Γιατί μετράει κάθε λέξη της Γαλλικής Ρηματικής Διακοίνωσης
ΓΙΑΤΙ ΜΕΤΡΑΕΙ ΚΑΘΕ ΛΕΞΗ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΡΗΜΑΤΙΚΗΣ ΔΙΑΚΟΙΝΩΣΗΣ
Με αφορμή την άγνωστη ως προς το περιεχόμενό της γαλλική ρηματική διακοίνωση
προς την Τουρκία γίνεται τις τελευταίες ημέρες συζήτηση περί του αν οι ρηματικές διακοινώσεις μπορούν να αξιοποιηθούν νομικά σε ένα διεθνές δικαιοδοτικό όργανο.
Σύμφωνα με την νομολογία του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης (ICJ)
η απάντηση στον εν λόγω προβληματισμό είναι καταφατική. Το Δικαστήριο σε πολλές περιπτώσεις έχει εξετάσει τις ρηματικές διακοινώσεις των κρατών, δηλ. την επίσημη αλληλογραφία τους, προκειμένου να διαμορφώσει την τελική του κρίση.
Είναι βέβαια σαφές ότι μια ρηματική διακοίνωση δεν μπορεί να αποτελέσει αυτοτελή τίτλο κυριαρχικών δικαιωμάτων. Μπορεί, ωστόσο, να αποκτήσει ουσιώδη αποδεικτική σημασία, ιδίως όταν το περιεχόμενό της αποτυπώνει συγκεκριμένη κρατική θέση, αναγνώριση, αποδοχή ή ακόμη και την επίγνωση της ύπαρξης μιας διεθνούς διαφοράς.
Από υποθέσεις που έχουν κριθεί στη Χάγη [π.χ. «Σομαλία εναντίον Κένυας» (2021) και «Νικαράγουα κατά Ονδούρας» (2007)], μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι οι διπλωματικές διακοινώσεις μπορούν να αποτελέσουν αποδεικτικά στοιχεία της επίσημης θέσης ενός κράτους και ότι το Δικαστήριο δεν τις αντιμετωπίζει ως νομικά αδιάφορες πράξεις.
Το Δικαστήριο στη συνολική αξιολόγηση που κάνει λαμβάνει υπόψη πέραν της πρακτικής των κρατών ή της σταθερότητας της συμπεριφοράς τους και τις διπλωματικές δηλώσεις τους.
Στην υπόθεση «Σομαλία κατά Κένυας», το Δικαστήριο έκρινε ότι οι ρηματικές διακοινώσεις της Κένυας του 2007 και του 2008 δεν επιβεβαίωναν την ύπαρξη ήδη συμφωνημένου θαλάσσιου ορίου, αλλά καλούσαν τη Σομαλία να συναινέσει στη συγκεκριμένη οριοθέτηση. Επομένως, το λεκτικό μιας ρηματικής διακοίνωσης μπορεί να αποδεικνύει είτε την ύπαρξη συγκεκριμένης κρατικής αξίωσης είτε, αντίθετα, ότι δεν αποδεικνύεται η αποδοχή της από το άλλο κράτος.
Επιπλέον, μια διακοίνωση μπορεί να λειτουργήσει ως τεκμήριο της επίσημης θέσης του αποστολέα, ανεξάρτητα από το αν η θέση αυτή τελικά εξυπηρετεί τα συμφέροντά του σε μια δικαστική διαφορά. Με άλλα λόγια μια ρηματική διακοίνωση μπορεί να χρησιμοποιηθεί αποδεικτικά ακόμη και εις βάρος του κράτους που την απέστειλε.
Καταλήγοντας, η γαλλική ρηματική διακοίνωση προς την Τουρκία δεν μπορεί να θεωρηθεί εκ των προτέρων νομικά αδιάφορη ή στερούμενη αποδεικτικής αξίας σε μια ενδεχόμενη μελλοντική διεθνή δικαιοδοτική διαδικασία, όπως λανθασμένα ισχυρίζονται πολλοί.
Ασφαλώς, η αποστολή μιας διακοίνωσης δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με αναγνώριση των αξιώσεων του παραλήπτη,
ούτε μπορεί αφ’ εαυτής να θεμελιώσει δικαιώματα εις βάρος τρίτων κρατών.
Ωστόσο, το κατά πόσον η συγκεκριμένη γαλλική πρωτοβουλία συνιστά μια απλή πράξη διπλωματικής ενημέρωσης ή ένα στοιχείο με ευρύτερη αποδεικτική σημασία μπορεί να αξιολογηθεί μόνο υπό το φως του ακριβούς περιεχομένου της και του συνολικού διπλωματικού πλαισίου.
