Η Φιλοσοφία και η Έννοια της Αγάπης στην Αρχαία Ελλάδα (Πρώτο μέρος)

Η Ελληνική Θρησκεία και Κοσμοαντίληψη έχει ως βασικότερο στοιχείο της την Αγάπη – Φιλότητα

Σε αυτό το κείμενο παρατίθενται δεκάδες αρχαία Ελληνικά κείμενα και επεξηγηματικά σχόλια που περιγράφουν αυτό το δεδομένο, αποδεικνύοντας πως ο Ελληνισμός είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με την αγάπη για τον άνθρωπο και τον κόσμο.

Απο το arxaiaellinika.gr

1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΑΓΑΠΗ – ΟΡΙΣΜΟΣ

• Αριστοτέλης: «Έστω δη το φιλείν το βούλεσθαι τινι α οίεται αγαθά, εκείνου ένεκα, αλλά μη αυτού, και το κατά δύναμιν πρακτικόν είναι τούτων.» Ας τεθεί σα βάση ότι η Αγάπη σημαίνει το να επιθυμή κανείς για κάποιον όσα νομίζει καλά για κείνον και όχι για τον εαυτό του, και να ενεργή όσο μπορεί για να τα αποκτήσει εκείνος.
• Πλάτων (Ορισμοί): «Φιλανθρωπία έξις ευάγωγος ήθους προς ανθρώπου φιλίαν. Έξις ευεργετική ανθρώπων. Χάριτος σχέσις. Μνήμη μετ ευεργεσίας.»
• Πλάτων (Γοργίας, 4.83): «..αγαπώσιν, αν το ίσον έχωσι..»
• Πλούταρχος (Σόλων 7, 3, 1-4): «Εχούσης γάρ τι της ψυχής αγαπητικόν εν εαυτή, και πεφυκυίας, ώσπερ αισθάνεσθαι και διανοείσθαι και μνημονεύειν, ούτω και φιλείν.» Η ψυχή κλείνει μέσα της δύναμη Αγάπης καθώς επλάστηκε για να αισθάνεται, να σκέπτεται και να θυμάται, έτσι επλάστηκε και για ν’αγαπά.
• Αριστοτέλης (Ηθικά Νικομάχεια 1159α, 26-30): «..η φιλία καθ αυτήν αιρετή είναι. Δοκεί δ εν τω φιλείν μάλλον η εν τω φιλείσθαι είναι. Σημείον δ αι μητέρες τω φιλείν χαίρουσαι…αντιφιλείσθαι δ ου ζητούσιν.» Η Αγάπη…έγκειται περισσότερο στο να αγαπούμε παρά στο να μας αγαπούν. Απόδειξη, το γεγονός ότι οι μητέρες ευχαριστώνται να αγαπούν (τα παιδιά τους)…και δεν ζητούν ανταπόδοση της αγάπης (από τα παιδιά τους).
• Φρύνιχος (Prep.soph(ep.)128,1-2): «ψυχή μία ήστην: επί των σφόδρα στεργόντων αλλήλους και οίον συμπεφυκότων εν φιλία» Ψυχη μία είναι όσοι σφόδρα αγαπάνε αλλήλους.
• Μένανδρος (Περι επιδεικτικών, 374, 28): «..λέγων δη της φιλανθρωπίας. Μόριον δε της φιλανθρωπίας η δικαιοσύνη.»
• Ζηνόδωρος (Περί συνηθείας, 254,21-22): «Φίλος, παρά τη συνηθεία πας ο ισοψύχως αγαπώμενος, ποιητικώς δε και ο συγγενής.»
• Διοτίμα η Μαντινεία: «Ο Έρωτας στρέφεται πάντοτε προς αυτό, την παντοτινή κατοχή του αγαθού».
• Πλάτων (Ορισμοί): «Φιλία ομόνοια υπέρ καλών και δικαίων. Προαίρεσις βίου του αυτού. Ομοδοξία περί προαιρέσεως και πράξεως. Ομόνοια περί τον βίον. Κοινωνία μετ ευνοίας. Κοινωνία του ευ ποιήσαι και παθείν.»
• Ολυμπιόδωρος (In Pl. Alc. Com.): «..η ομόνοια φιλία εστί…η ομόνοια άρα φιλία. Και δια τούτο ου μόνον η στοργή φιλία εστίν, αλλά και η ομόνοια.»

Στην αρχαία Ελλάδα χρησιμοποιούνταν ως εκδήλωση αγάπης προς ένα πρόσωπο η φράση «Ώ Φιλότης» ( Ώ Αγάπη )(=Ώ φίλε/η αγαπητέ/ή). Την έκφραση αυτή αναφέρει και ο Πλάτωνας. — Φαίδρος 228D, Φιλόξενος σ2735.

2. ΟΤΙ Η ΛΕΞΗ ΦΙΛΙΑ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΑΓΑΠΗ (Φιλώ=Αγαπώ)

• Μένανδρος: “Φιλίας μέγιστος δεσμός αι τέκνων γοναί” Ο ισχυρότερος δεσμός της αγάπης είναι μεταξύ των παιδιών και των γονιών τους.
• Διογένης Λαέρτιος (10, 10): « ..της προς πατρίδα φιλίας άλεκτος η διάθεσις..» Ήταν απερίγραπτη η Αγάπη του για την πατρίδα.
• Αριστοτέλης (Ηθικά Νικομάχεια Η 1162α): «Έστι δ η μεν προς γονείς φιλία τέκνοις και ανθρώποις προς θεούς, ως προς αγαθόν και υπερέχον. Ευ γαρ πεποιήκασι τα μέγιστα. Του γαρ είναι και τραφήναι αίτιοι, και γενομένοις του παιδευθήναι.» Η σχέση της Αγάπης των τέκνων στους γονείς είναι όπως ακριβώς των ανθρώπων στους θεούς. Αγάπη δηλαδή που απευθύνεται στο αγαθό και το υπέροχο, γιατί οι γονείς δίνουν στα τέκνα τους τα μεγαλύτερα ευεργετήματα. Γιατί αυτοί τους έδωσαν την ύπαρξη, την διατροφή τους κι όταν μεγαλώσουν την εκπαίδευσή τους.
• Ζηνόδωρος (Περί συνηθείας, 254,21-22): «Φίλος, παρά τη συνηθεία πας ο ισοψύχως αγαπώμενος, ποιητικώς δε και ο συγγενής.»

3. ΛΕΞΕΙΣ ΠΟΥ ΕΚΦΡΑΖΟΥΝ (ΚΑΙ ΦΕΡΟΥΝ) ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ

Αγαπώ, αγάπησις, αγαπησμός, αγάπη, αγαπάν, αγαπάσθαι, φιλώ, φιλία, φιλότης, φίλησις, φιλείν, στέργω, στέργειν, στοργή, αμφαγαπάζω, εράω-ερώ, εράν, εράσθαι, Έρως, πείσις, συμπονέω, συμπάσχω κλπ. φιλόστοργος. Από αυτές τις λέξεις και ρήματα, το πιο ισχυρό ρήμα ως προς την έννοια της Αγάπης, το κατ’εξοχήν ρήμα είναι το ρήμα φιλώ. Για αυτό και χρησιμοποιήθηκε σε όλες τις σύνθετες λέξεις: Φιλοσοφία, Φιλοκαλία, κλπ.

Σε καμμία άλλη γλώσσα η έννοια της Αγάπης δεν εκφράζεται με τόσους λεκτικούς τύπους όσο στην αρχαία ελληνική γλώσσα. Αρχαίες Ελληνικές λέξεις όπως:

• μακροθυμία: το να ανέχεται κανείς/ να υπομένει.
• αγαπώ, αγάπησις (αξίζει εδώ να σημειώσουμε ότι ο τύπος της λέξεως που μέχρι και το τέλος της Ελληνιστικής εποχής ήταν: «αγάπησις» αργότερα θα γίνει: «αγάπη», θα μετατραπεί δηλαδή από ουσιαστικό της τρίτης κλίσης σε ουσιαστικό της πρώτης κλίσης χάνοντας την κατάληξή του -σις)
• αγαπησμός
• ΑΜΦΑΓΑΠΑΖΩ, ΑΜΦΑΓΑΠΩ (=αγαπώ και αγαπιέμαι, εναγκαλίζομαι με Αγάπη)
• στέργω, στοργή, συμπονέω
• φιλώ, φιλότης, φιλία
• φιλόθεος (= ο αγαπών τους Θεούς)
• ΦΙΛΑΝΘΡΩΠΙΑ, ΦΙΛΑΛΛΗΛΙΑ
• φιλοτήσιος ή φιλοτάσιος (= ο προάγων, υποβοηθών την Αγάπη)
• φιλοσυμπαθής (ο αγαπών να συμπαθή)
• φιλητικός (ο διατιθέμενος να αγαπά)
• φιλόστοργος (=αυτός που αγαπάει στοργικά, τρυφερά)
• φιλιωτής, φιλογνώμων (=ο έχων αισθήματα Αγάπης για κάποιον)
• φιλιάζω, φιλιακός, φιλιαστής, υπεραγαπώ
• φιλοσυγγενής, φιλότεκνος, φιλοσύζυγος, φιλόδημος, φιλοξενία, φιλοσοφία, φιλοκαλία
• αγαπητός, αγαπατός (με την ίδια έννοια με το αγαπητός), αγάπημα, αγαπητέος, αγαπητικός
• οικειόω-ώ: κάνω κάποιον οικείο μου, φίλο μου.
• οικειούμαι: αποκτώ την εύνοια, οικειοποιούμαι.
• οικείωσις: οικειοποίηση.
• ξενόομαι-ούμαι: φιλοξενούμαι
• φιλάνθρωπος, φιλανθρώπινος, φιλανθρωπεύομαι: φέρομαι φιλάνθρωπα, φιλόφρονα
• φιλανθρωπευθέντες: οι τυχόντες φιλανθρωπία
• φιλανθρώπευμα: η φιλάνθρωπος πράξις
• φιλανθρώπως έχω: εκδηλώνω φιλάνθρωπα συναισθήματα.
• φιλικώς χρώμαι τινί: έχω φιλικές διαθέσεις
• φιλάλληλος: ο αγαπών και αγαπούμενος αμοιβαίως
• φιλεύσπλαχνος, θεοφιλής, θεόστοργος (= ο αγαπών τους Θεούς), φιλευσεβής
• σύνειμι: συναναστρέφομαι.
• συνεδρία: συντροφιά
• φιλοφροσύνη, φιλοφρονέομαι-ούμαι
• φιλοικτίρμων: ευσπλαχνικός
• φιλέταιρος: αυτός που αγαπάει τους συντρόφους του, φιλεταιρικός
• φίλερως, φιλέραστος, φιλένθεος, φιλέλεος, φιλελεήμων, φιλελήμων: (η ίδια έννοια με το φιλελεήμων)
• φιλημοσύνη: το συναίσθημα της Αγάπης/η φιλική διάθεση
• φιλευσέβεια, φιλητός: ο αξιαγάπητος, προσφιλής
• φιλεγκώμιος: ο αγαπών να εγκωμιάζει
• φίληβος: ο αγαπών τους νέους και τη νεότητα
• φιλόγονος: ο αγαπών τα παιδιά του, φιλογονία
• φιλογύνης: ο αγαπών τις γυναίκες, φιλογυνία
• φιλήνωρ/φιλάνωρ: ο αγαπών τους άνδρες
• φιλοβάρβαρος: ο αγαπών τους ξένους
• φιλόβιος: ο αγαπών τη ζωή
• φιλίωσις / το φιλιούσθαι: η Αγάπη
• φιλίσκος: υποκοριστικό του φίλος
• φιλιώνομαι: γίνομαι φίλος, συμφιλιώνομαι με κάποιον
• φιλικός, φιλόγαιος: ο αγαπών τη γη
• φιλόδενδρος: ο αγαπών τα δέντρα
• φιλόκοινος: ο αγαπών το κοινό/την κοινωνία
• φιλοδημόσιος / φιλόδημος, φιλοδημία: η Αγάπη για το λαό
• φίλοικτος, φιλοικτήρμων
• φιλόθερμος: ο αγαπών την θερμότητα
• φιλοδίκαιος: ο αγαπών το δίκαιο/τη δικαιοσύνη
• φιλόλαος, φιλόμβροτος: ο αγαπών τους ανθρώπους (βροτός = άνθρωπος)
• φιλιπάτωρ: ο αγαπών τον πατέρα του, φιλοπατρία
• φιλοποιός: ο ποιών σχέσεων Αγάπης/φίλους
• φιλοποίησις: η δημιουργία σχέσεων Αγάπης/η κτήσις φίλων
• φιλάρετος, φιλαιδήμων: ο αγαπών την σεμνότητα
• φιλαγαθία: η Αγάπη για το αγαθό, φιλαγαθέω-ώ, φιλάγαθος
• φίλαγνος, φίλαβρος: ο αγαπών την αβρότητα, την λεπτότητα
• φιλόζωος: αυτός που αγαπάει τα ζώα και τη ζωή
• φίλαυτος, φιλοψυχία: η υπερβολική Αγάπη της ζωής
• φίλτρον: μέσον προσέλκυσης συμπάθειας
• φίλημα: ασπασμός/φίλημα
• φιλοπροσήγορος: αυτός που του αρέσει να καλοδέχεται, να χαιρετά με καλή διάθεση τους άλλους, φιλοπροσηγορία
• συνενθουσιάζω, συμπνέω, σύμπνοια, συμπαρίσταμαι, συμπάσχω: συμπάσχω/τρέφω συμπάθεια, συμπαρίσταμαι
• συμπροθυμέομαι-ούμαι: συμπράττω με προθυμία
• συμπάρειμι: συμπορεύομαι, βοηθώ
• επικουρώ: βοηθώ, φροντίζω

4. ΠΑΡΑΙΝΕΣΗ ΝΑ ΑΓΑΠΑΜΕ ΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ

• Πλάτων (Πολιτεία): «Αγαπάσθαι και οικείν ευδαιμόνως.» Να αγαπιέσθε και να κατοικείτε με ευδαιμονία (μεταξύ σας).
• Μένανδρος (Μενάνδρου γνώμαι μονόστιχοι): «Αγάπης δε ουδέν μείζον ούτε ίσον εστί» Τίποτε δεν είναι σπουδαιότερο ούτε ίσο με την Αγάπη.
• Πλούταρχος (Aristides. {0007.024}): “αγαπαν δέ καί τιμαν καί σέβεσθαι κατά τήν δικαιοσύνην”
• Ξενοφών (Οικονομικός 15.4): «Η φιλανθρωπία εστί…ηδίστη και καλλίστη και προσφιλεστάτη θεοίς τε και ανθρώποις»
• Πλούταρχος (Ηθικά 88c): «Χρω φιλανθρώπως και δικαίως τοις εντυγχάνουσι.» Να αγαπάς τους ανθρώπους και να τους συμπεριφέρεσαι με δικαιοσύνη, όσους τύχει να συναντήσεις.
• Ανδοκίδης: «Φιλότητα αντί διαφοράς εθέλειν.» Να θέλετε Αγάπη αντί της έχθρας.
• Αριστείδης (Συμ. περι του μη δειν κωμ.,512,2-4): «Όσω γαρ παιδεία και φιλανθρωπία προέχειν δοκείτε, τοσώσδε αίσχιον α μη χρη φαίνεσθαι διώκοντας.» Όσο νομίζετε ότι πρέπει να προέχουν η παιδεία και η Αγάπη προς τον συνάνθρωπο, τόσο αισχρό είναι αυτά να μην πρέπει να φαίνεσθε ότι τα επιδιώκετε.
• Θεμίστιος (Ομ 1,11.26-27 Schenkl): «Μάλλον βασιλικωτέρα φιλανθρωπία του λοιπού χορού των αρετών» Η Αγάπη προς τον συνάνθρωπο είναι κατά πολύ η σημαντικότερη από όλες τις αρετές (η προεξάρχουσα όλων των αρετών).
• Δελφικό Παράγγελμα: «Φιλοφρόνει πάσιν.»
• Δελφικό Παράγγελμα (Επίσης: Ξενοκράτης): «Φιλίαν αγάπα»
• Πλάτων (Νόμοι 738 D) Επίσης Ξενοφών (Κυρ. Αναβ. 4.5,34):«Φιλοφρονήσασθαι αλλήλους» Να αγαπάτε αλλήλους (ο ένας τον άλλον).
• Επίκουρος (Προσφώνηση 78): “Ο γενναίος περί σοφίαν και φιλίαν μάλιστα γίγνεται, ων το μεν εστί θνητόν αγαθόν, το δε αθάνατον” Ο ανώτερος άνθρωπος, περισσότερο από κάθε τι, αφιερώνεται στη Σοφία και την Αγάπη. Το πρώτο είναι θνητό αγαθό ενώ το δεύτερο είναι αθάνατο.
• Πυθαγόρας: “Πέρας μεν αρετών η φιλία, αρχή δε η ευσέβεια” Των αρετών το ανώτατο σημείο είναι η αγάπη, αρχή δε η ευσέβεια.
• Πλάτων: «Η φιλανθρωπία είναι συνήθεια των ευγενέστερων και καλύτερων ανθρώπων.»
• Όμηρος: “Φιλοφροσύνη αμείνων” Η αγάπη είναι το καλύτερο.
• Αριστοτέλης (Στοβαίος Ανθ. 2, 7, 13, 80): «Φιλάλληλον γαρ είναι και κοινωνικόν ζώον τον άνθρωπον.» Ο άνθρωπος είναι είδος που αγαπάει αλλήλους και είναι κοινωνικό.
• Απολλώνιος Τυανεύς (Φιλόστρατου, Απολλ. Τυαν. Επιστ. νζ): «Ως καλώς έχον εστί πασάν τε γην πατρίδα νομίζειν και πάντας ανθρώπους αδελφούς και φίλους, ως αν γένος μεν όντας θεού.» Είναι καλό να θεωρούμε όλη τη γη πατρίδα μας και όλους τους ανθρώπους αδερφούς μας και φίλους μας, γιατί είναι όλοι παιδιά του θεού.
• Πλούταρχος (Περι Κοιν. Ενν.): «Του παντός αιώνος επιδραττόμενον το φιλότιμον και φιλάνθρωπον, εξαμιλλάται ταις πράξεσιν και ταις χάρισιν.» Στο μάκρος όλης της ζωής η φιλοτιμία και η Αγάπη προς το συνάνθρωπο σαν συμμετέχουν κάνουν σαν σε άμιλλα πράξεις ωραίες και ηθικά ευγενείς.
• Πορφύριος (Επιστολή «Προς Μαρκέλλαν», 38,16-17 Potscher): «Ούκ έσθ’όπως γάρ ουν άνθρωπον αδικούντα σέβειν Θεόν. Αλλά κρηπίς ευσεβείας σοι νομιζέσθω η φιλανθρωπία» Άνθρωπος ο οποίος αδικεί δεν είναι δυνατόν να σέβεται τον Θεό. Αλλά βάθρο της ευσέβειας να θεωρείς την αγάπη προς τον άνθρωπο.
• Επίκτητος: “Η αγάπη προς τους ανθρώπους είναι καθήκον, αφού είμαστε παιδιά του ίδιου θεού”
• Αρχαία Ελληνική λαϊκή ρήση: “Ισότης Φιλότης” (που περιλαμβάνει δύο σημαντικές έννοιες, την Αγάπη και την Ισότητα).
• Πίνδαρος (Νεμεονίκες, Ζ 127): «Ει δε γεύεται ανδρός ανήρ τι, φαίμέν κε γείτον έμμεναι νόω φιλήσαντ ατενέι γείτονι χάρμα πάντων επάξιον.» Αν ο άνθρωπος κάτι από τον άνθρωπο γεύεται, να πούμε μπορούμε πως γείτονας που μ όλη του τη σκέψη αγαπά τον γείτονά του, είναι ευτυχία που αξίζει ό,τι κι αν πεις.
• Επίκτητος: «Να αγαπάτε όλους τους ανθρώπους, ανεξάρτητα από τη φυλή η την θρησκεία στην οποία ανήκουν.»
• Μενανδρος (Γν. Μον.): «Το μηδέν αδικείν και φιλανθρώπως ποιεί.» Όταν κάποιος δεν αδικεί αυτό είναι εκδήλωση Αγάπης προς τους ανθρώπους.
• Ισοκράτης (Πανηγυρικός (orat. 4) 29, 1-8): «..ούτως η πόλις ημών ου μόνον θεοφιλώς αλλά και φιλανθρώπως έσχεν…» Έτσι η πόλη μας ήταν όχι μόνο αγαπητή στους θεούς αλλά επίσης είχε αγάπη προς τους ανθρώπους…
• Επίκουρου (Προσφ. 52): «Η φιλία περιχορεύει την οικουμένην κηρύττουσα δη πάσιν ημίν εγείρεσθαι επι τον μακαρισμόν.» (Η αγάπη-φιλία σέρνει το χορό ολόγυρα στην οικουμένη, καλώντας μας όλους να σηκωθούμε για τον ύμνο της ευτυχίας).
• Πλούταρχος (Ηθικά): «Αλλ ημίν τοις ημέρως και φιλανθρώπως ζην δοκούσι ποίον έργον απολείπεται γης, ποίον εν θαλάττη, τις εν όρεσι τέχνη, τις κόσμος διαίτης» Αλλά σε μας που ζούμε μια ζωή εξημερωμένη και φιλάνθρωπη, ποιο έργο μας έχει ξεφύγει είτε της στεριάς είτε της θάλασσας, είτε τέχνη του βουνού, και ευχάριστος τρόπος ζωής.
• Λιβάνιος (Declamationes 1-51. {2200.005}): “καί τουτ’ ην άρα τό λεγόμενον ισότης φιλότης, τό μηδαμη τόν έτερον υπεραίρειν θατέρου”.
• Κλεόβουλος: «Αγάπα τα του πλησίου σου και τήρει ως τα σαυτού»
• Πλούταρχος (Περί της Αλεξάνδρου τύχης ή αρετής 2, 6): «το σώφρον εν τω φιλανθρώπω γενέσθαι..»
• Ολυμπιόδωρος (In Pl. Alc. Com.): «Οι ευ οικούντες την πόλιν φιλούσιν αλλήλους (ήν γάρ τούτο τέλος της πολιτικής επιστήμης, η φιλία και η ένωσις). Οι άρα τά αυτών πράττοντες ου φιλούσιν αλλήλους.» …Οι αγαθοί πολίτες αγαπούν ο ένας τον άλλον…
• Μόσχος (Αποσπάσματα 2, 8): « στέργετε τώς φιλέοντας ιν ήν φιλέητε φιλήσθε.» Να αγαπάτε αυτούς που σας αγαπούν, ώστε όταν εσείς αγαπάτε να σας αγαπούν.
• Φωκίων: «Ούτε εξ ιερού βωμόν ούτε εκ της ανθρωπίνης φύσεως αφαιρετέο τον έλεον.» Δεν πρέπει κανείς ούτε από χώρο ιερό να αφαιρεί τον βωμό, ούτε από την ανθρώπινη ψυχή την ευσπλαχνία.
• Ιεροκλής (In Au. Ca. 19, 3, 4-5): «..τους αγαθούς άνδρας ασπάζεσθε και φιλείν..»
• Αριστοτέλης (Μεγάλα Ηθικά 2, 11, 34, 4): «Έστιν δε βέλτιον το φιλείν ή το φιλείσθαι.» Είναι καλύτερο να αγαπάς από το να σε αγαπούν.
• Πλούταρχος (Περί του μη δειν δανείζεσθαι, 830): «..άνθρωπος ών, ώ το φιλείν έστι και φιλείσθαι και το χαρίζεσθαι και το ευχαριστείν»
• Ησίοδος (Έργα και ημέραι): “Τον φιλέοντα φιλείν και τω προσιόντι προσείναι” Να αγαπάς αυτόν που σε αγαπά και αυτόν που σε καλοδέχεται να τον καλοδέχεσαι (Ν ανταποδίδης την Αγάπη με Αγάπη).
• Ηρόδοτος (1.172): «…κατά φιλότητα συγγίγνεσθαι…» Να συναναστρέφεσθε με αγάπη
• Όμηρος (Ιλιάδα Δ 16): «…Φιλότητα μετ αμφοτέροισι βάλωμεν….» …να βάλουμε Αγάπη μεταξύ τους…
• Διογένης ο Οινοανδέας (από σωζόμενη επιγραφή στα Οινόανδα):«..γιατί και αυτοί δικοί μου άνθρωποι είναι και ας μη γεννήθηκαν ακόμα. Αλλά και τους ξένους που έρχονται στα μέρη μας είναι πράξη Αγάπης το να τους βοηθάς.»
• Επίκουρος: «Από όλα τα δώρα που η θεία πρόνοια μας χαρίζει για να κάνει τη ζωή μας πλήρη και χαρούμενη, η Αγάπη / φιλία είναι το ομορφότερο.»
• Επίκουρος: «Η Αγάπη προς τον άνθρωπο μας προστάζει να βοηθάμε τους ξένους.»
• Διογένης ο Οινοανδέας: «Αν υποθέσουμε ότι αυτό είναι δυνατό, (να μεταδώσουμε τη σοφία παντού) τότε ειλικρινά ο τρόπος ζωής των θεών θα περάσει στους ανθρώπους. Τα πάντα θα είναι γεμάτα δικαιοσύνη και φιλαλληλία και δεν θα έχουμε ανάγκη από τείχη η νόμους.»
• Επίκτητος (Ανθ. Στοβ. Ε 117): (Προσευχή στον Πάνα) «Ουδέν μικρότερον φιληδονίας και φιλοκερδίας και αλαζονείας. Ουδέν κρείσσον μεγαλοψυχίας και πραότητος και φιλανθρωπίας»
• Πλούταρχος (Ηθικά,767D): «Στέργειν, ενί γράμματι του στέγειν παραλλάττον.»
• Αριστοτέλης ( Στοβ. Ανθ. 2,7,13,83-97): «Ει δ η προς τους πολίτας φιλία δι αυτήν αιρετή, αναγκαίον είναι και την προς ομοεθνείς και ομοφύλους, ώστε και την προς πάντας ανθρώπους…» …η Αγάπη…προς όλους τους ανθρώπους…είναι αναγκαία.
• Αριστοτέλης (Περί αρ.και κακ. Στοβ. Ανθ. P 1249a 26/125.1b.37): «Έστι δε της αρετής και το ευεργετείν τους αξίους, και το φιλείν τους αγαθούς, και το μισείν τους κακούς, και το μήτε κολαστικόν είναι μήτε τιμωρητικόν, αλλά ελεητικόν και ευμενικόν και ευγνωμονικόν… Φιλοίκειον είναι και φιλόφιλον και φιλέταιρον και φιλόξενον και φιλάνθρωπον και φιλοκαλον, ά δη πάντα των επαινουμένων εστί»
• Πυθαγόρας (Διογένης Λαέρτιος 8. 23): «Αλλήλοις θ ομιλείν, ως τους φίλους εχθρούς μη ποιήσαι, τους δε εχθρούς φίλους εργάσασθαι.» Να επικοινωνείτε προς αλλήλους κατά τρόπον ώστε να μην μετατρέπετε τους φίλους εις εχθρούς, αλλά να μεταβάλλετε τους εχθρούς εις φίλους.
• Ιεροκλής (In Au. Ca. 7,10,5-6): «της φιλίας αντέχεσθαι δει, τουτ έστι της φιλανθρωπίας προς άπαντας.» Πρέπει να εμμένουμε στη φιλότητα, δηλαδή στην αγάπη προς όλους τους ανθρώπους.
• Αριστείδης (Περί ομονοίας ταις πόλεσιν 531, 1-3): «Ούτω και έθνει κοινή και πόλεσι ταις προεστώσαις και καθ εαυτήν εκάστη πόλει μεγάλων αγαθών η προς αλλήλους φιλία και ομόνοια.» …μεγάλα αγαθά είναι η αγάπη μεταξύ των ανθρώπων και η ομόνοια.
• Πλούταρχος (Σόλων): «Ο δ’ ουν Σόλων την ουσίαν του πατρός ελαττώσαντος εις φιλανθρωπίας τινάς..»
• Στοβαίος (Ανθολόγιο,2,32,t,1): «Κάλιστον η φιλία των αγαθών.» Η Αγάπη είναι το καλύτερο από όλα τα αγαθά.
• Δημοσθένης (Κατά Μειδίου): «..εισίν Έλληνες τινες άνθρωποι ούτως ήμεροι και φιλάνθρωποι τους τρόπους ώστε…»
• Δημοσθένης (Κατά Μειδίου): «Ακούετε ω άνδρες Αθηναίοι, του νόμου της φιλανθρωπίας, ος ουδέ τους δούλους υβρίζεσθαι αξιοί»
• Αριστείδης (Περί του Παραφθέγματος, 388,6): «..αλλ αγαπάν σοι προσήκον.» ..αλλά σου ταιριάζει να αγαπάς.
• Σοφοκλής (Αντιγόνη): «Ούτοι συνέχθειν, αλλά συμφιλείν έφυν.» Γεννήθηκα για ν’ αγαπώ, όχι για να μισώ.
• Ιεροκλής (In Au. Ca. 7, 9, 3 κ. εξ.): «..της φιλίας …μεγίστης ούσης αρετής και ταις άλλαις ως τελειότητος επιφαινομένης. Πέρας μεν γαρ των αρετών η φιλία…η δε της φιλίας έξις ο τελειότατος των αρετών καρπός.»
• Ιεροκλής (In Au. Ca. 7, 11, 7 κ. εξ.): «..διό και λέγεται ορθώς, ότι ουδείς εχθρός τω σπουδαίω και μόνος ο αγαθός αυτώ φίλος. Ει μεν γαρ τον άνθρωπον φιλεί, ουδέ τον κακόν εχθρόν τίθεται…»
• Θεμίστιος (ρήτωρ) (Ομιλία 7,σ.143,3 κ.εξ. Schenkl): «..ευ δε εποίει και Σωκράτης, τον παρά τοις πολλοίς ευδοκιμούντα λόγον επανορθών, ότι δει τους μέν φίλους ευ ποιείν, τους δε εχθρούς κακώς ποιείν. Επηνώρθου δε το μεν φυλλάτων, το δε μεταγράφων….»
• Μένανδρος (Συναριστώσαις): «…τον επί κακώ γιγνόμενον αλλήλων αγαπησμόν…»
• Ζήνων (Στοβ. Ανθ.): «Ευνοητικώς μέντοι γε προς αλλήλους διακείσθαι και φιλικώς και δοκιμαστικώς και αποδεκτικώς» Λοιπόν, να διάκεισθε με εύνοια και με Αγάπη προς αλλήλους, και με επιδοκιμασίες και με αποδοχή.
• Πλάτων: «Με τα πρώτα αγγίγματα της Αγάπης όλοι γίνονται ποιητές.»
• Πλάτων: «Η παραφροσύνη της Αγάπης είναι η μεγαλύτερη από τις ευλογίες των ουρανών.»
• Όμηρος (Οδύσσεια, 15,74): «Χρή ξείνον παρεόντα φιλείν»
• Πλούταρχος (Ηθ. 1352): «Το μεν ζην οι γονείς μετά των θεών ημίν έδωκαν… Το δ ευ ζην εστί κοινωνικώς ζην και φιλικώς και σωφρόνως και δικαίως.»
• Έκφαντος (Περί. βασ.): «..συνεστάναι γάρ χωρίς φιλίας και κοινωνίας αμάχανον»
• Αρεσάς (Περί ανθρώπου φύσεως) ( Στοβαίος, 1,49,27p. 355Wa[Mullach 2p51]): «..και φιλία δε και έρως και φιλοφροσύνα σύμφυλος και συγγενής εκ τούτων εξεβλάστησε των μερέων»
• Ολυμπιόδωρος (Σχ. στον Γορ . Του Πλάτ .): «Έδει δε τον Αλκιβιάδην εννοείν ότι πολλαχώς η φιλία… Έστιν η εν νώ φιλία, ήτις ομόνοια λέγεται. Έστιν η εν διανοία, ήτις ομοφροσύνη λέγεται…»
• Ιμέριος (Dec. Et. Or. 25, 47-55): «Δύο γένη παρά τοις Έλλησιν ανθήσαι λέγεται,…δικαιοσύνη μεν το των Αιακιδών καλόν, φιλανθρωπία δε δείκνυσι το των Αθηναίων εξαίρετον»
• Πολύβιος (Ιστορίαι [28, 14] XIV, 10): «..και πάντων τυχόντες των φιλανθρώπων υπερβολικώτερον..»
• Διόδωρος ο Σικελιώτης (Ιστορική βιβλιοθήκη 3, 56): «οι τοίνυν Ατλάντιοι… πολλή μεν ευσεβεία και φιλανθρωπία τη προς τους ξένους δοκούσι διαφέρειν των πλησιοχώρων»
• Πλούταρχος (Βίοι παράλληλοι, Κίμων): «Η δε Κίμωνος αφθονία και την παλαιάν των Αθηναίων φιλοξενίαν και φιλανθρωπίαν υπερέβαλεν»
• Ευρυπίδης (Ελένη, 560): « Ω θεοί. Θεός γάρ καί το γιγνώσκειν φίλους.»
• Όμηρος (Ιλιάδα IX 341-342): «ποιος καλόγνωμος και μυαλωμένος άνδρας δεν νοιώθει Αγάπη και δε νοιάζεται για το ταίρι του»
• Εναίσιμος (διατριβή περί σοφιστών): “…της φιλανθρωπίας προς άπαντας εχρήσαντο…”
• Διογένης Λαέρτιος (Βίοι Φιλ. 10,10,5-7): «..η προς πάντας αυτού φιλανθρωπία. Της μεν γαρ προς θεούς οσιότητος και προς πατρίδα φιλίας άλεκτος η διάθεσις.»
• Αριστοτέλης (Όσα περί φρόνησιν και νουν και σοφίαν 953α): «Ο γαρ οίνος ο πολύς μάλιστα φαίνεται παρασκευάζειν… φιλανθρώπους, ελεήμονας…»
• Όμηρος (Ιλιάδα Γ354): «…φιλότητα παράσχη…» …πρόσφερε Αγάπη
• Πλάτων (Πολιτεία, 485c,6-8): «..αλλά και πάσα ανάγκη τον ερωτικώς του φύσει έχοντα παν το ξυγγενές τε και οικείον των παιδικών αγαπάν»
• Λυσίας (Υπέρ Μαντιθέου,19): «Ουκ άξιον απ όψεως, ω βουλή, ούτε φιλείν ούτε μισείν ουδένα, αλλά εκ των έργων σκοπείν.»
• Ευρ. (Ιππ.253): «Φιλία εις αλλήλους ανακρίνασθαι.» Να αναζητάτε Αγάπη μεταξύ σας.
• Εμπεδοκλής (Απ. 355): «Στην Αγάπη όλα συνάζονται και ποθούνε το ένα το άλλο.»
• Σοφοκλής: «Από όλο το βάρος και τον πόνο της ζωής, μια λέξη μας ελευθερώνει: Αγάπη.»
• Ευσέβιος (Contra Hieroclem. {2018.017}): “…τιμωντες διά φιλανθρωπίαν ανδρός γενναίου καί θεοις φίλου πράξεις…”
• Εμπεδοκλής (Απόσπ. 349): «H Aγάπη, ίση στο μήκος και στο πλάτος…αυτή είναι που την θεωρούν έμφυτη ως και στα μέλη των θνητών.»
• Ιεροκλής (In Au. Ca. 12,2,4-6): «φιλολογίαν ουν ασκήσωμεν μετά κρίσεως της αρίστης, ιν η μεν φιλία έλκη το γένος των λόγων.»
• Αριστοτέλης (Πολιτικά, Bek.1262b, 18-19): «..ούτω συμβαίνει και την οικειότητα την προς αλλήλους (τους ανθρώπους)»
• Πρόκλος (Στον Παρ. του Πλ. 1048,14-16): «Έστι μεν γαρ και εν τούτοις σύγκρισις των ειδών, και ομοιότης και φιλία και μέθεξις αλλήλων.»
• Λυσίας: «Ένα σπίτι γεμάτο Αγάπη είναι μια ζεστή γωνιά.»
• Φωκυλίδης (Παλατινή Ανθολογία Χ 117 Φωκυλίδου): “Γνήσιός ειμι φίλος, και τον φίλον ως φίλον οίδα… ούς δ’ άρα τιμώ, τούτους εξ αρχής μέχρι τέλους αγαπώ”
• Φωκυλίδης: “Μη δείχνεσαι ποτέ στα παιδιά σου με αυστηρό πρόσωπο. Η γλύκα σου κερδίζει την αγάπη τους”
• Εμπεδοκλής: «Στοργήν δε στοργή οπώπαμεν.» Γνωρίσαμε τη στοργή μέσα από τη στοργή.
• Διόδωρος ο Σικελιώτης (Dek. d. Arist. Αριστοτέλης XV 29,7): «..δια δε ταύτης της φιλανθρωπίας ανακτησάμενοι την παρά τοις Έλλησιν εύνοιαν..»
• Παυσανίας (Λακωνικά, 3): «Πολύδωρον ευδοκιμούντα εν Σπάρτη… εν δε ταις κρίσεσι τα δίκαια εφύλασσεν ουκ άνευ φιλανθρωπίας»
• Επίκτητος (Στοβαίος, Επικτ. Γνωμολογικόν, 1-2): «Ώσπερ μέλιτταν ου δια το κέντρον μισείς, αλλά δια τον καρπόν τημελείς, ούτω και φίλον μη δι επίπληξιν αποστραφής, αλλά δια την εύνοιαν αγάπα»
• Επίκτητος (Στοβαίος, Επικτ. Γνωμολογικόν, 3-4): «Ει βούλει σοι την οικίαν ευ οικείσθαι, μιμού τον Σπαρτιάτην Λυκούργον… τους ενοικούντας ευνοία και πίστει και φιλία στήριζε…»
• Πολύβιος (Ιστορία Δ ́20, 1-2): «Επειδή δε κοινή το των Αρκάδων έθνος έχει τινά παρά πάσι τοις Έλλησιν επ’ αρετή φήμην, ου μόνο δια την εν τοις ήθεσι και βίοις φιλοξενίαν και φιλανθρωπίαν…»
• Μένανδρος (Γνωμ. Μον.): «Δεί τους φιλούντας πίστιν, ού λόγους έχειν» Πρέπει αυτοί που αγαπιούνται να έχουν πραγματική πίστη, και όχι αγάπη μόνο στα λόγια.
• Εμπεδοκλής (Απόσπ.360): «Κι ήρθε η Αγάπη στη μέση του στροβίλου. όλα άρχισαν να συνάζονται, να γίνονται ένα μόνον,…»
• Πυθαγόρας: «Μην αφαιρείτε τους βωμούς από τους ναούς και τη συμπόνοια από τις καρδιές σας.»
• Μένανδρος (Γνωμ. Μον.): «Ιδίας νόμιζε των φίλων τάς συμφοράς» Να νομίζεις ότι οι συμφορές των φίλων σου είναι και δικές σου.
• Μένανδρος (Γνωμ. Μον.): «Βούλου δ’ αρέσκειν πάσι, μη σαυτώ μόνον» Να θέλεις να είσαι αρεστός σε όλους, όχι μόνο στον εαυτό σου.
• Επίκουρος: «Αν επιβληθείς στις επιθυμίες και στους φόβους σου, και ζεις απλά και αγαπάς τους γύρω σου, η φυσική ηδονή της ζωής θα σου αποκαλυφθεί»
• Ευριπίδης: «Οι άνθρωποι μοιάζουν μεταξύ τους. Οι μεγαλύτεροι των θνητών, μα και οι πιο μικροί αγαπάνε τα παιδιά τους.»
• Αριστοτέλης (Ηθικά Νικομάχεια, 1171a): «Ανακουφίζονται αυτοί που λυπούνται, όταν τους συμπονούν οι φίλοι».
• Μένανδρος: «Ο σωματικά άρρωστος χρειάζεται γιατρό, ο ψυχικά άρρωστος φίλο».
• Πλάτων (Νόμοι, 743c): «Ποτέ δεν θα μπορούσαν οι πολίτες να είναι αγαπημένοι μεταξύ τους εκεί που γίνονται πολλές δίκες και πολλές αδικίες».
• Μένανδρος: «Κανένας δεν είναι ξένος για μένα, αν είναι καλός.»
• Φιλόστρατος (Τα ες τον Τυανέα Απολλώνιον, 7,19,6): «και, νη Δία, ούτω φιλανθρώπως προς ημάς έχεις, ως ξυγκινδυνεύειν»
• Ισοκράτης (Ευαγόρας (orat.9) 42,1-46,8): «..ούτω θεοφιλώς και φιλανθρώπως διώκει την πόλιν..» (ο Ευαγόρας)
• Αισχύλος (Ικέτ.489): «Τοίς ήσσοσι πάς τις ευνοίας φέρει» Στους αδύνατους ο καθένας τρέφει συμπάθεια.
• Σχόλια στον Αριστοφάνη (Scholia in nubes. 1411c,1): «Ευνοείν] Ευνοικώς διακείσθαι, αγαπάν, ευνοικώς φέρεσθαι…»
• Όμηρος (Ιλιάδα Β.): «…μηνιθμόν μεν απορρίψαι φιλότητα δ’ελέσθαι…» … διωξε το θυμό και επέλεξε την Αγάπη…
• Αριστείδης (Aelius ARISTIDES, Παναθηναϊκός. {0284.013}): “…παρασχόμενοι σύμβολα ευσεβείας, καρτερίας, φρονήσεως, φιλανθρωπίας, μεγαλοψυχίας…”
• Αριστοτέλης (Ηθ.Νικ. Bekker,1166A,1,5-6): «Ά γάρ εις εαυτόν τις θέλει, ταύτα και είς τον φίλον, είπερ άλλος αυτός ο φίλος» …ο φίλος είναι άλλος εαυτός.
• Σχόλια στον Ησίοδο (Scholia in Hesiodym: Glossae in Theogoniam. 92,2-97,1): «Μειλιχίη. Τη φιλανθρωπία. Φιλώνται. Αγαπώσι, φιλούσι»
• Αριστοτέλης: «Οι μητέρες αγαπούν τα παιδιά τους πιο πολύ από τους πατέρες.»
• Αρίστιππος ο Κυρηναίος (Διογένης Λαέρτιος II,70,3-4): «Άμεινον έφη επαιτείν ή απαίδευτον είναι. Οι μέν γάρ χρημάτων, οι δ’ ανθρωπισμού δέονται.»
• Όμηρος (Οδ.Τ177κ.εξ.): «Κρήτη τις γαι εστι….εν δ Ετεόκρητες μεγαλήτορες..»
• Δελφικό παράγγελμα: «κοινός γίγνου» Προσπάθησε να γίνεις δημοφιλής (προσπάθησε να ανήκεις σε όλους, να σε αγαπούν όλοι).
• Ευριπίδης (Ίων,732): «Εις όμματ εύνου φωτός εμβλέψαι γλυκύ» Είναι ευχάριστο να βλέπει κανείς την όψη ανθρώπου με φιλικά αισθήματα.
• Ευσέβιος (Στοβαίος): «Είθε, να μην είμαι εχθρός κανενός και είθε να είμαι φίλος του αιώνιου και του μόνιμου. Είθε να αγαπώ, να επιθυμώ και να επιτυγχάνω μόνο ό,τι είναι καλό…»
• Χίλων: «Πόνει μετά δικαίου» Να συμπονάς αυτόν που έχει δίκιο.
• Μένανδρος (Γνωμ. Μον.): «Λύπης ιατρός εστιν ο χρηστός φίλος.»
• Αριστοτέλης: «Οι δυστυχίες ενώνουν τους ανθρώπους»
• Δελφικό παράγγελμα (Επίσης, Ηράκλειτος): «ατυχούντι συνάχθου» Να συμπάσχεις με αυτόν που ατυχεί.
• Δημόκριτος: «Άξιον ανθρώπους όντας επ ανθρώπων συμφοραίς μη γελάν, αλλά ολοφύρεσθαι»
• Φωκυλίδης ο Μιλήσιος: «Είναι ωραίο να φιλεύης αμέσως σε λιτό τραπέζι τον ξένο»
• Ισοκράτης: «Τους πραγματικούς φίλους τους γνωρίζουμε στη δυστυχία»
• Δημόκριτος: «Ανδρί σοφώ πάσα γή βατή. Ψυχής γάρ αγαθής πατρίς ο ξύμπας κόσμος» Για το σοφό άνδρα κάθε τόπος είναι προσιτός. Διότι αγαθής ψυχής πατρίδα είναι ολόκληρος ο κόσμος.
• Αριστοφάνης: «Όσο μακρυά κι αν είσαι, μην ξεχνάς τους αγαπημένους σου ανθρώπους»
• Πλάτων: «Τα αισθήματα της καλοσύνης και της αγαθοεργίας πηγάζουν από τα στήθη (από τις καρδιές) των καλών, όπως από πλούσια πηγή»
• Φωκυλίδης (Sententiae, 195-197): «Στέργε τεήν άλοχον. Τι γαρ ηδύτερον και άρειον, η όταν ανδρί γυνή φρονέηι φίλα γήραος άχρις και πόσις ήι αλόχωι, μηδ εμπέσηι άχιδνα νείκος;»
• Μένανδρος (Γνωμ. Μον.): «Ξένον προτίμα, και φίλον κτήση καλόν»
• Μένανδρος (Γνωμ. Μον.): «Ξένοισι πιστοίς πιστός ών γίγνου φίλος»
• Μένανδρος (Γνωμ. Μον.): «Ξένους ξένιζε, και συ γάρ ξένος γ’έση» Τους ξένους να φιλοξενείς, γιατί και συ κάποτε θα είσαι ξένος.
• Πίνδαρος (Πύθια,2,83): «Φίλον είη φιλείν» Λέγει ότι ο μεν φιλών με υπ εμού φιληθήσεται..
• Μένανδρος: «Αντί να λέμε: «γνώθι σαυτόν», καλύτερα θα ήταν πολλές φορές να λέγαμε: «γνώρισε τους άλλους»»
• Δημόκριτος: «Ζην ούκ άξιος, ότω μηδέ εις εστι χρηστός φίλος» Δεν αξίζει να ζει, όποιος δεν έχει ούτε ένα καλό φίλο.
• Θουκυδίδης: «Η συμφιλίωση κάνει καλό και στους δύο αντιπάλους.»
• Ευριπίδης (Ορεστ.1192): «Παν γαρ εν φίλον τόδε.» Όλοι εμείς εδώ οι φίλοι είμαστε ένα σώμα και μια ψυχή.
• Ευριπίδης (Ιφ. Αυλ. 408): «Ες κοινόν αλγείν τοις φίλοισι χρη φίλους.» Να συμπονεί το φίλο του πρέπει ο πιστός φίλος.
• Πλάτων (Γοργίας): «Ότω δε μη ένι κοινωνία, φιλία ουκ αν είη.» Σε όποιον δεν έχει επικοινωνία με άλλους, σε αυτόν δεν μπορεί να υπάρξει αγάπη/φιλία.
• Δημόκριτος: «Ουδ’ υφ’ ενός φιλέεσθαι δοκέει μοι ο φιλέων μηδένα.» Μου φαίνεται πως από κανένα δεν θα αγαπηθεί αυτός που δεν αγαπάει κανένα.
• (Δελφικό παράγγελμα / Ηράκλειτος): «Ους τρέφεις αγάπα.» Να αισθάνεσαι Αγάπη για αυτούς που μεγαλώνεις.
• Μένανδρος: «Οργή φιλούντων ολίγον ισχύει χρόνον.» Η οργή όσων διακατέχονται από Αγάπη πραύνεται γρήγορα.
• Σωκράτης: «Τι σε στεναχωρεί φίλε . Δώσε μου μέρος από τις φροντίδες σου, να σε ανακουφίσω.»
• Μένανδρος (Γνωμ. Μον.): «Νόμιζε αδελφούς τους αληθινούς φίλους»
• Ευριπίδης: «Ότι μαθαίνει το παιδί με Αγάπη, το διατηρεί στοργικά μέχρι τα γηρατειά του. Πρέπει λοιπόν να διαπαιδαγωγούνται με καλοσύνη τα παιδιά.»
• Αριστοτέλης: «Οι νέοι φιλούσι τε άγαν και μισούσιν άγαν.» Οι νέοι αγαπάνε πολύ και μισούν πολύ.
• Ευριπίδης: «Όποιος αφήνει τον ίδιο τον άνθρωπο να δυστυχή σοφός δεν είναι».
• Φωκυλίδης (Γνώμαι, 219): «Στέργε φίλους άχρις θανάτου. Πίστις γάρ αμείνων»
• Μένανδρος: «Μέμνησο πλουτών , τους πένητας ωφελείν» Αν πλουτίσης, θυμήσου να βοηθάς τους φτωχούς.
• Σοφοκλής: «Γλυκύτατο είναι να βλέπης των γονέων σου τα μάτια».
• Μένανδρος: «Μηδενός καταφρόνει». Κανέναν μην περιφρονής.
• Αίσωπος: «Όταν οι μεγάλοι βοηθούν τους μικρούς , σώζονται και αυτοί μαζί τους».
• Στοβαίος: «Ο εγωιστής συγκεντρώνει τον κόσμο στον εαυτόν του. ο αλτρουιστής δίνει τον εαυτόν του σε όλον τον κόσμο»
• Αίσωπος: «Ομόνοιαν χρωμένοις, σωτήριον.» Η Ομόνοια είναι σωτήρια σε όσους την τηρούν.
• Σωκράτης (Πλάτων, Φαίδρος,279,b ,8): «Ώ φίλε Πάν τε και άλλοι όσοι τήδε θεοί, δοίητέ μοι καλώ γενέσθαι τα άνδοθεν. Έξωθεν δε όσα έχω, τοις εντός είναί μοι φίλια»
• Δημόκριτος: «Από ομονοίης τα μεγάλα έργα.» Από την ομόνοια γίνονται τα μεγάλα έργα.
• Ξενοφών: «Ομόνοια μέγιστον αγαθόν δοκεί ταις πόλεσιν είναι».
• Ευριπίδης: «Φίλων ουδέν ίδιον ,αλλά κοινά τα χρήματα». Μεταξύ φίλων δεν είναι τίποτε ιδιόκτητο, αλλά ότι έχουν είναι κοινό.
• Όμηρος (Ιλιάδα Γ73): «…φιλότητα και όρκια πιστά ταμόντες…» … Αγάπη θέτοντας και κάνοντας πιστούς όρκους …
• Αντιφάνης (Ανθ. Στοβ. ΚΔ,7): «Το μη συνειδέναι γαρ αυτού τω βίω αδίκημα μηδέν ηδονήν πολλήν έχει» Είναι μεγάλη ψυχική ικανοποίηση να γνωρίζεις ότι δεν αδίκησες ποτέ κανένα στη ζωή σου.
• Αρχαία Ελληνική παροιμία: «πυρός και ύδατος ο φίλος αναγκαιότερος»
• Πλάτων (Φαίδρος): «Κοινά τα των φίλων» Κοινά είναι όλα τα αγαθά των φίλων.
• Μένανδρος (Γνωμ. Μον.): «Θεού πέφυκε δώρον ευγνώμων τρόπος.» Ο ευγνώμων τρόπος των ανθρώπων, είναι δώρο Θεού.
• Θέογνις: «Ομόνοιαν άσκει.» Να ασκείς την ομόνοια.
• Όμηρος (Οδ. Ζ 182): «…ομοφροσύνην οπάσειαν εσθλήν (θεοί)..»
• Όμηρος (Οδ. Ζ 184): «Γιατί δεν υπάρχει τίποτα πιο όμορφο από όταν με μια γνώμη αγαπημένο αντρόγυνο φροντίζει για το σπίτι.»
• Πυθαγόρας (Κατζ. Αποφθ. Απάνθ.): «Τους μεν φίλους εχθρούς μη ποιήσαι, τους δε εχθρούς φίλους εργάσασθαι».
• Αριστοτέλης: «Φιλία εστί μία ψυχή εν δυσί σώμασιν ενοικουμένη.» Η αγάπη/φιλία είναι μία ψυχή που κατοικεί σε δύο σώματα.
• Μένανδρος: «Aεί νομίζονθ οι πένητες των θεών.» Ανέκαθεν οι φτωχοί λογίζονται προστατευόμενοι των θεών.
• Δημόκριτος (Στοβ. Ανθ.): «Ομοφροσύνη φιλίην ποιεί.» Η ενότητα φρονήματος και αισθημάτων δημιουργεί αγάπη/φιλία.
• Όμηρος (Ο, 55): «Του γαρ τε ξείνος μιμνήσκεται ήματα πάντα ανδρός ξεινοδόκου, ος κεν φιλότητα παράσχη.» Από όσους τον φιλοξενούν θυμάται ο ξένος πάντα εκείνον που τον καλοδέχτηκε με Αγάπη.
• Ευγνώμων γίγνου. Να έχεις καλά αισθήματα, να είσαι καλοκάγαθος, ευμενής, επιεικής, ευγενής κλπ.προς κάποιον.
• (Δελφικό παράγγελμα / Ηράκλειτος): «Απέχθειαν φεύγε.» Να αποφεύγεις το μίσος.
• Ισοκράτης (Α, 6): «Ηδέως μεν έχε προς άπαντας, χρω δε τοις βελτίστοις…» Να φέρεσαι με γλυκό τρόπο σε όλους και να συναναστρέφεσαι με τους καλύτερους γιατί έτσι δεν θα καταντήσεις μισητός στους πρώτους και θα γίνεις στους τελευταίους αγαπητός.
• Θεόφραστος ((Απ.75,1) Plut.am.frat.490d): «Ευ είπε Θεόφραστος ως, ει κοινά τα φίλων εστί, μάλιστα δει κοινούς των φίλων είναι τους φίλους.»
• Αριστοτέλης (Ηθικά Νικομάχεια,1159α): «Ο αληθινός φίλος νοιώθει χαρά κυρίως όταν προσφέρει, όχι όταν παίρνει.»
• Ορφέας (1048): «…και σ’ αμείψασθαι θέλω φιλότητι χειρών…»
• Φιλήμων (Αδήλ. 108): «Ηδύ γε πατήρ τέκνοισιν, ει στοργήν έχει» Γλυκό πράγμα είναι για τα παιδιά ο πατέρας όταν τα αγαπά.
• Πλάτων (Νόμοι 754 Β): «Παις στέργει τε και στέργεται υπό των γεννησάντων» Το παιδί αγαπάει τους γονείς του και αγαπιέται από αυτούς.
• Ευριπίδης (Φοίνισσαι): «νέκυν παιδός αγαπάζων εμού» το νεκρό παιδί που με αγαπάει.
• Μένανδρος: «Ώς χαρίεν ο άνθρωπος, όταν άνθρωπος ή» Τι ωραίο πλάσμα που είναι ο άνθρωπος, όταν έχει ανθρωπιά.
• Πρόκλος (Περί της καθ Έλληνας ιερατικής τέχνης, Bidez CMAG VI 148,1): «Ικανή γαρ η ομοιότης συνάπτειν τα όντα αλλήλοις.» Η ομοιότητα είναι ικανή να φέρνει τα όντα σε επικοινωνία και επαφή μεταξύ τους.
• Μένανδρος (Γνωμ. Μον.): «Καλώς ακούειν μάλλον ή πλουτείν θέλε.» Να θέλεις περισσότερο να έχεις την εύνοια και τον έπαινο των άλλων, παρά να πλουτίζεις.
• (Τραγ. Απόσπ. Αδέσπ. 78): «Οι πέρα στέρξαντες, οίδε και πέρα μισούσι.» Όσοι αγάπησαν πάρα πολύ, αυτοί μισούν και πάρα πολύ.
• Σωκράτης (Στοβ. Ανθ.): «Αγάπη άκαιρος ίσον εστί τω μισείν.» Αγάπη που δεν εκφράζεται στην κατάλληλη στιγμή μοιάζει σα να’ναι μίσος.
• Μένανδρος (Γνωμ. Μον.): «Ικέτην γέροντα και πένητα μη προδώς.» Ικέτη, γέροντα και φτωχό μην προδίδεις (μην αφήσεις αβοήθητο).
• Αριστοτέλης (Απ. 1,6,55,35-38): «..δια το αυτό δε τούτο και χαίρομεν τοις συνήθεσι και πράγμασι και ανθρώποις, και φίλους τούτους καλούμεν τους γνωρίμους. Δηλοί ουν ταύτα σαφώς ότι το γνωστόν και το φανερόν αγαπητόν εστιν.»
• Μένανδρος (Γνωμ. Μον.): «Χάριτας δικαίας και δίδου και λάμβανε.» Δίκαιες εύνοιες και να δίνεις, και να λαμβάνεις.
• Κριτίας (Αποσπ.1): «Ου ποτέ σου φιλότης γηράσεται ουδέ θανείται»
• Θουκυδίδης: «Τόσο τα νιάτα, όσο και τα γηρατειά, χωρίς αλληλεγγύη δεν κατορθώνουν τίποτα.»
• Ευριπίδης (Αρχέλαος): «Όταν συναντήσει η πραότητα τη βιαιότητα και την αγριότητα, αφαιρεί απ αυτές ένα μεγάλο μέρος.»
• Πλούταρχος (Ηθικά, Περ. πολ. 93e): «τι ουν νόμισμα φιλίας; Εύνοια και χάρις μετ’ αρετής, ων ουδέν έχει σπανιώτερον η φύσις»
• Μένανδρος (Γνωμ. Μον.): «Φιλίας δικαίας κτήσις ασφαλεστάτη» Η Αγάπη/φιλία που έχει σαν βάση τη δικαιοσύνη, είναι απόκτημα βέβαιο.
• Θεόκριτος: «Η σοφία των θεών το έθεσε έτσι ώστε ο άνθρωπος να έχει την ανάγκη των συνανθρώπων του.»
• Πλούταρχος (Αντ.43): «Συμπονείν τοις κακοπαθούσι.»
• Κλεόβουλος: «Τον φίλο πρέπει να τον ευεργετείς, για να γίνει περισσότερο φίλος, και τον εχθρό να τον ευεργετείς, για να τον κάνεις φίλο.»

5. ΔΕΛΦΙΚΑ ΠΑΡΑΓΓΕΛΜΑΤΑ

Να σημειώσουμε εδώ, το εντυπωσιακό γεγονός ότι αναρτημένα στο ναό του Απόλλωνος στους Δελφούς ήταν συνολικά έντεκα παραγγέλματα που αναφέρονταν στην Αγάπη: (“Φιλία αγάπα”, (φιλία=Αγάπη, φιλώ=αγαπώ) “Φιλίαν φύλαττε”, “Φιλοφρόνει πάσιν”, “Κοινός γίγνου”, “Πάσιν αρμόζου” Να έχεις αρμονική σχέση με όλους, “Ους τρέφεις αγάπα”, “έχθρας διάλυε”, “Υφορώ μηδένα“ Να μην υποβλέπεις κανένα, “Ευλόγει πάντας” Να καλολογείς όλους τους ανθρώπους (να λες καλά λόγια σε όλους τους ανθρώπους), «Ευπροσήγορος γίγνου.» Να είσαι ευπροσήγορος (Να μιλάς στους άλλους με τρόπο οικείο, αγαπητικό, φιλικό) «Ομόνοιαν διωκε.» Να επιδιώκεις την ομόνοια (συμφιλίωση, ενότητα διαθέσεως) «ατυχούντι συνάχθου.» Να συμπάσχεις με αυτόν που ατυχεί.) και πολλά βέβαια παραπλήσια όπως επίσης και τέσσερα παραγγέλματα για τη Δικαιοσύνη και για πολλές ακόμα αρετές.

30. ΦΙΛΙΚΑ ΠΑΡΑΓΓΕΛΜΑΤΑ

«Φιλικά Παραγγέλματα» Παραγγέλματα περί Αγάπης/φιλίας (Τίτλος παραγράφου στο Ανθολόγιο του Στοβαίου όπου ανέφερε ρήσεις Ελλήνων φιλοσόφων για την Αγάπη και τη φιλία) Αυτό το κείμενο έχει χαθεί. — Στοβαίος (Ανθολόγιο,2,39,t,1)

6. ΜΟΝΟ ΟΙ ΚΑΛΟΙ-ΑΓΑΘΟΙ ΑΓΑΠΟΥΝ, ΟΧΙ ΟΙ ΦΑΥΛΟΙ-ΚΑΚΟΙ

• Στοβαίος (Ανθολόγιο): «Φασίν δε και το αγαπάν και το ασπάζεσθαι και το φιλείν μόνων είναι σπουδαίων» -«Αρέσκει γαρ του τε Ζήνωνι και τοις απ αυτού Στωικοίς φιλοσόφοις δύο γένη ανθρώπων είναι, το μεν των σπουδαίων, το δε των φαύλων»
• Επίκτητος (Περι φιλίας, D.a.A.d,2,22,3,5-6): «Του φρονίμου τοίνυν εστί μόνου το φιλείν» Λοιπόν, η Αγάπη είναι χαρακτηριστικό μόνο του φρόνιμου ανθρώπου.
• Πρόκλος (Στ. Αλ. Του. Πλ. 109,4-5): «έτι δε η φιλία των αγαθών εστίν ανθρώπων και σπουδαίων.» Επίσης, η Αγάπη/φιλία είναι γνώρισμα των αγαθών ανθρώπων και των σπουδαίων.
• Ασπάσιος (ASPASIUS, In ethica Nichomachea commentaria. {0615.001}): “Οι δέ φιλουντες αλλήλους βούλονται τό αγαθόν αλλήλοις ταύτη η φιλουσιν, οι μέν αγαθοί η αγαθοί εισι (διότι γάρ αγαθοί φιλουσιν αλλήλους)”
• Πλάτων: «Η φιλανθρωπία είναι συνήθεια των ευγενέστερων και καλύτερων ανθρώπων.»
• Πλούταρχος (Νικίας 4, 3, 4-5): «..και τοις χρηστοίς η φιλανθρωπία.»
• Ιεροκλής (In Au. Ca. 7, 11, 7 κ. εξ.): «..διό και λέγεται ορθώς, ότι ουδείς εχθρός τω σπουδαίω και μόνος ο αγαθός αυτώ φίλος… μιμούμενος και εν τοις της φιλίας μέτροις τον θεόν, ος μισεί μεν ουδένα ανθρώπων, τον δε αγαθόν διαφερόντως ασπάζεται.»
• Πυθαγορισταί (Testimonia et fragmenta, fr.d7,42-44): «Οι σπουδαίοι άνδρες και προσωτάτω γής οικούντες φίλοι εισίν αλλήλοις, πρίν ή γνώριμοί τε και προσήγοροι γενέσθαι.»
• Επίκτητος (Στοβαίος, Επικτ. Γνωμολογικόν, 3-4): «Ουδείς φιλοχρήματος και φιλήδονος και φιλόδοξος φιλάνθρωπος, αλλά μόνος ο φιλόκαλος»
• Ζήνων (Στοβ. Ανθ.): «μηδέ φιλόλογον είναι τον φαύλον μηδέ φιλήκοον»
• Αριστοτέλης (Ηθικά Νικομάχεια,1166b): «Ο κακοήθης φαίνεται ότι δεν αγαπά ούτε τον εαυτό του, αφού δεν έχει τίποτα το αξιαγάπητο».
• Πλάτων: «Δεν είναι δυνατόν δύο κακοί να γίνουν ποτέ φίλοι, ούτε ένας καλός να μην έχει φίλο καλό»
• Αριστοτέλης: «Τελεία δ εστιν η των αγαθών φιλία και κατ αρετή ομοίων» Τέλεια είναι η Αγάπη/φιλία των καλών ανθρώπων και εκείνων που είναι όμοιοι σχετικά με την αρετή.
• Σωκράτης: «Πάντων κτημάτων κράτιστον εστί φίλος σαφής και αγαθός» Από όλα όσα πετυχαίνεις, το σπουδαιότερο είναι ο ειλικρινής και ενάρετος φίλος.
• Ισοκράτης: «Τοις των φαύλων συνηθείας ολίγος χρόνος διέλυσεν ,τας δε των σπουδαίων φιλίας ουδ’αν ο πας αιών εξαλείψειεν». Των φαύλων τις συναναστροφές λίγος καιρός τις διαλύει, αλλά των σοβαρών ανθρώπων τις φιλίες μήτε σύμπαντες οι αιώνες δεν τις σβήνουν.
• Ιεροκλής (In Au. Ca. 19,3,4-5): «..τους αγαθούς άνδρας ασπάζεσθε και φιλείν..»

24. ΟΤΙ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΑΓΑΠΗ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΠΡΟΥΠΟΘΕΤΟΥΝ Η ΜΙΑ ΤΗΝ ΑΛΛΗ

• Μένανδρος (Περι επιδεικτικών, 374, 28): «..λέγων δη της φιλανθρωπίας. Μόριον δε της φιλανθρωπίας η δικαιοσύνη.»
• Μενανδρος (Γν. Μον.): «Το μηδέν αδικείν και φιλανθρώπως ποιεί.» Όταν κάποιος δεν αδικεί αυτό είναι εκδήλωση Αγάπης προς τους ανθρώπους.
• Θέογνις: “Εν δε δικαιοσύνη συλλήβδην πάς` αρετή εστίν”. (Η δικαιοσύνη περικλείει όλες τις αρετές).

25. ΟΤΙ Η ΑΓΑΠΗ ΚΑΙ ΚΑΘΕ ΑΡΕΤΗ ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΕΣΑ ΣΕ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΑΛΛΕΣ ΑΡΕΤΕΣ

• Πίνδαρος (Ισθμιονικ.Γ,4-5): «Ζευ, μεγάλαι δ’ αρεταί θνατοίς έπονται εκ Σέθεν» Ζευ, οι μεγάλες αρετές έρχονται στους θνητούς από Σένα.
• Πλούταρχος (Περί της Αλεξάνδρου τύχης ή αρετής 1, 11): «..ου γάρ εστιν ειπείν διακρίναντά με μα τους θεούς, ότι τούτο μεν ανδρείας, τούτο δε φιλανθρωπίας, τούτο δ’ εγκρατείας. Αλλά παν έργον εκ πασων έοικε των αρετών μεμίχθαι…»
• Ξενοφών (Απομνημονεύματα 2, 1, 32): «Εγώ σύνειμι μέν θεοίς, σύνειμι δε ανθρώποις τοις αγαθοίς….αγαπητή μεν συνεργός τεχνίταις…αρίστη δε φιλίας κοινωνός…και οι μέν νέοι τοις των πρεσβυτέρων επαίνοις χαίρουσιν, οι δε γεραίτεροι ταις των νέων τιμαίς αγάλλονται» …είμαι άριστη κοινωνός της Αγάπης / φιλίας… (μιλάει η θεά Αρετή)