Πολλοί δεν τα γνωρίζουμε εκτός από ένα δυο είδη, που ίσως έχουμε ψωνίσει
για να φτιάξουμε χόρτα ή πίτες. Τα άγρια χόρτα που φυτρώνουν στους
αγρούς είναι ιδιαίτερα πλούσια σε βιταμίνες C, φλαβονοειδή,
πολυφαινόλες, ω-3 λιπαρά οξέα και σε α-λινολενικό οξύ, συστατικά που
συνεισφέρουν σημαντικά στην αντιοξειδωτική ικανότητα του οργανισμού.
Αγκινάρα άγρια-Cynara cardunculus
Πολυετές φυτό που φτάνει πάνω από 1 μέτρο ύψος. Βρίσκεται αυτοφυές σε
όλες τις θερμές περιοχές της Ελλάδας. Μαζεύονται οι τρυφεροί βλαστοί, τα
φύλλα της και οι ανθοκεφαλές, την άνοιξη πριν ανθίσουν. Μαγειρεύονται
βραστές με άλλα λαχανικά ακόμα και με κρέας. Μαγειρεύονται ακόμα με αυγά
ομελέτα και μπορούν να γίνουν και τουρσί.
Αγριοζοχός (Πικρίθρα, Κουφολάχανο)-Urospermum picroides
Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 20-50 εκατοστά. Το συναντάμε σχεδόν παντού σε
ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους. Το σχήμα τους και οι
διαστάσεις των φύλων του δεν είναι σχεδόν ποτέ το ίδιο. Τα φύλλα του
είναι σκουροπράσινα οδοντωτά και μακριά με παχύ κόκκινο μίσχο και
κεντρικό νεύρο. Μαζεύεται από τις αρχές του χειμώνα μέχρι το τέλος της
άνοιξης. Η γεύση τους είναι λίγο πικρή και τρώγονται βραστά με μπόλικο
λεμόνι ή μαζί με αρνί ή κατσίκι.
Αντράκλα (Γλιστρίδα, τρέβα, χοιροβότανο) – Portulaca Oleracia
σε ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους. Πολλαπλασιάζεται πολύ
εύκολα για αυτό θεωρείτε και ζιζάνιο. Τα φύλλα της είναι σκουρωπά
πράσινα, σαρκώδεις και παχιά. Λέγεται ότι αν μασήσεις μερικά φρέσκα
φύλλα και τα βάλεις κάτω από τη γλώσσα σου ξεδιψάς. Έχει πολύ βιταμίνη C
και σίδηρο και μια διατροφική έρευνα στην Κρήτη έδειξε ότι η κατανάλωσή
της, όπως και η τσουκνίδα βοηθάει την καρδιά. Μαζεύονται οι τρυφερές
κορφές τους από αρχή καλοκαιριού μέχρι το φθινόπωρο. Τρώγεται κυρίως ωμή
σε χωριάτικες σαλάτες και γίνεται ωραία και μαγειρευτό γιαχνί
κατσαρόλας. Γενικά μπορεί να αντικαταστήσει τα μαρούλια σαν πράσινο
λαχανικό, αλλά τρώγεται και μόνη της σαν σαλάτα με κρεμμύδια και ξύδι.Βλίτο (βλίστρος, γλίντρος, βλιταράκι) – Amaranth
φυτό που φτάνει τα 80 εκατοστά. Το συναντάμε σχεδόν παντού σε
ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους. Αποτελεί μεγάλο ζιζάνιο στις
καλλιέργειες γιατί πολλαπλασιάζεται πολύ εύκολα και γρήγορα. Ο σπόρος
του μπορεί να φυτρώσει και μετά από δέκα χρόνια. Μαζεύονται οι τρυφερές
κορφές τους από αρχή καλοκαιριού μέχρι το φθινόπωρο. Πρέπει να το
κλαδεύουμε συχνά για να πετάει από τα πλάγια πριν προλάβει να κάνει
σπόρους. Τρώγονται βραστά με ξύδι ή λεμόνι και σε συνδυασμό με σκόρδο ή
τσιγαριστά με διάφορα άλλα λαχανικά όπως οι κολοκυθοκορφάδες. Φτιάχνεται
μέχρι και γιαχνί με πατάτες και χρησιμοποιείτε και για πίτες μαζί με
άλλα χόρτα.Βολβοί-(Κουρκουτσέλια, κρεμμυδούλες, σκυλοκρέμμυδα)-Mouscari comosumΠολυετή φυτά που φτάνουν τα 15 εκατοστά. Τα συναντάμε παντού σε
ακαλλιέργητους τόπους. Ανθίζουν από Φεβρουαρίου έως Μάρτιο. Τα βλαστάρια
με τα άνθη τους τρώγονται τσιγαριστά σε ομελέτες και οι βολβοί τους
μαζεύονται αργότερα και μαγειρεύονται βραστοί με λάδι και ξύδι ή
γίνονται τουρσί.Βρούβες (Λαψάνες, αγριοόβρουβες, πικρόβρουβες)
Ετήσια φυτά που φτάνουν τα 60 εκατοστά Τα συναντάμε σχεδόν παντού σε
ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους. Τα φύλλα τους είναι πράσινα
μακριά.
Μαζεύονται τα φύλλα το χειμώνα για πίτες και τα λεγόμενα βρουβοβλάσταρα νωρίς την άνοιξη για βραστά με ξύδι ή λεμόνι.
Ζοχός (Τσόχος, Σφογκός)-Sonchus oleraceus
Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 40-80 εκατοστά. Το συναντάμε σχεδόν παντού σε
ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους. Τα φύλλα του είναι
ανοιχτοπράσινα οδοντωτά και περιέχουν γαλακτώδη χυμό. Μαζεύεται από τις
αρχές του φθινοπώρου μέχρι το τέλος της άνοιξης. Η γεύση τους είναι λίγο
γλυκιά και τρώγονται βραστά με μπόλικο λεμόνι και μπαίνουν και σε
χορτόπιτες μαζί με άλλα χόρτα και μυρωδικά.
Καλέντουλα-Calendula officinalis
Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 50 εκατοστά Τη συναντάμε σχεδόν παντού σε
ακαλλιέργητους τόπους. Μαζεύονται τα πέταλα από τα άνθη της, από το
χειμώνα έως την άνοιξη που ανθίζει. Χρησιμοποιείτε σε δερματικές
παθήσεις και σε φαγητά για να δίνει κίτρινο χρώμα και άρωμα.
Καλόγερος (περδικονύχι, χτενάκι, βελονιά, πιρουνάκι)-Erodium cicutarium
Ετήσιο
φυτό που φτάνει τα 60 εκατοστά Το συναντάμε σχεδόν παντού σε
ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους. Μαζεύεται τρυφερός τον
χειμώνα μέχρι την άνοιξη πριν ανθίσει.Χρησιμοποιείτε κυρίως σε πίτες
αλλά και σε ομελέτες με λαχανικά.
Κάπαρη-Capparis spinosa
Πολυετές φυτό που φυτρώνει σε όλη την Ελλάδα. Ανθίζει το καλοκαίρι και
από αυτή μαζεύονται τα μπουμπούκια της πριν ανθίσουν. Ξεπικρίζονται σε
νερό και διατηρούνται σε άλμη ή ξύδι αναλόγως πως τα θέλουμε.
Χρησιμοποιείτε σε τουρσιά και σαλάτες.
Καρότο άγριο(Δαυκί, παστινάκα)-Daucus carota
Διετές φυτό που μπορεί να φτάσει το 1 μέτρο ύψος. Φυτρώνει παντού και
είναι εξαπλωμένο σε όλη την Ελλάδα. Τα φύλλα και τα βλαστάρια του
βράζονται και τρώγονται μόνα τους ή με άλλα χόρτα, όπως και του ήμερου
(είναι και αντικαρκινικά). Χρησιμοποιούνται ακόμα σε χορτόπιτες για να
δώσουν άρωμα(μυρίζουν περίπου σαν τον μαϊντανό). Φυσικά τρώγεται και η
ρίζα του όπως και του απλού καρότου.
Καυκαλήθρα (Μοσχολάχανο, καυκαλίδα)-Tordylium apulum
Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 20 εκατοστά Τη συναντάμε σχεδόν παντού σε
ακαλλιέργητους τόπους. Μαζεύονται τα φύλλα και οι τρυφερές κορφές της
από το χειμώνα έως την άνοιξη που ανθίζει. Τη χρησιμοποιούμε κυρίως σε
πίτες αλλά και σαν μυρωδικό σε φασολάδες και σάλτσες.
Λάπαθο(Λάπατο, ξυνολάπατο, ξινήθρα)-Rumex
Ετήσιο
φυτό που φτάνει τα 50 εκατοστά. Το συναντάμε σχεδόν παντού σε
ακαλλιέργητους τόπους. Έχει γύρω στα 5 είδη πολύ διαδεδομένα στην
Ελλάδα.
Τα φύλλα του είναι σκουροπράσινα και έχουν μια ελαφριά ξινή γεύση.
Μαζεύεται από τις αρχές του φθινοπώρου μέχρι το τέλος την άνοιξη. Το
χρησιμοποιούμε κυρίως σε πίτες αλλά και σαν λαχανικό με κρέας.
Μάραθος (Μάλαθρο, Φινόκιο)-Foeniculum vulgare
Πολυετές φυτό που φτάνει τα δύο μέτρα. Το συναντάμε σχεδόν παντού σε
ακαλλιέργητους τόπους. Μαζεύονται τα φρέσκα φύλλα από το χειμώνα έως το
τέλος της άνοιξης. Το χρησιμοποιούμε σε λαχανόπιτες αλλά και σαν
μυρωδικό σε φρέσκιες σαλάτες και σάλτσες.
Μολόχα-Malva sp.
φυτό που φτάνει τα 90 εκατοστά. Τη συναντάμε σχεδόν παντού σε
ακαλλιέργητους τόπους. Μαζεύονται τα φύλλα και οι τρυφερές κορφές της
από το χειμώνα έως την άνοιξη που ανθίζει. Τα φύλλα τρώγονται βραστά με
άλλα χόρτα, ή γίνονται ντολμαδάκια.Μπόραγκο-Borago officinalis
Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 40 εκατοστά. Τα συναντάμε παντού σεακαλλιέργητους αλλά και καλλιεργημένους τόπους. Φυτρώνει από μόνο του
στην νότια Ευρώπη. Μπορεί να καλλιεργηθεί σε όλους τους τύπους εδάφους
ακόμα και σε γλάστρες. Ανθίζει από την άνοιξη έως το καλοκαίρι. Τα άνθη
και τα φύλλα του τρώγονται σε σαλάτες και δίνουν μια δροσερή γεύση απαλή
σαν του αγγουριού. Είναι φαρμακευτικό αλλά και μελισσοκομικό φυτό.
Προφυλάξεις: Τα φύλλα του αλλά όχι τα άνθη του, περιέχουν μικρές
ποσότητες αλκαλοειδών που μπορούν να βλάψουν το συκώτι αν φαγωθούν σε
μεγάλες ποσότητες. Όσοι έχουν προβλήματα συκωτιού θα πρέπει να το
αποφεύγουν.
Μυρώνι (Κτενόχορτο της Αφροδίτης)-Scandix pectin veneris
Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 20 εκατοστά. Το συναντάμε σχεδόν παντού σε
ακαλλιέργητους τόπους. Μαζεύονται τα φύλλα από το χειμώνα έως την άνοιξη
που ανθίζει. Το χρησιμοποιούμε κυρίως σε πίτες αλλά και σαν μυρωδικό σε
φρέσκιες σαλάτες και σάλτσες.
Ξινήθρα- Oxalys acetosella/ Oxalys pes‐caprae (ξινήθρα με διπλά άνθη)
Τη
ξινήθρα τη συναντάμε παντού, γιατί εξαπλώνεται πολύ εύκολα και μπορεί
να γίνει ενοχλητικό ζιζάνιο. Περιέχει καλιούχο οξαλικό άλας και μπορεί
να αποβεί δηλητηριώδης αν φαγωθεί σε μεγάλη ποσότητα. Χρησιμοποιείτε σε
σούπες, σάλτσες και λαχανόπιτες σε μικρές ποσότητες, για να δώσει ξινή
γεύση.
Παπαρούνα-Papaver rhoeas
φυτό που φτάνει τα 30-60 εκατοστά। Τη συναντάμε σχεδόν παντού σε
ακαλλιέργητους τόπους. Τα φύλλα της είναι ανοιχτοπράσινα Μαζεύεται
ολόκληρη από το χειμώνα έως την άνοιξη πριν ανθίσει. Τη χρησιμοποιούμε
κυρίως σε λαχανόπιτες μαζί με άλλα χόρτα ή και βραστή σαλάτα.Πετρομάρουλο (Αγριομάρουλο)-Lactuca serriola
φυτό που μπορεί να φτάσει το 1 μέτρο. Φυτρώνει παντού σε όλες τις
περιοχές της Ελλάδας. Έχει χοντρό κεντρικό βλαστό με αγκάθια. Οι βλαστοί
και τα φύλλα του περιέχουν γαλακτώδη χυμό, ο οποίος είναι ηρεμιστικός
και φτιάχνει την διάθεση.Το ώριμο μεγάλο φυτό είναι ελαφρώς τοξικό. Τα τρυφερά φύλλα του όταν
είναι ακόμα μικρό, βράζονται και τρώγονται μόνα τους ή με άλλα χόρτα.Ραδίκια άγρια (Πικροράδικο, πικραλίδα)-Cichorium intybus
Πολυετή φυτά που φτάνουν ένα μέτρο. Τα συναντάμε σχεδόν παντού σε
ακαλλιέργητους τόπους. Μαζεύονται από το φθινόπωρο με τις πρώτες βροχές
έως την άνοιξη.Βράζονται και τρώγονται με λαδολέμονο ή μαγειρεμένα με
κρέας.
Ρόκα (Αζούματο)-Eruca sativa
Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 60-80 εκατοστά। Τη συναντάμε σχεδόν παντού σε
ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους. Τα φύλλα της είναι πράσινα
και ο μίσχος της μακρύς και λευκός. Μαζεύονται τα φύλλα και οι τρυφερές
κορφές της όλες τις εποχές του χρόνου. Ανθίζει από άνοιξη μέχρι και το
καλοκαίρι. Τα άνθη της προσελκύουν τις μέλισσες. Κόβουμε συχνά τα φύλλα
της για να εμποδίσουμε την ανθοφορία. Τρώγεται σκέτη σαν ξιδάτη σαλάτα ή
με μαρούλι, λάχανο, ντομάτα.
Σέσκουλο (Σέσκλο, γλυκορίζι)-Beta vulgaris
Πολυετές φυτό που φτάνει μέχρι τα 50-60 εκατοστά. Το συναντάμε σχεδόν
παντού σε ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους. Τα φύλλα τους είναι
σκουροπράσινα γυαλιστερά και το νεύρο τους λευκό και χοντρό.
Καλλιεργείτε και γι αυτό μαζεύεται, άνοιξη και φθινόπωρο. Η γεύση τους
είναι λίγο γλυκιά και τα φύλλα τρώγονται βραστά κοκκινιστά, ή γίνονται
ντολμαδάκια και μπαίνουν και σε χορτόπιτες μαζί με άλλα χόρτα και
μυρωδικά
Σινάπι
Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 60-80 εκατοστά. Το συναντάμε σχεδόν παντού σε
ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους. Τα φύλλα του είναι πράσινα
ανοιχτά.
Μαζεύονται τα φύλλα το χειμώνα για πίτες ή βραστά με ξύδι. Από το μαύρο σινάπι παράγεται η μουστάρδα.
Σκόλυμος (σκολιάμπρι, σκόλιαντρος, σκόλυμος, ασπράγκαθο)-Scolymus hispanicus
Ο
σκόλυμος είναι πολυετής φυτό, που μπορεί να φτάσει το 1 μέτρο. Έχει
βαθιά χοντρή ρίζα και χοντρό κεντρικό βλαστό. Ανθίζει το καλοκαίρι και
το βρίσκουμε παντού σε όλη την Ελλάδα. Τρώγονται τα τρυφερά φύλλα του το
χειμώνα και την άνοιξη, βραστά όπως τα χόρτα μόνα τους ή με μυρωδικά.
Το Φθινόπωρο μπορούμε να μαζέψουμε και να φάμε και τις ρίζες του
βραστές.
Σκόρδο άγριο-Allium sativum
Πολυετές φυτό που φτάνει τα 60 εκατοστά. Το συναντάμε σχεδόν παντού σε
ακαλλιέργητους τόπους. Μαζεύετε ολόκληρο από το χειμώνα έως το τέλος της
άνοιξης. Το χρησιμοποιούμε σε λαχανόπιτες αλλά και σαν μυρωδικό σε
φρέσκιες σαλάτες και σάλτσες.
Σπαράγγια/Οβριές-Asparagus
Πολυετές φυτά που φτάνουν το ενάμιση μέτρο. Τα συναντάμε σχεδόν παντού
σε ακαλλιέργητους τόπους και κυρίως κάτω από ακαλλιέργητες ελιές.
Μαζεύονται οι τρυφεροί βλαστοί τους, δηλαδή τα νέα βλαστάρια που
βγαίνουν από το Μάρτιο μέχρι τον Απρίλιο. Τρώγονται βραστά και πίνεται
και το ζουμί τους που είναι διουρητικό, και σε ομελέτες ή σε μακαρονάδες
με σάλτσα.
Στρύφνος (Στρύχνος, βρομόχορτο, αγριοντοματιά)-Solanum nigrum
Οικογένεια: Σολανίδη (Solanaceae).
Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 60 εκατοστά. Το συναντάμε σχεδόν παντού σε
ακαλλιέργητους τόπους. Το φυτό κυρίως στους καρπούς του περιέχει
σολανίνη που είναι τοξική, αλλά με το βράσιμο γίνετε ακίνδυνη.Μαζεύονται
οι τρυφερές κορφές του όλο το καλοκαίρι. Το χρησιμοποιούμε κυρίως μαζί
με βραστά τσιγαριστά λαχανικά, όπως τα βλίτα, τα φασόλια και τα
κολοκυθάκια.
Ταράξακον το φαρμακευτικόν(Αγριοράδικο, πικραλίδα)-Taraxacum officinale
Οικογένεια: Σύνθετα (Compositae).
Πολυετές αυτοφυές φυτό που φυτρώνει σε όλο τον κόσμο και φτάνει τα 25
εκατοστά ύψος. Το συναντάμε σε ακαλλιέργητους τόπους και σε χωράφια σαν
ζιζάνιο. Πολλαπλασιάζετε εύκολα από τους σπόρους του την άνοιξη. Τα
φύλλα του είναι οδοντωτά, ανόμοια μεταξύ τους και μικρότερα από το κοινό
ραδίκι cichorium. Τα άνθη του ξεπετάγονται από μικρούς βλαστούς από τη
βάση του φυτού είναι μικρά, οδοντωτά και έχουν χρυσαφένιο χρώμα. Τα
αγριοράδικα μαζεύονται από τον χειμώνα μέχρι την άνοιξη και τρώγονται
ωμά σε σαλάτες ή βραστά, σκέτα ή με κρέας . Ακόμη τα φύλλα του μπορούν
να χρησιμοποιηθούν σε λαχανόπιτες μαζί με άλλα χόρτα.
Τέλος το taraxacum είναι ισχυρό διουρητικό και μειώνει την ποσότητα των
υγρών μέσα στο σώμα, αλλά αντίθετα με τα άλλα διουρητικά που προκαλούν
απώλεια καλίου, τα φύλλα του περιέχουν μεγάλες ποσότητες καλίου που τις
παρέχουν στον οργανισμό. Η ρίζα και τα φύλλα του χρησιμοποιούνται για
την πρόληψη αλλά και την καταπολέμηση της πέτρας στη χολή.
Τσουκνίδα-Urtica dioica
Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 80 εκατοστά. Τη συναντάμε σχεδόν παντού σε
ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους. Μαζεύονται τα νέα φύλλα το
χειμώνα μέχρι την άνοιξη πριν ανθίσει για πίτες ή τσιγαριστά .
Χοιροβότανο
Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 20 εκατοστά. Το συναντάμε σχεδόν παντού σε
ακαλλιέργητους τόπους. Τα φύλλα του είναι σκούρα πράσινα
χνουδωτά.Μαζεύεται το χειμώνα μέχρι την άνοιξη για βραστά μόνο του ή με
άλλα χόρτα.Χρησιμοποιείτε και για πίτες μαζί με άλλα χόρτα.