Η τουρκική κυβέρνηση θα πρέπει να συμμορφωθεί με το διεθνές δίκαιο και να εφαρμόσει τις δεσμευτικές αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΔΑ) απελευθερώνοντας αμέσως τους πολιτικούς Σελαχατίν Ντερμιτάς και Φιγκέν Γιουξεκντάγ, οι οποίοι ήταν πρώην συμπροεδρεύοντες του αντιπολιτευόμενου Λαϊκού Δημοκρατικού Κόμματος (HDP), δήλωσαν σήμερα τέσσερις οργανώσεις για τα δικαιώματα.
Οι τέσσερις μη κυβερνητικές οργανώσεις—Human Rights Watch, το Turkey Human Rights Litigation Project, η Διεθνής Επιτροπή Νομικών και η Διεθνής Ομοσπονδία για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα— έκαναν το κάλεσμά τους για την έβδομη επέτειο της άδικης φυλάκισης των πολιτικών.
Η Τουρκία παραβιάζει κατάφωρα το διεθνές δίκαιο
«Η έβδομη επέτειος της παράνομης φυλάκισης του Σελαχατίν Ντερμιτάς και της Φιγκέν Γιουξεκντάγ είναι μια έντονη υπενθύμιση της προθυμίας της προεδρίας του Ερντογάν να χρησιμοποιήσει την κράτηση για πολιτικούς σκοπούς για να φιμώσει δημοκρατικά εκλεγμένους πολιτικούς της αντιπολίτευσης που εκπροσωπούν εκατομμύρια Κούρδους και αριστερούς ψηφοφόρους στην Τουρκία», δήλωσε ο Χουγκ Γουίλιαμσον, Διευθυντής Ευρώπης και Κεντρικής Ασίας στο Human Rights Watch.
«Αψηφώντας τις δεσμευτικές αποφάσεις του ΕΔΔΑ που διατάσσουν την απελευθέρωση των πολιτικών, η Τουρκία παραβιάζει κατάφωρα τις νομικές της υποχρεώσεις βάσει της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και το διεθνές δίκαιο ευρύτερα».
Στις 4 Νοεμβρίου 2016, μήνες μετά την αφαίρεση της βουλευτικής τους ασυλίας, ο Ντεμιρτάς, η Γιουξεκντάγ και οκτώ συνάδελφοί τους βουλευτές από το HDP συνελήφθησαν αυθαίρετα και τέθηκαν υπό κράτηση, ενώ άλλοι τέσσερις φυλακίστηκαν τους επόμενους πέντε μήνες.
Εκείνη την εποχή, το HDP κατείχε το 10,7% των εδρών στο κοινοβούλιο της Τουρκίας και υποστηρίχθηκε από πάνω από πέντε εκατομμύρια ψηφοφόρους.
Ενώ οι άλλοι 12 βουλευτές των οποίων οι υποθέσεις καλύπτονται από τις αποφάσεις του ΕΔΔΑ δεν βρίσκονται πλέον υπό κράτηση, ο Ντεμιρτάς και η Γιουξεκντάγ παραμένουν έγκλειστοι.
Όλοι οι πρώην βουλευτές έχουν επανειλημμένα διωχθεί σε ατομικές διαδικασίες που βασίζονται αποκλειστικά στην άσκηση του δικαιώματός τους στην ελευθερία της έκφρασης, που προστατεύεται από το διεθνές δίκαιο.
Αυτό περιελάμβανε τις πολιτικές ομιλίες και τις δραστηριότητές τους, οι οποίες δεν αφορούσαν ούτε υποστήριζαν τη βία. Όταν ξεκίνησε μια μαζική δίκη εναντίον τους το 2021, πολλοί από αυτούς τους εν εξελίξει φακέλους ατομικών υποθέσεων συγχωνεύτηκαν.
Οι ασαφείς και εκτεταμένες κατηγορίες εναντίον τους σε αυτή τη δίκη περιλαμβάνουν ισχυρισμούς για «υπονόμευση της ενότητας και της εδαφικής ακεραιότητας του Κράτους» (αποσχιστισμός) και ακόμη και «δολοφονία».
Αυτές οι κατηγορίες σχετίζονται με την υποστήριξή τους σε διαδηλώσεις που πραγματοποιήθηκαν κυρίως σε πόλεις της νοτιοανατολικής Τουρκίας μεταξύ 6 και 8 Οκτωβρίου 2014.
Οι πολιτικοί έχουν θεωρηθεί υπεύθυνοι για όλα τα αδικήματα που φέρονται να διαπράχθηκαν κατά τη διάρκεια αυτών των διαδηλώσεων, οι οποίες οργανώθηκαν κατά της βίαιης πολιορκίας της κουρδικής πλειονότητας της βόρειας συριακής πόλης Κομπάνι από την εξτρεμιστική ένοπλη οργάνωση Ισλαμικό Κράτος (γνωστό και ως ISIS).
Κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων, φέρεται να σκοτώθηκαν 37 άτομα.
Τα αποδεικτικά στοιχεία κατά των πολιτικών, βάσει των οποίων κρατούνται επί του παρόντος ο Ντεμιρτάς και η Γιουξεκντάγ, αποτελούνται από δύο αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που υποστηρίζουν διαμαρτυρίες για την πολιορκία του Κομπάνι που στάλθηκαν από τον λογαριασμό του HDP στο Twitter, μαζί με τις μη βίαιες πολιτικές ομιλίες, τις νόμιμες δραστηριότητες των πολιτικών και οι καταθέσεις μαρτύρων εναντίον τους προστέθηκαν στη δικογραφία χρόνια αργότερα που εγείρουν σοβαρά ερωτήματα αξιοπιστίας.
Το ΕΔΔΑ έκρινε σε τρεις αποφάσεις —δύο αφορούσαν τον Ντεμιρτάς τον Νοέμβριο του 2018 και τον Δεκέμβριο του 2020 και μία για την Γιουξεκντάγ και 12 άλλους τον Οκτώβριο του 2022 —ότι η κράτηση τους βάσει ομιλιών και αναρτήσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ήταν μια κίνηση με πολιτικά κίνητρα για να φιμωθούν.
«Καταπνίγοντας τον πλουραλισμό και περιορίζοντας την ελευθερία του πολιτικού διαλόγου, τον ίδιο τον πυρήνα της έννοιας μιας δημοκρατικής κοινωνίας».
Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι τα δικαιώματά τους στην ελευθερία, στην ελευθερία της έκφρασης και στο να εκλέγονται είχαν παραβιαστεί.
Τα γεγονότα που αποτελούν τη βάση επί των οποίων κρατούνται και διώχθηκαν ο Ντεμιρτάς και η Γιουξεκντάγ στη μαζική δίκη του 2021 είναι ουσιαστικά τα ίδια με εκείνα που περιέχονται στη διαδικασία για τα οποία το ΕΔΔΑ έκρινε ανεπαρκείς λόγους κράτησής τους.
«Παρά την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου ότι οι λόγοι για να δικαιολογηθεί η κράτηση της Γιουξεκντάγ και του Ντεμιρτάς ήταν ανεπαρκείς, ο εισαγγελέας της Άγκυρας τον Απρίλιο του 2023 ζήτησε την καταδίκη τους για πολλά υποτιθέμενα αδικήματα σχετικά με τον πολιτικό τους λόγο, που μπορεί να οδηγήσει σε ισόβια κάθειρξη χωρίς αναστολή», είπε ο Τεμούρ Σακίροφ, προσωρινός διευθυντής του Προγράμματος της Διεθνούς Επιτροπής Νομικών για την Ευρώπη και την Κεντρική Ασία.
«Αυτό υπογραμμίζει τα τελικά πολιτικά κίνητρα πίσω από τη συνεχιζόμενη υπόθεση που στοχεύει τους δύο και ενισχύει τις αμφιβολίες για τη δίκαιη απονομή της δικαιοσύνης στη χώρα».
Μετά τις συλλήψεις του Ντεμιρτάς και της Γιουξεκντάγ τον Νοέμβριο του 2016, η Τουρκία διεξήγαγε ένα δημοψήφισμα ορόσημο και αρκετές κρίσιμες προεκλογικές εκστρατείες. Το συνταγματικό δημοψήφισμα της 16ης Απριλίου 2017 εισήγαγε ένα σύστημα διακυβέρνησης που συγκεντρώνει την εξουσία στα χέρια του προέδρου.
Ακολούθησαν οι προεδρικές εκλογές της 24ης Ιουνίου 2018 στις οποίες ο Ντεμιρτάς έθεσε υποψηφιότητα από το κελί της φυλακής εναντίον του Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, στις τοπικές εκλογές της 31ης Μαρτίου 2019 και, πιο πρόσφατα, στις κοινοβουλευτικές και προεδρικές εκλογές της 14ης-28ης Μαΐου 2023.
«Με δύο εξέχουσες προσωπικότητες της αντιπολίτευσης υπό κράτηση, η χώρα έχει στερηθεί σημαντικού βαθμού ουσιαστικού δημοκρατικού διαλόγου και δίκαιων εκλογών γύρω από αυτές τις κρίσιμες εκστρατείες», δήλωσε ο Reyhan Yalçindağ, αντιπρόεδρος της Διεθνούς Ομοσπονδίας για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα.
«Με τις τοπικές εκλογές του Μαρτίου 2024 να πλησιάζουν γρήγορα, η Επιτροπή Υπουργών και τα άλλα όργανα του Συμβουλίου της Ευρώπης πρέπει να χρησιμοποιήσουν όλα τα διαθέσιμα μέσα για να εξασφαλίσουν τον τερματισμό των συνεχιζόμενων παραβιάσεων των δικαιωμάτων του Ντεμιρτάς και της προεδρικές εκλογές, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων τους για συμμετοχή στις δημόσιες υποθέσεις. που αποτελεί επίσης παραβίαση των δικαιωμάτων εκατομμυρίων ψηφοφόρων».
Η Επιτροπή Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης, αρμόδια για την επίβλεψη της εφαρμογής των αποφάσεων του ΕΔΔΑ από τα κράτη μέλη, εξέδωσε έξι αποφάσεις και δύο ψηφίσματα που καλούν την Τουρκία να απελευθερώσει τον Ντεμιρτάς από την κράτηση.
Στη σύνοδό της στις 5-7 Δεκεμβρίου φέτος, η Επιτροπή Υπουργών θα εξετάσει για τρίτη φορά την αποτυχία της Τουρκίας να εφαρμόσει την απόφαση σχετικά με την Γιουξεκντάγ και να την απελευθερώσει από την κράτηση.
Οι τέσσερις μη κυβερνητικές οργανώσεις υπέβαλαν κοινή υποβολή στην Επιτροπή Υπουργών ζητώντας της να εκδώσει απόφαση τον Δεκέμβριο με την οποία ζητούν την απελευθέρωση της Γιουξεκντάγ .
«Η Τουρκία αγνόησε τις πολυάριθμες αποφάσεις της Επιτροπής και τα προσωρινά ψηφίσματα που ζητούσαν την άμεση απελευθέρωση του Ντεμιρτάς. Αυτή η άρνηση να συμμορφωθεί με τις διεθνείς υποχρεώσεις της Τουρκίας επαναλήφθηκε στην περίπτωση της Γιουξεκντάγ», δήλωσε η Αϊσέ Μπινγκόλ Ντεμίρ, διευθύντρια του Τουρκικού Έργου Υποστήριξης Δικαιωμάτων Ανθρώπινων Δικαιωμάτων.
«Η Επιτροπή πρέπει να εντείνει τον έλεγχό της κατά της Τουρκίας σε σχέση με αυτές τις υποθέσεις χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση, και αυτό πρέπει να περιλαμβάνει την έναρξη διαδικασιών επί παραβάσει, σύμφωνα με τη διαδρομή που ορθά ακολουθήθηκε στην περίπτωση του φυλακισμένου υπερασπιστή των δικαιωμάτων Οσμάν Καβάλα».
Φυλακισμένοι πολιτικοί και δήμαρχοι
Δεκαοκτώ άλλοι εκλεγμένοι πρώην στελέχη του κόμματος και δήμαρχοι από το HDP και ένα συνδεδεμένο κόμμα, το Κόμμα Δημοκρατικών Περιφερειών, κρατούνται επίσης αυτή τη στιγμή.
Ανάμεσά τους είναι η εξέχουσα πρώην εκλεγμένη δήμαρχος του Ντιγιαρμπακίρ, Γκιουλτάν Κισανάκ, που κρατείται από τις 25 Οκτωβρίου 2016, και ο Σεμπαχάτ Τουντσέλ, πρώην συμπρόεδρος του Κόμματος Δημοκρατικών Περιφερειών, που κρατήθηκε στις 6 Νοεμβρίου 2016.
Η προφυλάκιση της Κισανάκ έχει υπερβεί το νόμιμο όριο επτά ετών βάσει της τουρκικής νομοθεσίας, παρά το γεγονός ότι η επταετής προφυλάκιση αποτελεί κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Οι συλλήψεις των πολιτικών είναι κατάφωρα αυθαίρετες και με πολιτικά κίνητρα και οι φυλακισμένοι θα πρέπει να απελευθερωθούν αμέσως, ανέφεραν οι οργανώσεις.
Hrw
—