Πώς ο πρωθυπουργός άλλαξε άρον άρον γραμμή μετά την εκλογή Τραμπ – Από την διακήρυξη του στον ΟΗΕ το 2021 ότι οι υδρογονάνθρακες είναι «ένα αγαθό που χάνει την αξία του» έως τις έρευνες της Chevron

Μπορεί η αμερικανική Chevron να εκδήλωσε ενδιαφέρον θαλάσσια περιοχή νοτιοδυτικά της Πελοποννήσου έως τα δυτικά της Κρήτης, ωστόσο η Ελλάδα μπορεί να πληρώσει την ολιγωρία ετών στην ανακήρυξη ΑΟΖ και να συρθεί σε μια πενταμερή χωρίς κανένα διαπραγματευτικό χαρτί!

Της Μύρνας Νικολαΐδου,
εφημερίδα «Εστία της Κυριακής»

Την άμεση ενεργοποίηση του Χάρτη της Σεβίλης που απεικονίζει την ΑΟΖ που δικαιούται η Ελλάδα επιτάσσουν οι ραγδαίες ανακατατάξεις στον ενεργειακό πεδίο που έφερε η ανάληψη της προεδρίας των ΗΠΑ από τον Ντόναλντ Τραμπ αλλά και οι νέες απειλές της Τουρκίας για γεωτρήσεις νοτίως της Κρήτης. Σε μια τεράστια κυβίστηση, αλλά και μετά από ολιγωρία ετών, το Υπουργείο Ενέργειας έκανε δεκτό –σχεδόν ταυτόχρονα με το σύνθημα του Τραμπ για φουλ εξορύξεις-, το αίτημα του αμερικανικού κολοσσού Chevron για έρευνες στην θαλάσσια περιοχή νοτιοδυτικά της Πελοποννήσου και έως τα δυτικά της Κρήτης, που συνορεύει με τα θαλάσσια οικόπεδα που παραχωρήθηκαν στην κοινοπραξία των ExxonMobil / HELLENiQ ENERGY.

Και αυτό παρά το γεγονός ότι μόλις πριν από δύο χρόνια –τον Ιανουάριο του 2023- ο ίδιος ο πρωθυπουργός απέρριπτε κατηγορηματικώς την έναρξη νέου γύρου παραχωρήσεων δικαιωμάτων έρευνας και εκμεταλλεύσεως υδρογονανθράκων, ενώ σε ομιλία του στον ΟΗΕ τον Σεπτέμβριο του 2021 είχε χαρακτηρίσει τους υδρογονάνθρακες «ένα αγαθό που χάνει την αξία του» την ώρα που όλοι οι εμπειρογνώμονες συμφωνούν ότι είναι αναγκαία η χρήση του φυσικού αερίου ως καύσιμου μεταβάσεως για τα επόμενα τουλάχιστον 30 χρόνια.

Αποχωρήσεις κολοσσών τα προηγούμενα χρόνια

Η μεγάλη αυτή καθυστέρηση οφείλεται στην ταύτιση της κυβερνήσεως Μητσοτάκη με τους Δημοκρατικούς του Μπάιντεν, που πρόκριναν την εγκατάλειψη των υδρογονανθράκων και την αποκλειστική ενασχόληση με τις ΑΠΕ και τις ανεμογεννήτριες. Με αποτέλεσμα να χαθεί πολύτιμος χρόνος στην αξιοποίηση του ορυκτού πλούτου της Ελλάδος αλλά και την αποχώρηση μεγάλων παικτών όπως της γαλλικής Total πέρυσι και της ισπανικής Repsol το 2021 λόγω των ατερμόνων γραφειοκρατικών διαδικασιών, των δικαστικών κωλυμάτων από προσφυγές περιβαλλοντικών οργανώσεων αλλά και της προφανούς ελλείψεως πολιτικής βουλήσεως.

Κάτι που μπορεί να έχει ολέθριες συνέπειες για την χώρα μας και η Ελλάδα να αναγκαστεί -μη έχοντας κανένα διαπραγματευτικό χαρτί- να συμμετάσχει σε μια πενταμερή για την αξιοποίηση των ενεργειακών κοιτασμάτων στην ανατολική Μεσόγειο, ικανοποιώντας έτσι τον πρωταρχικό στόχο της Άγκυρας με την παράλληλη «αναγνώριση» του ψευδοκράτους, όπως έχει γράψει παλαιότερα η «ΕτΚ».

Είναι χαρακτηριστικό ότι η Τουρκία δήλωσε προ ολίγων ημερών «έτοιμη να ξεκινήσει γεωτρήσεις στην ΑΟΖ της Λιβύης» που όλως τυχαίως βρίσκονται νότια της Κρήτης, προκαλώντας νέο πονοκέφαλο στην κυβέρνηση, που αρνείται πεισματικά να κατοχυρώσει τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα για χάρη των -υποτίθεται- «ήρεμων νερών» στο Αιγαίο. Την ώρα μάλιστα που οι φωνές για άμεση κατοχύρωση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων είναι πιο επίμονες από πότε.

Καραμανλής: Aνακήρυξη της ΑΟΖ με βάση τη μέση γραμμή, σύμφωνα με τον νόμο Μανιάτη

Ο πρώην πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής έκανε δύο τοποθετήσεις επί του θέματος μέσα σε ένα μήνα. Σε ομιλία του σε εκδήλωση για την 80η Επέτειο Απελευθέρωσης της Καρπάθου στο Μέγαρο της Παλαιάς Βουλής στις 8 Δεκεμβρίου ο κ. Καραμανλής ανέφερε «η επέκταση των χωρικών μας υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια είναι ένα μονομερές και αναφαίρετο δικαίωμά μας, κατοχυρωμένο από το Διεθνές Δίκαιο, που δεν υπόκειται σε διαπραγμάτευση με την Τουρκία. Οποιαδήποτε διευθέτηση θα πρέπει να διασφαλίζει αυτό το δικαίωμα. Και, σε κάθε περίπτωση, οποιαδήποτε οριοθέτηση είτε προσφυγή στη Χάγη θα πρέπει να διασφαλίζει ότι αυτό το δικαίωμα θα ληφθεί υπόψη και δεν θα οδηγηθούμε σε μια οριοθέτηση που θα ακυρώνει τη δυνατότητα μελλοντικής επέκτασης εκ μέρους της Ελλάδας».

Επίσης ο πρώην πρωθυπουργός τάχθηκε αναφανδόν υπέρ της καταθέσεως στην Ευρωπαϊκή Ένωση του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού της χώρας, συμμορφούμενοι με την αντίστοιχη κοινοτική οδηγία. «Είμαστε υποχρεωμένοι να το κάνουμε αυτό και είναι μια πρώτης τάξεως ευκαιρία να αποτυπωθούν τα δικαιώματά μας με τη σφραγίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης», ανέφερε χαρακτηριστικά και προσέθεσε: «Στο πλαίσιο αυτό, μπορεί επίσης κάλλιστα να ενταχθεί η ενεργοποίηση της ανακήρυξης της ΑΟΖ με βάση τη μέση γραμμή, κατά τον Ν. 4001/2011 και τους όρους και τις προϋποθέσεις του Διεθνούς Δικαίου της θάλασσας. Είναι απολύτως σύμφωνη με το Διεθνές Δίκαιο και δεν εμποδίζει την όποια διαπραγμάτευση».

Υπενθυμίζεται ότι ο νόμος ΥΠ’ ΑΡΙΘ. Ν. 4001/2011 του πρώην υφυπουργού Ενέργειας κ. Γιάννη Μανιάτη αναφέρει τα εξής:

«Η παράγραφος 1 του άρθρου 2 του ν. 2289/1995 αντικαθίσταται ως εξής:

1. Το δικαίωμα αναζήτησης, έρευνας και εκμετάλλευσης των υδρογονανθράκων που υπάρχουν στις χερσαίες, στις υπολίμνιες και υποθαλάσσιες περιοχές στις οποίες η Ελληνική ∆ημοκρατία ασκεί αντιστοίχως κυριαρχία ή κυριαρχικά δικαιώματα σύμφωνα με τις διατάξεις της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το ∆ίκαιο της Θάλασσας, όπως κυρώθηκε με το ν. 2321/1995 ανήκει αποκλειστικά στο ∆ημόσιο και η άσκηση του αφορά πάντοτε τη δημόσια ωφέλεια. Η διαχείριση για λογαριασμό του ∆ημοσίου των δικαιωμάτων της παραγράφου αυτής ασκείται από την Ε∆ΕΥ ΑΕ.

Ως “υποθαλάσσιες περιοχές” νοούνται ο βυθός και το υπέδαφος των εσωτερικών υδάτων,της αιγιαλίτιδας ζώνης, της υφαλοκρηπίδας και της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης (αφ’ ης κηρυχθεί) μέχρι την απόσταση των 200 ν.μ. από τις γραμμές βάσης από τις οποίες μετράται το εύρος της αιγιαλίτιδας ζώνης.

Ελλείψει συμφωνίας οριοθέτησης με γειτονικά κράτη των οποίων οι ακτές είναι παρακείμενες ή αντικείμενες με τις ελληνικές ακτές, το εξωτερικό όριο της υφαλοκρηπίδας και της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης (αφ’ ης κηρυχθεί) είναι η μέση γραμμή, κάθε σημείο της οποίας απέχει ίση απόσταση από τα εγγύτερα σημεία των γραμμών βάσης (τόσο ηπειρωτικών όσο και νησιωτικών)από τις οποίες μετράται το εύρος της αιγιαλίτιδας ζώνης».

Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι η Ελλάς μπορεί να ανακηρύξει ΑΟΖ χωρίς να υπάρχει συμφωνία με την Τουρκία. Και παρότι είναι νόμος του κράτους από το 2011, έχουν περάσει 14 χρόνια και η Ελλάς ακόμη να τον ενεργοποιήσει λόγω του φοβικού συνδρόμου απέναντι στην Τουρκία και παρ’ ότι έχει όλα τα εργαλεία να το πράξει και μάλιστα με τις ευλογίες της ΕΕ. Συγκεκριμένα ο κ. Καραμανλής ανέφερε: «Ο Χάρτης της Σεβίλλης που απεικονίζει ακριβώς την ΑΟΖ που δικαιούται η Ελλάδα χρησιμοποιείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και πρέπει να τον αξιοποιούμε. Πρέπει να προχωρήσει το κλείσιμο των κόλπων και η χάραξη ευθειών γραμμών βάσης που θα επεκτείνουν το χώρο που δικαιούται η Ελλάδα. Και ένα ακόμη πολύ βασικό. Οφείλουμε να διαφυλάξουμε και να ενισχύσουμε την οικονομική δραστηριότητα σε κάθε νησί και βραχονησίδα».

Ένα μήνα μετά, την περασμένη Δευτέρα κατά την παρουσίαση του βιβλίου του κ. Γιάννη Βαληνάκη «Για μία νέα στρατηγική απέναντι στην Τουρκία-Πώς θα ακυρώσουμε τη “Γαλάζια Πατρίδα”», ο κ. Καραμανλής επανήλθε στο θέμα, τονίζοντας ότι ακόμη και αν ετίθετο θέμα συνεκμεταλλεύσεως με την Τουρκία, αυτό πρέπει να γίνει υπό την προϋπόθεση ότι όλα είναι σαφώς οριοθετημένα. «Κάποιοι πάλι λένε για συνεκμετάλλευση. Αλλά συνεκμετάλλευση πού; Σε όλο το Αιγαίο; Ή συνεκμετάλλευση, εφόσον θα είναι όλα σαφώς οριοθετημένα με βάση το Διεθνές Δίκαιο, εκεί και μόνον εκεί που ενδεχομένως συμπίπτουν τα όριά μας, αν και εφόσον επιβάλλεται από τα ευρήματα, και με βάση τα αντίστοιχα ποσοστά;», ανέφερε ενδεικτικώς ο κ. Καραμανλής.

Βαληνάκης: «Σιωπηρά παραιτηθήκαμε από θέσπιση ΑΟΖ»

Στο ίδιο πνεύμα, ο πρώην υφυπουργός Εξωτερικών κ. Γιάννης Βαληνάκης τόνισε: «Παραμένουμε αποκλειστικά προσκολλημένοι στα 12νμ. —ενώ μάλιστα ούτε εκτός Αιγαίου αποτολμήσαμε τη διεύρυνση των χ.υ.— και αδιαφορούμε για την απείρως μεγαλύτερη και επωφελέστερη ΑΟΖ μας που θα μπορούσε να εκτείνεται σε 500.000 χλμ2, 4 φορές η έκταση της χώρας μας — όπως αναλύω στο προηγούμενο βιβλίο μου “Η Ελλάς των 4 θαλασσών”».

Ενώ προσέθεσε με νόημα: «Παρά τον λεγόμενο διεμβολισμό του τουρκολιβυκού μνημονίου, φαίνεται ότι τη Συμφωνία με την Αίγυπτο απλώς την κορνιζάραμε και σιωπηρά παραιτηθήκαμε από θέσπιση ΑΟΖ εκεί όπου εμπλέκεται η Τουρκία:
—οι διαπραγματεύσεις με Λιβύη, Αίγυπτο και Αλβανία πάγωσαν, ο αγωγός EastMed κατέρρευσε.
—θαλασσοτεμάχια για αναζήτηση υδρογονανθράκων δεν χαράσσονται —προκρίθηκαν αντίθετα τα θαλασσοπούλια
—ακόμη και οι προκαταρκτικές έρευνες για το ηλεκτρικό καλώδιο «κόλλησαν» στην Κάσο, κ.ά.»

Ο πρώην ΥΦΥΠΕΞ κατέστησε σαφές ότι αυτό που απαιτείται είναι «α) ο διάλογος να εκκινεί από ισχυρότερη διαπραγματευτική θέση για τη διασφάλιση επικερδούς έκβασης, αρχής γενομένης
—από την κοινοποίηση στην ΕΕ ενός (κοινού με την ΚΔ) θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού με βάση τον Χάρτη της Σεβίλλης και
—από την αναγόρευση της ΑΟΖ σε σημαντικότερη επιδίωξη σε σχέση με τα 12 νμ.

β) Να έχει προηγηθεί των συνομιλιών με την Τουρκία η ανά ζεύγη διμερής οριοθέτηση ΑΟΖ με κάθε ένα από τους γείτονες. Καθυστερούμε, αλλά κι όταν οριοθετούμε δεν αξιοποιούμε τον γεωοικονομικό και γεωστρατηγικό πλούτο της ΑΟΖ».

Σαμαράς: «Παίζουμε φοβικά το παιχνίδι της καθυστέρησης»

Αρκετά πιο οξύς ο πρώην Πρωθυπουργός κ. Αντώνης Σαμαράς στην πρώτη δημόσια παρέμβασή του μετά την διαγραφή του κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι παίζει «φοβικά» «το παιχνίδι της καθυστέρησης».

«Σήμερα που η Κομισιόν καλεί την Ελλάδα να υιοθετήσει το Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, που περιλαμβάνει τα θαλάσσια πάρκα, όπως τον προβλέπει το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, δηλαδή με τα νησιά μας να έχουν πλήρη επήρεια, η Τουρκία διαμαρτύρεται έντονα. Και η Ελλάδα… αρνείται αμήχανα να προχωρήσει! Αντί να κάνουμε “σημαία” μας τον Χάρτη που μας κατοχυρώνει πλήρως, κάνουμε πως δεν καταλαβαίνουμε, για να μην “ερεθίσουμε” την Τουρκία… Η οποία ζητάει συνεκμετάλλευση, κι εμείς απλώς παίζουμε φοβικά το παιχνίδι της καθυστέρησης», ανέφερε κατά τη διάρκεια ομιλίας του στο συνέδριο «Μεταπολίτευση 1974-2024: 50 Χρόνια Ελληνική Εξωτερική Πολιτική» στις 12 Δεκεμβρίου.

Σταμπολής: H ΑΟΖ της Ελλάδος και της Κύπρου έξι φορές μεγαλύτερη!

Υπενθυμίζεται ότι ο χάρτης της Ελληνικής ΑΟΖ που δημοσιεύθηκε στην αντίστοιχη ιστοσελίδα της Κομισιόν στο πλαίσιο της διαμόρφωσης του Ευρωπαϊκού Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού τον περασμένο Νοέμβριο, προκάλεσε την σφοδρή αντίδραση της Τουρκίας και την σιωπή της Ελλάδος. Παρά ταύτα τα δεδομένα δεν μπορούν επ ουδενί να αγνοηθούν: Σε απόλυτους αριθμούς, η Ελλάδα μαζί με την Κύπρο διαθέτουν 6.3 φορές μεγαλύτερη θαλάσσια έκταση (ΑΟΖ).

Αυτό επισημαίνει στο νέο του βιβλίο «Η Ελλάδα στη νέα ενεργειακή εποχή – Η έξοδος από την ενεργειακή κρίση και οι προοπτικές στο νέο διεθνές περιβάλλον» ο πρόεδρος του Ινστιτούτου Ενέργειας Νοτιoανατολικής Ευρώπης κ. Κωστής Σταμπολής. «Tόσο η ισχυρή Ελληνική παρουσία στα διεθνή πράγματα (μέσω της ναυτιλίας και του πολιτιστικού της στίγματος) και η εκτενέστατη θαλάσσια περιοχή της –αν ασφαλώς συνυπολογίσουμε, όπως και πρέπει, την θαλάσσια ζώνη γύρω από την Κύπρο– που εκτείνεται από την νότια πλευρά της Πάφου μέχρι τις Διαπόντιους νήσους της Κέρκυρας, εξασφαλίζουν το ελληνικό “ισοδύναμο” βάρος απέναντι στην μόνιμη Τουρκική απειλή», τονίζει ο έμπειρος ενεργειακός αναλυτής και ιδρυτής του energia.gr.

«Προς αυτή την κατεύθυνση, δηλαδή της ανάπτυξης του ελληνικού εκτοπίσματος, κομβικό ρόλο έχει η ανακήρυξη και χωροθέτηση AOZ ανατολικά της Κρήτης και η ολοκλήρωση της κολοβής χάραξης που έγινε με την Αίγυπτο το καλοκαίρι του 2021. Εξυπακούεται ότι με την κατοχύρωση της ΑΟΖ, όπως προβλέπεται από τον χάρτη της Σεβίλλης (βλ κεφάλαιο 18)οι έρευνες για υδρογονάνθρακες αλλά και συστηματική εκμετάλλευση της παράκτιας αιολικής ενέργειας θα αποκτήσουν νέα δυναμική. Έχοντας απέναντί μας μια αναθεωρητική Τουρκία, η κίνηση αυτή θα στείλει ένα ηχηρό μήνυμα περί της ενότητας του ελληνικού θαλάσσιου χώρου», καταλήγει ο ίδιος.

Επενδύσεις δισεκατομμυρίων υπόσχονται οι Τούρκοι στη Λιβύη

Μήνυμα που η Άγκυρα επ ουδενί έχει λάβει. Σύμφωνα με την ιστοσελίδα «Türkiye Today», η Τουρκία «είναι έτοιμη να ξεκινήσει γεωτρήσεις στην ΑΟΖ της Λιβύης» που τελείως τυχαία βρίσκονται νότια της Κρήτης και ειδικά στη νοτιοδυτική Κρήτη, όπου ετοιμάζεται και η Ελλάδα να προχωρήσει σε γεωτρήσεις.

Μιλώντας στην Ενεργειακή και Οικονομική Σύνοδο Κορυφής της Λιβύης που πραγματοποιήθηκε την περασμένο Σαββατοκύριακο στην Τρίπολη, ο γενικός διευθυντής της κρατικής ενεργειακής εταιρείας, Turkish Petroleum (TPAO) Αχμέτ Τούρκογλου ανέφερε ότι «ως TPAO, πιστέψαμε και εμείς σε αυτό και επενδύσαμε στις καλύτερες ευκαιρίες στο παρελθόν, αλλά δυστυχώς, έπρεπε να φύγουμε. Τώρα, σχεδιάζουμε να ξαναχτίσουμε τις σχέσεις μας και είμαστε έτοιμοι να επενδύσουμε δισεκατομμύρια δολάρια σε αυτό το τεράστιο δυναμικό». «Είμαστε έτοιμοι να επενδύσουμε σε αυτό το δυναμικό – είτε μέσω της εξερεύνησης νέων μπλοκ, είτε μέσω της βελτίωσης της απόδοσης και της αποδοτικότητας των σημερινών πεδίων», είπε επίσης ο Τούρκογλου.