«Ο Πόντος από τον Πόντο στην Καρadeniz: η απουσία, από την Καρadeniz στον Πόντο: ο αγώνας για ύπαρξη»
Γιάννης Βασίλης Γιαϊλαλί (2026)
«Αν κερδίσει ο κουρδικός λαός, κερδίζουν όλοι οι λαοί. Αν χάσει, χάνουν όλοι οι λαοί»
Στις 1 Σεπτεμβρίου 2012, μετά την πορεία ειρήνης από το Ρομπόσκι στην Άγκυρα, ο ακτιβιστής ειρήνης Γιάννης Βασίλης Γιαϊλαλί εγκαταστάθηκε στο Ρομπόσκι. Παρουσίασε την ομιλία του με τίτλο «Από τον Πόντο στην Καρadeniz: η απουσία, από την Καρadeniz στον Πόντο: ο αγώνας για ύπαρξη».
Στην αρχή της ομιλίας του, ο Γιαϊλαλί αναφέρθηκε στις γενοκτονικές πολιτικές του κράτους εναντίον του κουρδικού λαού, χαιρετίζοντας τον κουρδικό λαό και τους φίλους του που αντιστέκονται σε αυτές τις επιθέσεις. Συνέχισε λέγοντας ότι πρέπει να υπάρξει κοινή στάση απέναντι στην ολοκληρωτική επίθεση του κράτους εναντίον των λαών:
«Ο κουρδικός λαός, όπως και εμείς στον Πόντο, απάντησε με αντίσταση σε αυτές τις επιθέσεις. Ίσως, παρά την αντίστασή μας, το οχυρό της αντίστασης των Ποντίων Ρωμιών –ένα από τα οχυρά των λαών ενάντια στο σύστημα άρνησης και σφαγής– να έχει πέσει προσωρινά. Ο κουρδικός λαός εξακολουθεί να αγωνίζεται με όλες του τις δυνάμεις για να μην πέσει αυτό το κοινό οχυρό των λαών ενάντια στο σύστημα άρνησης και σφαγής. Παρά τις προσπάθειές του, δεν μπορούμε να πούμε ότι τον στηρίξαμε αρκετά. Όπως έχω πει πολλές φορές στο παρελθόν, το λέω ξανά εδώ: Αν ηττηθεί ο κουρδικός λαός, θα ηττηθούμε όλοι. Αν ο κουρδικός λαός στερεώσει τις κατακτήσεις του σε αυτή τη διαδικασία, τότε και όλοι οι άλλοι λαοί θα το έχουν κάνει. Γιατί από τα τελευταία χρόνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας μέχρι σήμερα, ο στόχος όλων των εξουσιών είναι μια μονοδιάστατη, αρνητική, γενοκτονική δομή. Οι λαοί και οι διαφορετικές πίστεις μπορούν να κερδίσουν ένα μέλλον μόνο όταν είναι ενωμένοι – αυτό πρέπει να το καταλάβουμε καλά».
«ΑΣ ΜΙΛΗΣΟΥΝ ΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΓΙΑ ΤΟ ΠΩΣ ΕΞΑΦΑΝΙΣΤΗΚΑΜΕ»
«Ας εξηγήσουν οι πολύτιμοι ιστορικοί και ακαδημαϊκοί που βρίσκονται εδώ πώς εξαφανιστήκαμε βήμα-βήμα από τον Πόντο στην Καρadeniz», είπε ο Γιαϊλαλί. «Όσο για μένα ή την οικογένειά μου, από το 1461 μέχρι τον Αβδούλ Χαμίτ, από τους Ιττιχατσήδες μέχρι τη διακυβέρνηση του Μουσταφά Κεμάλ, όποια μοίρα περίμενε τον λαό μας, εμείς πήραμε το μερίδιό μας με το παραπάνω. Η ιστορία μου ή η ιστορία ανθρώπων σαν εμένα είναι η οδυνηρή ιστορία της πατρίδας μας που μετατράπηκε βήμα-βήμα από Πόντο σε Καρadeniz. Όπως είπα παραπάνω, οι πολύτιμοι ακαδημαϊκοί και ιστορικοί φίλοι μας θα αφηγηθούν πώς εξαφανίστηκε ο Πόντος και ο λαός μας βήμα-βήμα, πώς έγινε “Καρadeniz” ο Πόντος. Εγώ θέλω να σας πω πώς, μετά την καταστροφή της πατρίδας μας, κι εμείς ζήσαμε την ίδια μοίρα με αυτήν».
Την περίοδο της ζωής του μέχρι την αιχμαλωσία του από τους αντάρτες του PKK την χαρακτήρισε «απουσία». Στο Μπάφρα της Σαμψούντας, όπου μεγάλωσε, από έξω φαινόταν μια γλυκιά παιδική ηλικία, αλλά στην πραγματικότητα το σύστημα μεγάλωνε τον καθένα σαν δολοφόνο.
«Σε τέτοιο μέρος μεγάλωσα με την ιδεολογία του τουρκικού ρατσισμού, δεν θυμάμαι την οικογένειά μου να διαμαρτύρεται γι’ αυτό. Θυμάμαι πολύ καλά ότι μεγάλωσα βλέποντας τον τουρκικό λαό και την πίστη (εκτός από το Ισλάμ) εχθρική προς όλες τις άλλες αξίες. Και θυμάμαι ότι πάντα περιμέναμε την ευκαιρία να το δείξουμε αυτό».
Τα χρόνια του ’90 θεωρούσε την στράτευση και τον πόλεμο εναντίον του κουρδικού λαού μία από αυτές τις ευκαιρίες. Όταν οδηγήθηκε στον πόλεμο στα κουρδικά βουνά, σιγά-σιγά άλλαξε η αντίληψή του μπροστά στις πραγματικότητες που έβλεπε. Ωστόσο, μέχρι να πέσει αιχμάλωτος στα χέρια των ανταρτών του PKK, εκτελούσε κατά γράμμα όλες τις εντολές που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν εγκλήματα πολέμου.++