Τα κυβερνητικά σχέδια για την Τοπική Αυτοδιοίκηση παρουσίασε ο υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος στο ετήσιο συνέδριο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας στη Ρόδο, υπό το βλέμμα της Προέδρου της Δημοκρατίας, Κατερίνας Σακελλαροπούλου. Ο κ. Λιβάνιος αποκάλυψε σειρά αλλαγών, οι οποίες αφορούν τόσο το σύστημα εκλογής των δημοτικών και περιφερειακών Αρχών, που θα κρίνονται πλέον σε έναν μόλις γύρο, όσο και ζητήματα διακυβέρνησης, εποπτείας, οικονομικής διαχείρισης, καταστατικής θέσης των αιρετών και αρμοδιοτήτων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Οι σημαντικότερες αλλαγές, οι οποίες τίθενται ως βάση διαλόγου για τη σύνταξη του νέου Ενιαίου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, είναι οι εξής:
1) Αλλαγές στην εκλογική διαδικασία για τις αυτοδιοικητικές Αρχές. Οι δημοτικές και περιφερειακές Αρχές της χώρας θα εκλέγονται σε έναν και μόνο γύρο. Ο εκλογέας θα έχει τη δυνατότητα επιλογής και δεύτερου συνδυασμού στο ίδιο ψηφοδέλτιο. Σε περίπτωση που κανένας συνδυασμός δεν συγκεντρώσει το 50% + 1 ψήφο επί των έγκυρων ψήφων της πρώτης επιλογής, οι δύο πρώτοι σε ψήφους συνδυασμοί προκρίνονται στη δεύτερη φάση καταμέτρησης. Οι δεύτερες ψήφοι (δεύτερη επιλογή) των ψηφοδελτίων των συνδυασμών που μένουν εκτός της δεύτερης φάσης προστίθενται στις ψήφους των δύο πρώτων συνδυασμών.
2) Προαιρετική ηλεκτρονική ψηφοφορία στις εκλογές δήμων και περιφερειών. Το υπουργείο Εσωτερικών προαναγγέλλει την εισαγωγή της δυνατότητας ηλεκτρονικής ψηφοφορίας, διατηρώντας παράλληλα την κλασική ψηφοφορία με φυσική παρουσία.
3) Κήρυξη πρόωρων εκλογών εντός των τριών πρώτων ετών της πενταετούς θητείας για το υπόλοιπο της θητείας. Η δυνατότητα αυτή θα μπορεί να αξιοποιηθεί εφόσον συμφωνούν τα 4/5 του συνολικού αριθμού των μελών του δημοτικού ή περιφερειακού συμβουλίου και ο δήμαρχος ή περιφερειάρχης, αντίστοιχα.
4) Ορισμός επιπλέον υποψήφιων συμβούλων χωρίς σταυρό προτίμησης. Οι υποψήφιοι αυτοί εκλέγονται μόνο αν ο συνδυασμός τους ανακηρυχθεί νικητής των εκλογών.
5) Δημιουργία ποσόστωσης για τη συμμετοχή υποψηφίων ηλικίας έως 30 ετών στους αυτοδιοικητικούς συνδυασμούς.
6) Κατάργησης της δυνατότητας απόσπασης αιρετών δημόσιων υπαλλήλων λόγω εκλογής.
7) Μείωση του αριθμού των υποψήφιων συμβούλων σε έως 50% επιπλέον των θέσεων, αντί 150% που ισχύει σήμερα.
8) Εκλογή των δημοτικών συμβούλων ενιαία στο σύνολο του δήμου και όχι ανά δημοτική ενότητα.
9) Ενιαίο παράβολο συνδυασμού, το οποίο θα είναι ανάλογο με τον πληθυσμό του δήμου ή της περιφέρειας.
10) Διεξαγωγή των εκλογών την τελευταία Κυριακή του Νοεμβρίου. Σύστημα διακυβέρνησης Αλλαγές θα υπάρξουν και στο σύστημα διακυβέρνησης, στην καταστατική θέση αιρετών, στην εποπτεία, στις αρμοδιότητες και την οικονομική διαχείριση των ΟΤΑ.
Ειδικότερα, προβλέπεται μεταξύ άλλων:
α) Υποχρεωτική δημόσια διαβούλευση για όλες τις κανονιστικές πράξεις προτού εισαχθούν στο δημοτικό/περιφερειακό συμβούλιο.
β) Αποκλειστικά ηλεκτρονικά τοπικά δημοψηφίσματα για θέματα αρμοδιότητας των δήμων.
γ) Σύσταση θέσης υπηρεσιακού γραμματέα σε δήμους άνω των 200.000 κατοίκων.
δ) Αύξηση της αντιμισθίας δημάρχων και αντιδημάρχων, αναστολή επαγγελματικής δραστηριότητας δημάρχου σε δήμους άνω των 20.000 κατοίκων και υποχρεωτική άδεια για το σύνολο της θητείας.
ε) Κατάργηση χωρικής αρμοδιότητας των ελεγκτών νομιμότητας.
στ) Κάθε πράξη που θα εισέρχεται για έλεγχο νομιμότητας θα κατανέμεται τυχαία σε ελεγκτή νομιμότητας άλλης χωρικής αρμοδιότητας.
ζ) Συντονισμός των επτά ελεγκτών νομιμότητας από τον γενικό επόπτη νομιμότητας ΟΤΑ.
η) Επιτάχυνση της έκδοσης αποφάσεων για έλεγχο νομιμότητας εντός 10 ημερών.
θ) Διατήρηση του δημοτικού τέλους για την κάλυψη ανταποδοτικών υπηρεσιών και καθιέρωση τέλους τοπικής ανάπτυξης, με την ενσωμάτωση σε αυτό του δημοτικού φόρου και του τέλους ακίνητης περιουσίας.
«Πραγματικό εργαλείο που θεραπεύει δυσλειτουργίες»
Περιγράφοντας τις επιχειρούμενες αλλαγές στη φυσιογνωμία του θεσμού της Τοπικής Αυτοδιοίκησης ο αρμόδιος υπουργός κ. Λιβάνιος επισήμανε, μεταξύ άλλων: «Δεν πρόκειται για μια μεταρρύθμιση που θα μείνει στα χαρτιά, αλλά ένα πραγματικό εργαλείο για τις αυτοδιοικητικές Αρχές, ώστε να σταθούν πιο στέρεα στα πόδια τους, να θεραπεύσουν δυσλειτουργίες και προβλήματα και να ωριμάσουν προς όφελος όλων των πολιτών».