Μια εκστρατεία εξωδικαστικού ελέγχου, ένας ξαφνικός θάνατος και η αναστολή καθηκόντων μιας Εισαγγελέως
έχουν θέσει υπό αμφισβήτηση το ίδιο το μοντέλο του κορυφαίου φορέα καταπολέμησης της διαφθοράς της ΕΕ, την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO).
Μια έρευνα για διαφθορά σε ένα στρατηγικά σημαντικό βουλγαρικό έργο φυσικού αερίου, που σχεδιάστηκε για να χαλαρώσει την εξάρτηση της Ευρώπης από τη ρωσική ενέργεια και στο οποίο αντιτίθεται εδώ και καιρό η Μόσχα, έχει καταλήξει στο χάος.
Όπως αναφέρει η ερευνητική ιστοσελίδα Follow the Money, η έρευνα της EPPO που «ναυάγησε», στόχευε σε φερόμενη διαφθορά σχετικά με την επέκταση της εγκατάστασης αποθήκευσης φυσικού αερίου στο Chiren της Βουλγαρίας, ενός πρότζεκτ υψηλού πολιτικού διακυβεύματος.
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, μάλιστα, έθεσε σε διαθεσιμότητα την Τεοντόρα Γκεοργκίεβα, την 49χρονη εκπρόσωπό της στη Βουλγαρία, όταν εκείνη μίλησε στα ΜΜΕ μετά τη δημοσίευση ενός ενοχοποιητικού βίντεο στο οποίο συνομιλούσε με έναν πρώην αξιωματούχο που κατηγορείται για διαφθορά, ο οποίος είναι τώρα φυγάς.
Η Γκεοργκίεβα, η οποία έχει υποβάλει ένσταση κατά της τιμωρίας της από την EPPO
όπως αποκάλυψε το Follow the Money, ισχυρίζεται επίσης ότι ο θάνατος της μητέρας της σε πυρκαγιά πέρυσι, όταν η έρευνα βρισκόταν σε εξέλιξη, ήταν «πιθανώς εγκληματικής προέλευσης».
Το εν λόγω πρότζεκτ φυσικού αερίου που τώρα έχει σταματήσει, έχει εκτεταμένες γεωπολιτικές επιπτώσεις, καθώς σχεδιάστηκε για να βοηθήσει στην… απογαλάκτιση της Νότιας Ευρώπης από τη ρωσική ενέργεια.
Ο Βλαντιμίρ Μαλίνοφ, ο αξιωματούχος που κλήθηκε από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, είχε επιβλέψει την υπογραφή των συμβάσεων για την επέκτασητων πεδίων αποθήκευσης φυσικού αερίου, σε ένα πρότζεκτ που υποστηρίχθηκε από την ΕΕ και τις ΗΠΑ.
Η Ρωσία αντιτάχθηκε επειδή αυτό το κοίτασμα αποθήκευσης θα σήμαινε ότι μεγάλο μέρος της Νότιας Ευρώπης δεν θα χρειαζόταν πλέον ρωσικό φυσικό αέριο.
Ο Μαλίνοφ ήταν επικεφαλής της Bulgartransgaz EAD, μιας κρατικής μονοπωλιακής εταιρείας στη Βουλγαρία και είχε στενές σχέσεις με μερικές από τις πιο ισχυρές προσωπικότητες της χώρας.
Υπήρχαν υποψίες για απάτη και εκβιασμό από υπεργολάβους στη διαδικασία υποβολής προσφορών στην οποία προήδρευσε, ενώ υπήρξαν επίσης ισχυρισμοί για κακοδιαχείριση από ειδικούς και τον ίδιο τον λογιστή της Bulgartransgaz.
Η συνάντηση μεταξύ της Γκεοργκίεβα και του Μαλίνοφ είχε προγραμματιστεί για τις 24 Μαρτίου 2025, στο γραφείο της EPPO στη Σόφια. Και τότε, ξέσπασε το χάος. Ο Βούλγαρος δεν εμφανίστηκε.
Στην τελευταία δημόσια εμφάνιση της Γκεοργκίεβα ως εκπροσώπου της EPPO στη Βουλγαρία, ισχυρίστηκε ότι ο ολιγάρχης Ντελιάν Πέεφσκι, ο οποίος έχει υποστεί κυρώσεις από τις ΗΠΑ, εμπλέκεται στις αποτυχημένες συμβάσεις.
Μία ημέρα μετά τις δηλώσεις της, η Γκεοργκίεβα τέθηκε σε διαθεσιμότητα
Η έρευνα που ηγήθηκε βρισκόταν πλέον σε αδιέξοδο και το κρίσιμο ενεργειακό έργο είχε καθυστερήσει – για άλλη μια φορά. Παρά την προφανή εθνική και στρατηγική της σημασία, η επέκταση έχει κολλήσει στη βουλγαρική γραφειοκρατία από το 2011.
Σύμφωνα με τους παρατηρητές, η υπόθεση όχι μόνο ρίχνει φως στη θεσμική δυσλειτουργία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας στη Βουλγαρία, αλλά και στις συνέπειές της για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Υπογραμμίζει επίσης ένα δυνητικά μοιραίο ελάττωμα στο μοντέλο καταπολέμησης της διαφθοράς της ΕΕ: την εξάρτησή της από τις τοπικές Αρχές επιβολής του νόμου όταν διακυβεύεται το κράτος δικαίου.
Η Ιλιάνα Μπόιτσεβα, αναλύτρια στο Κέντρο Έρευνας για τη Δημοκρατία στη Σόφια, έκανε ένα πολύ χαρακτηριστικό σχόλιο: «Αυτή η υπόθεση δείχνει ότι όποιος τολμά να αντιμετωπίσει τη διαφθορά εδώ που επηρεάζει τα συμφέροντα ισχυρών ατόμων, αντιμετωπίζει σοβαρές συνέπειες».
Η Τεοντόρα Γκεοργκίεβα είναι μέχρι στιγμής η μόνη για την οποία η έρευνα της EPPO είχε νομικές συνέπειες. Σύμφωνα με καταγγελία που είδε η FTM, η EPPO φέρεται να ήταν μεροληπτική και να παραβίασε την αρχή της «αθώας μέχρι αποδείξεως του εναντίου».
Στις αρχές του 2025, η έρευνα της ΕPPO φαινόταν να σημειώνει πρόοδο
Ωστόσο, μια σειρά από γεγονότα προκάλεσαν τον εκτροχιασμό της διαδικασίας.
Νωρίς το πρωί της 15ης Φεβρουαρίου, η μητέρα της Γκεοργκίεβα πέθανε σε πυρκαγιά στο σπίτι των γονιών της. Η Γκεοργκίεβα υποψιαζόταν εγκληματική ενέργεια · η πυρκαγιά παραμένει υπό διερεύνηση.
Μετά το περιστατικό, η επικεφαλής Ευρωπαία Εισαγγελέας Λάουρα Κοβέσι, φέρεται να ζήτησε την παροχή ασφάλειας για την Ευρωπαία Εισαγγελέα της Βουλγαρίας. Περίπου την ίδια εποχή, η ευρωπαϊκή έρευνα για το Chiren σταμάτησε.
Η Γκεοργκίεβα υπονόησε δημόσια ότι οι βουλγαρικές Αρχές δημιουργούσαν εμπόδια στην έρευνα. Για παράδειγμα, η Bulgartransgaz φέρεται να είχε ενημερωθεί εκ των προτέρων για μια επιδρομή που έγινε στα γραφεία της τον Αύγουστο του 2024.
«Μια έρευνα δεν έχει ιδιαίτερο αποτέλεσμα αν σας προειδοποιήσουν και σας δώσουν 10 ημέρες για να καθαρίσετε τα email, τα τηλέφωνα και τα γραφεία σας από οποιαδήποτε έγγραφα που θα μπορούσαν να είναι σχετικά», δήλωσε η Βουλγάρα Εισαγγελέας σε βουλγαρικά ΜΜΕ.
Παρά τις αποτυχίες και τις απειλές, η Γκεοργκίεβα και η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία κάλεσαν τον τότε υπηρεσιακό υπουργό Ενέργειας Μαλίνοφ για νέα ακρόαση
Και τότε, εμφανίστηκαν ενοχοποιητικά στοιχεία για την Εισαγγελέα.
Στις 13 Μαρτίου, κυκλοφόρησε ένα βίντεο αμφιβόλου προελεύσεως και γνησιότητας που έδειχνε την Γκεοργκίεβα με τον Πέτιο Πετρόφ, πρώην επικεφαλής του τμήματος ποινικών ερευνών της Εισαγγελίας της Σόφιας.
Όπως αποκαλύφθηκε, ήταν επικεφαλής ενός δικτύου που καταχράστηκε το βουλγαρικό νομικό σύστημα για να εκβιάσει εταιρείες. Ο Πετρόφ δεν εμφανίστηκε στο δικαστήριο και έκτοτε εξαφανίστηκε χωρίς να αφήσει ίχνη.
Το βίντεο, που φέρεται να τραβήχτηκε το 2020, έδειχνε τον Βούλγαρο να μιλάει με μια γυναίκα που έμοιαζε με την Γκεοργκίεβα. Η συζήτηση περιστρέφεται γύρω από την υποψηφιότητα της γυναίκας για τη θέση στην EPPO. «Πήραμε μια απόφαση», λέει. «Προσλήφθηκες και αυτό είναι όλο». Το βίντεο κυκλοφόρησε ευρέως στα βουλγαρικά ΜΜΕ.
Το πρωί της 24ης Μαρτίου, όταν ο Μαλινόφ επρόκειτο να εμφανιστεί ενώπιον των Εισαγγελέων, εμφανίστηκε ένα δεύτερο βίντεο, με ημερομηνία 13 Ιανουαρίου 2020 και έδειχνε τον Πετρόφ και μια άλλη γυναίκα, που έμοιαζε με την Γκεοργκίεβα.
Συζήτησαν τη διαδικασία υποβολής αιτήσεων στην Εισαγγελία. Ο Πετρόφ εξήγησε πώς να αποκλείσει τους ανταγωνιστές. Η ίδια η συνομιλία δεν ακούγεται λεπτομερώς. Απαντώντας, η Γκεοργκίεβα παραδέχτηκε ότι συνάντησε τον Πετρόφ, αλλά αρνήθηκε οποιαδήποτε παράβαση και οποιαδήποτε πίεσή του για τον διορισμό της.
Επίσης, προέβη σε εκρηκτικές κατηγορίες: η έρευνα στο Chiren αποκάλυψε ότι ο Ντέλιαν Πέεφσκι είχε οργανώσει τον δημόσιο διαγωνισμό για την επέκταση της εγκατάστασης αποθήκευσης φυσικού αερίου. Στη συνέχεια, απαίτησε πληρωμές περίπου 20 εκατομμυρίων βουλγαρικών λεβ (περίπου 10 εκατομμύρια δολάρια) από τους υπεργολάβους.
Σε συνεντεύξεις, ο Πέεφσκι, ο οποίος είναι μέλος του βουλγαρικού κοινοβουλίου, απείλησε να κινηθεί νομικά εναντίον της Γκεοργκίεβα με ψευδείς κατηγορίες.
Η Γκεοργκίεβα υπέβαλε αίτημα απομάκρυνσής της από την υπόθεση: «Λόγω απειλών και προειδοποιήσεων ότι ηχογραφήσεις και πληροφορίες που παραβιάζουν την πολιτική μου στάση θα διαρρεύσουν στα μέσα ενημέρωσης εάν υποβάλω κατηγορίες εναντίον του Υπουργού Ενέργειας (σ.σ. Μαλίνοφ), αποσύρομαι από την υπόθεση».
Μία ημέρα αργότερα, η EPPO την έθεσε σε διαθεσιμότητα, ενώ λίγο αργότερα ο Μαλίνοφ επέστρεψε στην Bulgartransgaz.