-…
