12/02/2021

10 ερωτήσεις και απαντήσεις για τις χαλαζοπτώσεις

halazi athina
Μεγάλες ποσότητες μικρών χαλαζόκοκκων παρατηρήθηκαν σε πολλές περιοχές της Αττικής τη Δευτέρα 15 Απριλίου 2019. Φωτογραφία του Γιώργου Παπούλια στους Στύλους του Ολυμπίου Διός στην Αθήνα.


Για να ενημερωθούμε!

1. Ποια νέφη δημιουργούν το χαλάζι;
Μόνο οι σωρειτομελανίες/cumulonimbus (νέφη που προκαλούν καταιγίδες) είναι ικανοί να δημιουργήσουν χαλάζι. Σχεδόν όλες οι καταιγίδες παράγουν χαλάζι σε κάποιο στάδιο της ανάπτυξής τους αλλά λίγες φορές οι χαλαζόκοκκοι καταφέρνουν να φτάσουν στο έδαφος και να εκδηλωθεί το φαινόμενο της χαλαζόπτωσης.
2. Πώς δημιουργείται το χαλάζι;
Η δημιουργία και ανάπτυξη των χαλαζόκοκκων σε έναν σωρειτομελανία εξαρτάται από μια πολύπλοκη αλληλεπίδραση μεταξύ της κατακόρυφης ροής θερμού και υγρού αέρα με μικροσωματίδια (που ονομάζονται πυρήνες συμπύκνωσης) πάνω στα οποία προσκολλώνται αρχικά μικροσκοπικοί παγοκρύσταλλοι. Οι παγοκρύσταλλοι μεγαλώνουν σε μέγεθος συλλέγοντας νερό από τις γειτονικές σταγόνες ή από το νερό σε υπέρτηξη, δηλαδή το νερό που βρίσκεται σε αρνητική θερμοκρασία ακόμη και στους -40oC, το οποίο παγώνει ακαριαία πάνω στην επιφάνεια του πάγου. Σε αυτή τη φάση έχουμε τη δημιουργία των χαλαζόκοκκων που λόγω του βάρους τους πέφτουν προς τη βάση του νέφους μεγαλώνοντας συνεχώς σε μέγεθος με σφαιρικό σχήμα (Εικόνα 1-αριστερά).
keimeno halazi
Εικόνα 1. Αριστερά: σφαιρικό χαλάζι διαμέτρου 8 εκ που καταγράφηκε κοντά στο Μακροχώρι Ημαθίας στις 10 Ιουνίου 2013. Δεξιά: μεγάλο χαλάζι διαμέτρου 23 εκ με μυτερές προεξοχές στην Αργεντινή στις 8 Φεβρουαρίου 2018.

3. Σε τι διαφέρει το μικρό από το μεγάλο χαλάζι;
Για τη δημιουργία μεγάλου χαλαζιού (πάνω από 2 εκ διάμετρο) εκτός από την έντονη αστάθεια στην ατμόσφαιρα, χρειάζεται επιπλέον μεγάλη διαφορά ταχύτητας του ανέμου καθ’ύψος έτσι ώστε ο στροβιλισμός των αέριων μαζών εντός του νέφους να οδηγήσει τον χαλαζόκοκκο σε πολλαπλές διαδρομές οριζόντια και κατακόρυφα συλλέγοντας περισσότερο νερό και αυξάνοντάς το σε μέγεθος. Με αυτόν τον τρόπο πολλές φορές το χαλάζι χάνει το σφαιρικό του σχήμα και αποκτά μυτερές προεξοχές (Εικόνα 1 – δεξιά). Ανάλογα το μέγεθος, τα «δαχτυλίδια πάγου» και τις προεξοχές ενός χαλαζόκοκκου, μπορούμε να εκτιμήσουμε πόση ώρα ταξίδεψε μέσα σε ένα καταιγιδοφόρο νέφος. Το μικρού μεγέθους χαλάζι, όπως αυτό που έπληξε αρκετές περιοχές της Αττικής τη Δευτέρα 15 Απριλίου 2019, δημιουργείται επίσης σε περιοχές με έντονη αστάθεια αλλά όταν οι άνεμοι καθ’ύψος είναι ασθενείς και υπάρχουν ξηρές και ψυχρές αέριες μάζες σε χαμηλά στρώματα της τροπόσφαιρας (περίπου 2 km ύψος).
4. Σε τι μέγεθος μπορεί να φτάσει το χαλάζι;
Συνήθως το χαλάζι που φτάνει στο έδαφος δεν ξεπερνά σε διάμετρο το 1 εκ αλλά μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 23 εκ (Εικόνα 1-αριστερά). Πολύ μεγάλο χαλάζι παρατηρείται κάθε χρόνο σε περιοχές της ΒΑ Ινδίας και του Μπαγκλαντέζ, στη Νότια Κίνα, στις ΗΠΑ και στη Λατινική Αμερική.
5. Πότε έχουμε χαλαζοπτώσεις στην Ελλάδα;
Στη ηπειρωτική Ελλάδα οι χαλαζοπτώσεις με μικρό μέγεθος (2 εκ) παρατηρείται την περίοδο μεταξύ Μαΐου και το πρώτο μισό του Ιουνίου. Αντίθετα στα νησιά του Ιονίου και του Αιγαίου οι χαλαζοπτώσεις είναι πιο συχνές το φθινόπωρο και λιγότερο τους χειμερινούς μήνες, όταν η αστάθεια περιορίζεται πάνω από τη θάλασσα.
6. Πού έχει παρατηρηθεί το μεγαλύτερο χαλάζι στην Ελλάδα;
Σχεδόν κάθε χρόνο παρατηρούμε στη χώρα μας χαλάζι διαμέτρου 2-3 εκ, όμως στις 10 Ιουνίου 2013 οπότε πολύ ισχυρές καταιγίδες έπληξαν περιοχές της Ημαθίας και της Πιερίας με χαλάζι διαμέτρου έως και 8 εκ (Εικόνα 1 – αριστερά). Είναι το μεγαλύτερο χαλάζι που γνωρίζουμε να έχει παρατηρηθεί στη χώρα μας τουλάχιστον τα τελευταία 30 χρόνια. Από αναφορά του Τύπου γνωρίζουμε ότι στις 15 Ιουνίου 1956 στο χωριό Λοξάδα Καρδίτσας 46 κάτοικοι τραυματίστηκαν και δεκάδες οικόσιτα ζώα σκοτώθηκαν από πρωτοφανή χαλαζόπτωση.
7. Πώς καταγράφουμε το χαλάζι;
Το μέγεθος του χαλαζιού μπορεί να καταγραφεί μόνο με χαλαζόμετρα, απλές κατασκευές από πορώδη υλικά πάνω στα οποία οι χαλαζόκοκκοι αφήνουν το αποτύπωμά τους. Επίσης μέσω ανάλυσης δεδομένων από ραντάρ καιρού μπορούμε να εκτιμήσουμε το μέγεθος του χαλαζιού αλλά με μικρή ακρίβεια. Στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών πρόσφατα ξεκινήσαμε τη χρήση τεχνικών τηλεπισκόπησης από δορυφόρους για να εκτιμήσουμε ποιες καταιγίδες είναι ικανές να παράγουν χαλαζοπτώσεις με ενθαρρυντικά αποτελέσματα.
8. Γίνεται πρόγνωση χαλαζοπτώσεων;
Η πρόγνωση της χαλαζόπτωσης αποτελεί ακόμη μεγάλη πρόκληση για την Μετεωρολογία καθώς δεν μπορούμε να γνωρίζουμε ακριβώς τις συνθήκες που το δημιουργούν σε κάθε σημείο της ατμόσφαιρας. Στο meteo.gr χρησιμοποιούμε αλγόριθμους που εκτιμούν την εκδήλωση χαλαζόπτωσης και το μέγεθος του χαλαζιού από προγνωστικά δεδομένα αριθμητικών μοντέλων.
9. Τι προβλήματα προκαλεί το χαλάζι;
Το προφανές πρόβλημα μιας χαλαζόπτωσης είναι η οικονομική ζημία της αγροτικής παραγωγής λόγω καταστροφής καλλιεργειών. Το χαλάζι αποτελεί ίσως τον χειρότερο εχθρό των αγροτών ειδικά γιατί εκδηλώνεται την άνοιξη που οι καλλιέργειες βρίσκονται σε ώριμο στάδιο. Άλλα προβλήματα που προκαλούν είναι οι υλικές ζημιές σε οικίες και οχήματα, με τις αποζημιώσεις ασφαλιστικών εταιρειών να αυξάνονται κάθε χρόνο. Επιπροσθέτως, το μικρού μεγέθους χαλάζι προκαλεί μεγαλύτερη ολισθηρότητα στο οδόστρωμα από το χιόνι, γι’ αυτό και είναι συχνά τα τροχαία ατυχήματα, ιδιαίτερα στην Εγνατία Οδό όπου οι οδηγοί που εξέρχονται από τις σήραγγες δεν προλαβαίνουν να αντιδράσουν στο οδόστρωμα καλυμμένο με χαλάζι.
10. Γίνεται αποτροπή χαλαζοπτώσεων;
Ο Οργανισμός Ελληνικών Γεωργικών Ασφαλίσεων (ΕΛΓΑ) εφαρμόζει από το 1981 το Εθνικό Πρόγραμμα Χαλαζικής Προστασίας. Το Κέντρο Μετεωρολογικών Εφαρμογών (ΚΕΜΕ) στο αεροδρόμιο «Μακεδονία» αναλαμβάνει την επιχειρησιακή λειτουργία του προγράμματος που αποτελείται από δίκτυο χαλαζόμετρων στη Μακεδονία, την επιτήρηση των καιρικών συνθηκών στην Κεντρική και Βόρεια Ελλάδα με ραντάρ καιρού και αεροσκάφη για τη σπορά των καταιγιδοφόρων νεφών με ιωδιούχο άργυρο. Η σπορά των νεφών επιδιώκει τη μείωση του μεγέθους των χαλαζόκοκκων καθώς περισσότεροι τεχνητοί πυρήνες συμπύκνωσης λειτουργούν ανταγωνιστικά προς τους φυσικούς, κάτι που σημαίνει ότι το διαθέσιμο νερό που εξηγήσαμε παραπάνω, κατανέμεται σε περισσότερους χαλαζόκοκκους.
Σ. Ντάφης, Κ. Λαγουβάρδος
meteo

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

Πως το έγραφες Κ. Μαρκουλάκη; «Πως μπορείς και χαμογελάς καταραμένε κακούργε»

Με όλα αυτά που συμβαίνουν στον χώρο της τέχνης, τις τρομακτικές καταγγελίες για βασανισμούς, βιασμούς και παιδεραστία, θυμηθήκαμε αυτό το περιβόητο που είχε γράψει...

Απίστευτη καταγγελία Μητσοτάκη για την Πορτογαλία – Ένα βήμα πριν το διπλωματικό επεισόδιο η χώρα

Απίστευτη τοποθέτηση του Κυριακου Μητσοτακη στη συνέντευξη του στον Σκαι και στον Αλέξη Παπαχελά όπου κατηγόρησε την Πορτογαλία ότι δεν μπορεί να παρέχει τηλεκπαίδευση...

Αρνήθηκε να βάλει μάσκα ο Μητσοτάκης; (Βίντεο)

Ώρες είναι να το κολλήσουν καμιά ρετσινιά! Να τον πουν και «αρνητή της μάσκας»!Για άλλη μια φορά παραβιαζει ο πρωθυπουργός τα μέτρα ασφαλείας καθως...

Κέρκυρα: Παρέλυσε 40χρονη νοσηλεύτρια μετά τη δεύτερη δόση του εμβολίου

Συμφωνα με καταγγελία του Μιχάλη Γιαννακου στον αέρα του οπεν, μια 40χρονη νοσηλεύτρια στην Κέρκυρα νοσηλεύεται με αυτοάνοσο νευρολογικό και εξετάζεται αν η κατάστασή...

Παρέλαση παιδιών προσφύγων στο διαμέρισμα του ανώμαλου ευυπόληπτου σκηνοθέτη!

Ποιος κάλυψε το κτήνος; Ποιος τον καλύπτει ακόμα; Πόσο ψηλά φτάνει το κύκλωμα παιδεραστίας; Γιατί σιωπάτε όλοι; Που είναι η «ευαισθησία» των διεθνιστών και ο...

Καθολικό Lockdown: 29 Αστείες ατάκες που σαρώνουν στο διαδίκτυο

Κάποιες από τις πιο αστείες ατάκες που κυκλοφορουν στο διαδίκτυο και τα social media.

Γερμανοί πιέζουν και εκβιάζουν για την ακύρωση των γαλλικών φρεγατών

Η απόφαση του Πενταγώνου είναι ειλημμένη. Και απολύτως τεκμηριωμένη. Οι τέσσερις γαλλικές φρεγάτες Belharra είναι η καλύτερη λύση για το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό, απόλυτα...

Lockdown: Έκρηξη οργής του Άρη Πορτοσάλτε κατά της κυβέρνησης

Την οργή του Άρη Πορτοσαλτε προκάλεσε το διάγγελμα του Κυριακου Μητσοτακη, μετά την απόφαση της κυβέρνησης να προχωρήσει την Πέμπτη σε αυστηρό lockdown στην...

Ανησυχητική ανάρτηση Μόσιαλου για την αποτελεσματικότητα των εμβολίων

Σε μία μακροσκελή ανάρτηση του στον προσωπικό του λογαριασμό στο facebook, ο Ηλίας Μοσιαλος κάνει μία ανησυχητική αναφορά η οποία έρχεται σε αντίθεση με...

Η Τουρκία ετοιμάζει σφαγή στην Ουκρανία: Τι θα κάνει ο Πούτιν;

Ετοιμάζει η Ουκρανία επίθεση στο πλαίσιο του σεναρίου Καραμπάχ στο Ντονμπάς;Με ενθάρρυνση και της ΤουρκίαςChristelle Νeant, Reseau International, 6-2-21 1450wMετάφραση: Μιχαήλ ΣτυλιανούΕνώ τα ουκρανικά τηλεοπτικά δίκτυα 112 Ουκρανία, ZIK και NewsOne είχαν μόλις...

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

Πως το έγραφες Κ. Μαρκουλάκη; «Πως μπορείς και χαμογελάς καταραμένε κακούργε»

Με όλα αυτά που συμβαίνουν στον χώρο της τέχνης, τις τρομακτικές καταγγελίες για βασανισμούς, βιασμούς και παιδεραστία, θυμηθήκαμε αυτό το περιβόητο που είχε γράψει...

Απίστευτη καταγγελία Μητσοτάκη για την Πορτογαλία – Ένα βήμα πριν το διπλωματικό επεισόδιο η χώρα

Απίστευτη τοποθέτηση του Κυριακου Μητσοτακη στη συνέντευξη του στον Σκαι και στον Αλέξη Παπαχελά όπου κατηγόρησε την Πορτογαλία ότι δεν μπορεί να παρέχει τηλεκπαίδευση...

Αρνήθηκε να βάλει μάσκα ο Μητσοτάκης; (Βίντεο)

Ώρες είναι να το κολλήσουν καμιά ρετσινιά! Να τον πουν και «αρνητή της μάσκας»!Για άλλη μια φορά παραβιαζει ο πρωθυπουργός τα μέτρα ασφαλείας καθως...

Κέρκυρα: Παρέλυσε 40χρονη νοσηλεύτρια μετά τη δεύτερη δόση του εμβολίου

Συμφωνα με καταγγελία του Μιχάλη Γιαννακου στον αέρα του οπεν, μια 40χρονη νοσηλεύτρια στην Κέρκυρα νοσηλεύεται με αυτοάνοσο νευρολογικό και εξετάζεται αν η κατάστασή...

Παρέλαση παιδιών προσφύγων στο διαμέρισμα του ανώμαλου ευυπόληπτου σκηνοθέτη!

Ποιος κάλυψε το κτήνος; Ποιος τον καλύπτει ακόμα; Πόσο ψηλά φτάνει το κύκλωμα παιδεραστίας; Γιατί σιωπάτε όλοι; Που είναι η «ευαισθησία» των διεθνιστών και ο...

Καθολικό Lockdown: 29 Αστείες ατάκες που σαρώνουν στο διαδίκτυο

Κάποιες από τις πιο αστείες ατάκες που κυκλοφορουν στο διαδίκτυο και τα social media.