Τις λεπτομέρειες της εφαρμογής του νέου νομοθετικού πλαισίου για τους εργαζόμενους συνταξιούχους περιγράφει εγκύκλιος του ΕΦΚΑ. Με τον νόμο 5078/2023 καταργήθηκε η μείωση της σύνταξης κατά 30%, που επιβαλλόταν σε συνταξιούχους οι οποίοι εργάζονται, και από την 1η Ιανουαρίου 2024 θεσπίστηκε η κράτηση υπέρ ΕΦΚΑ με 10%.
Οι συνταξιούχοι που απασχολούνται ως μισθωτοί θα έχουν κράτηση ύψους 10% στην αμοιβή της εργασίας τους, αν είναι αυτοαπασχολούμενοι με κύρια και επικουρική ασφάλιση θα καταβάλλουν στον ΕΦΚΑ τις μηνιαίες εισφορές τους (για κύρια και επικουρική) με προσαύξηση 40% και, αν η απασχόληση εκείνων είναι σε ελευθέριο επάγγελμα, θα καταβάλλουν την εισφορά κύριας ασφάλισης με προσαύξηση 50%. Προκειμένου να αποσαφηνιστεί το νέο πλαίσιο κρατήσεων επί των εργαζόμενων συνταξιούχων, ο ΕΦΚΑ εξέδωσε εγκύκλιο με την οποία παρέχει οδηγίες, καθώς και αναλυτικά παραδείγματα για τις υποχρεώσεις των συνταξιούχων.
Παραδείγματα
-Συνταξιούχος λόγω γήρατος προ της 31ης/12/2023, που εισπράττει τη σύνταξή του και δεν εμπίπτει στις εξαιρέσεις από την υποχρέωση καταβολής του πόρου, αναλαμβάνει στις 15/1/2024 απασχόληση ασφαλιστέα στον e-ΕΦΚΑ. Υποχρεούται να καταβάλλει μέσω του εργοδότη του, από 15/1/2024 και για όσο συνεχίζει την απασχόληση αυτή, πόρο ποσοστού 10% επί των ασφαλιστέων αποδοχών του.
-Συνταξιούχος λόγω γήρατος προ της 31/12/2023, που δεν εισπράττει τη σύνταξή του (αναστολή καταβολής της) και δεν εμπίπτει στις εξαιρέσεις από την υποχρέωση καταβολής του πόρου, αναλαμβάνει στις 15/1/2024 απασχόληση ασφαλιστέα στον e -ΕΦΚΑ. Δεν υποχρεούται, λόγω της αναστολής καταβολής της σύνταξής του, να καταβάλλει, μέσω του εργοδότη του, από 15/1/2024 και για όσο διάστημα συνεχίζει την απασχόληση αυτή και υφίσταται η ταυτόχρονη αναστολή της σύνταξης πόρο ποσοστού 10% επί των ασφαλιστέων αποδοχών του.
-Συνταξιούχος λόγω γήρατος προ της 31ης/12/2023, που εισπράττει τη σύνταξή του και εμπίπτει στις εξαιρέσεις από την υποχρέωση καταβολής του πόρου, αναλαμβάνει στις 15/1/2024 απασχόληση ασφαλιστέα στον e-ΕΦΚΑ. Δεν υποχρεούται, για όσο διάστημα εμπίπτει στις εξαιρέσεις, να καταβάλλει μέσω του εργοδότη του πόρο ποσοστού 10% επί των ασφαλιστέων αποδοχών του.
-Ασφαλισμένος του φορέα που πληροί τις νόμιμες προϋποθέσεις συνταξιοδότησης υπέβαλε στις 10/1/2024 αίτηση απονομής σύνταξης λόγω γήρατος, χωρίς να διακόψει την ασφαλιστέα απασχόλησή του στον e-ΕΦΚΑ. Επιπλέον, δεν εμπίπτει στις εξαιρέσεις από την υποχρέωση καταβολής του πόρου. Υποχρεούται από 1/2/2024 (ημερομηνία έναρξης καταβολής της αιτούμενης σύνταξης γήρατος) και όσο διαρκέσει η παροχή απασχόλησης ασφαλιστέας στον e-ΕΦΚΑ να καταβάλλει μέσω του εργοδότη του πόρο ποσοστού 10% επί των ασφαλιστέων αποδοχών του. Εάν τελικά το συνταξιοδοτικό αίτημά του απορριφθεί, το συνολικό ποσό του πόρου που του παρακρατήθηκε και αποδόθηκε στον e-ΕΦΚΑ θα του επιστραφεί ως αχρεωστήτως καταβληθέν.
-Ασφαλισμένος του φορέα που πληροί τις νόμιμες προϋποθέσεις συνταξιοδότησης υπέβαλε στις 10/1/2024 αίτηση απονομής σύνταξης λόγω γήρατος, έχοντας προηγουμένως διακόψει την απασχόλησή του. Στις 1/2/2024 αναλαμβάνει νέα απασχόληση ασφαλιστέα στον e-ΕΦΚΑ. Επιπλέον, δεν εμπίπτει στις εξαιρέσεις από την υποχρέωση καταβολής του πόρου. Υποχρεούται από 1/3/2024 (ημερομηνία έναρξης καταβολής της αιτούμενης σύνταξης γήρατος) και όσο διαρκέσει η παροχή απασχόλησης ασφαλιστέας στον e-ΕΦΚΑ να καταβάλλει μέσω του εργοδότη του πόρο ποσοστού 10% επί των ασφαλιστέων αποδοχών του. Εάν τελικά το συνταξιοδοτικό αίτημά του απορριφθεί, το συνολικό ποσό του πόρου που του παρακρατήθηκε και αποδόθηκε στον e-ΕΦΚΑ θα του επιστραφεί ως αχρεωστήτως καταβληθέν.
-Ασφαλισμένος του φορέα που πληροί τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης υπέβαλε στις 30/11/2023 αίτηση απονομής σύνταξης λόγω γήρατος και ανέλαβε στις 15/1/2024 απασχόληση ασφαλιστέα στον e-ΕΦΚΑ. Επιπλέον, δεν εμπίπτει στις εξαιρέσεις από την υποχρέωση καταβολής του πόρου. Το συγκεκριμένο πρόσωπο δικαιούται από 1/12/2023 να εισπράξει την αιτούμενη σύνταξη.
Μητρόπουλος: Παράνομο να μην είναι ανταποδοτικό το 10%
Η απόφαση της κυβέρνησης να θεσπίσει ότι ο πόρος ύψους 10% δεν έχει ανταποδοτικό χαρακτήρα έχει προκαλέσει αντιδράσεις και ενδέχεται να οδηγήσει ακόμη και σε δικαστικές προσφυγές. Σύμφωνα με τον δικηγόρο-εργατολόγο Αλέξη Μητρόπουλο, «είναι παράνομος και αντίθετος στο Σύνταγμα και στις αρχές της κοινωνικής ασφάλισης, ενώ αντίκειται και σε όλα τα διεθνή κείμενα που δεσμεύουν τη χώρα και απαιτούν οποιαδήποτε πληρωμή ένεκα της εργασίας που καταβάλλει ο εργαζόμενος να έχει και την αναλογούσα ανταποδοτικότητα».