Τρίτη κατά σειρά μεγαλύτερης «ευθύνης» ζημιά για τον Παρθενώνα – κι όχι πρώτη, όπως νομίζεται – είναι η ανατίναξη του κορυφαίου μνημείου της ανθρωπότητας από τον Μοροζίνη το 1687.
Η μεγαλύτερη ζημιά στον Παρθενώνα έχει γίνει από αρχαία πυρκαγιά, ενώ «με διαφορά στήθους» ακολούθησε η επέμβαση του Ν. Μπαλάνου με σίδηρο (που σήμερα έχει οξειδωθεί) στις αρχές του 20ου αιώνα. «Τρίτη έρχεται η κατάρρευση από την ανατίναξη, η οποία ήταν ένα “χάδι” αν συγκριθεί με τη ζημιά που έπαθε όρθιο το κτήριο, μόνον επειδή φιλοξενούσε μέσα του πραγματικά έναν “καρκίνο”, αυτά τα σίδερα, αλλά και από την αφανή προσβολή της πυρκαγιάς μέσα στο εσωτερικό της μάζας», σύμφωνα με τα όσα είχε πει ο καθηγητής Μανώλης Κορρές.
Οι ορθοστάτες σώζονταν ακέραιοι μέχρι την αρπαγή από τον Έλγιν
Το δυτικό αέτωμα σώζονταν σχεδόν πλήρες έως την ανατίναξη του Παρθενώνα το 1687, ενώ μέχρι την αρπαγή των γλυπτών από τον Έλγιν, το 1802, οι ορθοστάτες του τυμπάνου σώζονταν ακέραιοι στο σύνολό τους (τότε χρονολογείται και η πτώση των δύο εξ αυτών).
Το τύμπανο του αετώματος αποτελούνταν από 10 ορθοστάτες στο μπροστινό μέρος, καθώς και από 58 λιθόπλινθους στο πίσω μέρος, οι οποίοι και συνθέτουν τον αντιθηματικό τοίχο. Όπως παρατηρήθηκε από τους μελετητές, οι ορθοστάτες του Παρθενώνα έχουν πολλές ιδιαιτερότητες. Σημειώνεται ότι η ελάφρυνση αυτή υπολογίζεται στους μεγάλους ορθοστάτες γύρω στους 2,8 τόνους και στους αμέσως επόμενους στους 2 τόνους. Ακόμη μία ιδιαιτερότητα ήταν οι μεγάλοι σύνδεσμοι που χρησιμοποιήθηκαν στους κεντρικούς ορθοστάτες, οι λεγόμενοι στρεπτοσύνδεσμοι, οι οποίοι είναι και οι μεγαλύτεροι του μνημείου, μήκους περίπου 80 εκατοστών.
Οι εργασίες αποκατάστασης των τελευταίων ετών στον Παρθενώνα έχουν αποδώσει πολλούς καρπούς
Ωστόσο, παρά τα προβλήματα που «απέκτησε» το μνημείο μέσα στους αιώνες, οι εργασίες αποκατάστασης των τελευταίων ετών στον Παρθενώνα έχουν αποδώσει πολλούς καρπούς, οι οποίοι και συνεχίζονται. Η αποκατάσταση στο τύμπανο του δυτικού αετώματος θα πραγματοποιηθεί με γρήγορους ρυθμούς (υπολογίζεται, εφόσον διατεθεί το απαραίτητο προσωπικό, να διαρκέσει 1-1,5 χρόνο), ενώ η θέση του γερανού (και του εργοταξίου) θα μεταφερθεί στο εσωτερικό του μνημείου. Τη μελέτη για την αποκατάσταση των ορθοστατών υπογράφουν η Βασιλεία Μανιδάκη (αρχιτέκτων) και ο Λεωνίδας Παλαιολόγος (πολ. μηχανικός – αρχιτέκτων), ενώ τη μελέτη για τον αντιθηματικό τοίχο, ο Κοσμάς Σκαρής (αρχιτέκτων – αναστηλωτής).
Σε μια από τις τελευταίες του εισηγήσεις, ο Χαράλαμπος Μπούρας, ο σπουδαίος αρχιτέκτονας, που ταυτίστηκε με το έργο της αναστήλωσης των μνημείων της Ακρόπολης (ήταν πρόεδρος της Επιτροπής Συντήρησης Μνημείων Ακροπόλεως, ΕΣΜΑ, από το 1985 ως τον θάνατό του) αναφερόταν στη μελέτη αποκατάστασης των τειχών της Ακρόπολης.
Όπως αναφέρθηκε από τους μελετητές, πρόκειται για σωστικές επεμβάσεις με στόχο να αντιμετωπιστούν άμεσα τα προβλήματα του σημείου (κυρίως ρηγματώσεις από διάφορες αιτίες), ενώ στο μέλλον θα μπορούν να χρησιμεύσουν στην καλύτερη αξιολόγηση για το αν θα ήταν χρήσιμες οι συμπληρώσεις στους δύο ορθοστάτες που απουσιάζουν.
Ως προς τις επεμβάσεις, θα ακολουθηθεί η γνωστή στην Υπηρεσία Συντήρησης Μνημείων Ακρόπολης (ΥΣΜΑ) διαδικασία η οποία αφορά, μεταξύ άλλων, στην αφαίρεση των σιδηρίων που έχουν οξειδωθεί (από την επέμβαση Ν. Μπαλάνου στις αρχές του 20ού αιώνα), στη δομική αποκατάσταση κάθε αρχιτεκτονικού μέλους χωριστά καθώς και στη συστηματική συντήρηση των αρχαίων επιφανειών του μαρμάρου. Επίσης, θα γίνει μερική αποσυναρμολόγηση του τοίχου και συμπλήρωσή του με λιθόπλινθους, όπου χρειάζεται, ώστε να εξασφαλιστεί η στατική του επάρκεια.
Το τσιμένδωμα πιάνεται;