Παύλος Νιρβάνας
Από τό αρχειο της «Εστίας», 22 Σεπτεμβρίου1925
Ένα αδέσποτον βρέφος –ο εν χρήσει όρος «έκθετον» δέν μου φαίνεται καθόλου εκφραστικός του πράγματος, εφ’ όσον εις καμμιάν έκθεσιν δέν αγνοουμεν τούς εκθέτας– ευρέθη προχθές, κατά τάς εφημερίδας, έξωθεν του Νοσοκομείου των Ζώων. Καί πρέπει νά ομολογήσωμεν, ότι τά ευρήματα του είδους αυτου δέν εινε τόσον άφθονα εσχάτως, όσον άλλοτε. Απ’ εναντίας αρχίζουν νά γίνωνται καθημερινως σπανιώτερα.
Δέν γνωρίζω τί λέγουν αι στατιστικαί καί η βρεφοδόχος του θλιβερου ασύλου της οδου Πειραιως. Η εντύπωσίς μου όμως, εινε αυτή. Αι εφημερίδες, πού αναγγέλλουν καθημερινως όλα τά ευχάριστα πράγματα της ζωης, ήτοι διαμελισμούς ανθρώπων από αυτοκίνητα, φόνους, αυτοκτονίας καί τόσας άλλας μικράς ατυχίας, αναφέρουν περισσοτέρας ανευρέσεις πτωμάτων ενηλίκων, εις τούς αγρούς, παρά νεογεννήτων βρεφων εις τά πεζοδρόμια. Τί συμβαίνει λοιπόν; Αι μητέρες έγιναν φιλοστοργώτεραι ή τά βρέφη, τρέμοντα τό Βρεφοκομειον, σπεύδουν ν’ αυτοκτονήσουν πρίν φθάσουν εις τόν κόσμον; Υποθέτω, ότι συμβαίνει μαλλον, τό δεύτερον.
Καί όμως τά αδέσποτα βρέφη, επί των οποίων εσκόνταφτε τόσον συχνά, άλλοτε, ο σημερινός διαβάτης, ησαν –τώρα μόλις αντιλαμβανόμεθα– μία απόδειξις αθωοτέρων ηθων καί αγνοτέρων καταστάσεων. Διά νά υπάρχουν αδέσποτα βρέφη, εσήμαινεν ότι υπηρχαν πρωτον βρέφη, τά οποια σήμερον σχεδόν δέν υπάρχουν. Καί διά νά υπάρχουν βρέφη, έστω καί αδέσποτα, υπηρχαν γυναικες, που έστεργαν νά υποβληθουν εις τήν γνωστήν εννεάμηνον δουλείαν, που αποτελει τήν αναγκαίαν προϋπόθεσιν της γεννήσεως ενός βρέφους. Εάν, διά τόν ένα ή τόν άλλον λόγον, δέν ησαν εις θέσιν νά συνεχίσουν καί πέραν του εννεαμήνου τά καθήκοντά των, εμπιστευόμεναι αυτά εις τήν Πολιτείαν ή τούς καλούς ανθρώπους, θά ημπορουσαν όμως νά καυχηθουν, ότι ειχαν εκτελέση οπωσδήποτε τό πλέον αχάριστον μέρος των καθηκόντων αυτων καί ειχαν στερηθη τό καλλίτερον καί τό γλυκύτερον. Έφερναν, επί τέλους ανθρώπους εις τόν κόσμον.
Καί, τό κάτω-κάτω της γραφης, όσους απ’ αυτούς καί άν καταβρόχθιζεν ο Μολώχ του Βρεφοκομείου, απέμεναν πάντοτε μερικοί, διά τήν διαιώνισιν του είδους. Επομένως δέν θά ευρεθη κανείς, υποθέτω, νά υποστηρίξη σοβαρως, ότι η αύξησις των θυμάτων των τροχων καί η ελάττωσις των αδεσπότων βρεφων, που παρατηρειται, εις τάς ημέρας μας, αποτελει σημειον χαρακτηριστικόν ανωτέρου πολιτισμου καί κοινωνικης ευτυχίας.
Πόσον απατώμεθα, πράγματι, κάποτε!
Όταν εσκοντάφταμεν άλλοτε επάνω στούς μυστηριώδεις, σαλεύοντας καί κλαυθμυρίζοντας μπόγους του πεζοδρομίου, εδιαβάζαμεν, εις τό συμπαθητικόν αυτό φαινόμενον, τούς χειροτέρους οιωνούς διά μίαν κοινωνίαν, που έσπειρε τούς δρόμους μέ ανθρώπινα βρέφη. Σήμερον τά βρέφη έγιναν σπάνια εις τούς δρόμους. Αλλά έγιναν ακόμη σπανιώτερα κάτω από τάς στέγας. Καί άν εξακολουθήση αυτός ο πολιτισμός καί αυτή η ηθική, θά φθάση πολύ γρήγορα, νομίζω, εποχή, κατά τήν οποίαν θά νοσταλγήσωμεν τόν πολιτισμόν των αδέσποτων βρεφων καί τήν ηθικήν των μητέρων των. Μπορει νά ησαν –δυστυχίαν των– κακές μητέρες. Αλλά ησαν τουλάχιστον, –ειχαν ριψοκινδυνεύση νά γίνουν– μητέρες.
ΠΑΥΛΟΣ ΝΙΡΒΑΝΑΣ