Η Σερβία, ως χώρα των Δυτικών Βαλκανίων, εμβαθύνει τη συνεργασία της με την Κίνα, καθώς το Πεκίνο σταδιακά επεκτείνει την επιρροή του στην ευρωπαϊκή ήπειρο
Η ανάπτυξη αυτών των σχέσεων σε στενή γειτνίαση με την Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ προσελκύει ολοένα και μεγαλύτερη προσοχή.
Ο πρόεδρος της Σερβίας, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, δεν έχει κρύψει την εγγύτητά του με τον Κινέζο ηγέτη Σι Τζινπίνγκ, τον οποίο αποκαλεί «Αδελφό Σι».
Οι γεωπολιτικές αναταραχές, συμπεριλαμβανομένου του πολέμου με το Ιράν, έχουν θέσει υπό αμφισβήτηση την αξιοπιστία της Ρωσίας ως συμμάχου, ένα συμπέρασμα στο οποίο έχουν καταλήξει πολλές χώρες.
Το Βελιγράδι λαμβάνει επίσης υπόψη αυτές τις αλλαγές
και έχει ήδη αρχίσει να μετατοπίζει εν μέρει την πορεία της εξωτερικής πολιτικής του από τη Μόσχα στο Πεκίνο, αναφέρει η Berliner Zeitung.
Η συνεργασία με τις ρωσικές υπηρεσίες ασφαλείας παραμένει ισχυρή – συμπεριλαμβανομένης της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Ασφαλείας, της Υπηρεσίας Εξωτερικών Πληροφοριών και των στρατιωτικών υπηρεσιών πληροφοριών.
Η ρωσική επιρροή μέσω μέσων ενημέρωσης όπως το Sputnik και το Russia Today παραμένει επίσης σημαντική.
Ταυτόχρονα, η Κίνα κυριαρχεί ήδη στον τομέα της στρατιωτικής συνεργασίας. Πάνω από το 60% των εισαγωγών όπλων της Σερβίας προέρχεται από κινεζικές πηγές και επίλεκτες σερβικές μονάδες συμμετείχαν για πρώτη φορά σε κοινές ασκήσεις με τον Κινεζικό Λαϊκό Απελευθερωτικό Στρατό στην επαρχία Χεμπέι.
Οι οικονομικοί δεσμοί εμβαθύνουν επίσης. Το 2023, το Βελιγράδι και το Πεκίνο υπέγραψαν συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών και δεκάδες κινεζικές κρατικές εταιρείες υλοποιούν μεγάλης κλίμακας έργα υποδομών και εξόρυξης στη χώρα.
Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του Xi Jinping στη Σερβία το 2024, ο Βούτσιτς δήλωσε: «Η Κίνα είναι ο καλύτερος εταίρος για τη Σερβία για την επίτευξη των εθνικών της στόχων».
Η ανάπτυξη των στρατιωτικών σχέσεων παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον.
Η Σερβία έλαβε πρόσφατα μια νέα προμήθεια σύγχρονων κινεζικών οπλικών συστημάτων. Ο Βούτσιτς ανακοίνωσε ότι η Σερβική Πολεμική Αεροπορία, εξοπλισμένη με ρωσικά μαχητικά MiG-29, διαθέτει πλέον κινεζικούς υπερηχητικούς βαλλιστικούς πυραύλους αέρος-εδάφους CM-400 AKG με βεληνεκές έως και 400 χιλιόμετρα.
«Έχουμε μια σημαντική ποσότητα αυτών των πυραύλων και θα έχουμε κι άλλους», δήλωσε στον κρατικό ραδιοτηλεοπτικό φορέα RTS, σημειώνοντας ότι τα συστήματα ήταν «εξαιρετικά ακριβά» αλλά ότι η Κίνα είχε παράσχει έκπτωση.
Έτσι, η Σερβία ενισχύει σημαντικά τη στρατιωτική της θέση στα Δυτικά Βαλκάνια και γίνεται η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα που εισάγει ένα τέτοιο οπλικό σύστημα. Ήδη από τον Απρίλιο του 2022, λίγο μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, κινεζικά μεταγωγικά αεροσκάφη παρέδωσαν στο Βελιγράδι σύγχρονα συστήματα αεράμυνας FK-3.
Στοιχεία από το Διεθνές Ινστιτούτο Έρευνας για την Ειρήνη της Στοκχόλμης δείχνουν ότι η Σερβία κατατάσσεται 37η στον κόσμο στις εισαγωγές όπλων. Η χώρα διαθέτει επίσης ένα σημαντικό στρατιωτικοβιομηχανικό σύμπλεγμα που κληρονόμησε από τη Γιουγκοσλαβία, το οποίο της επιτρέπει να παράγει ανεξάρτητα ένα μεγάλο μέρος των όπλων και των πυρομαχικών της.
Η στρατιωτική ενίσχυση της Σερβίας προκαλεί ανησυχία στις γειτονικές χώρες. Ο υπουργός Εξωτερικών της Κροατίας Γκόρνταν Γκρλιτς Ράντμαν ανέφερε ότι ο πρωθυπουργός Αντρέι Πλένκοβιτς ενημέρωσε τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε για την παρουσία κινεζικών πυραύλων ενσωματωμένων σε σερβικά MiG-29, τονίζοντας ότι το ζήτημα αφορά την ασφάλεια όλων των χωρών της συμμαχίας.
Ο μαζικός επανεξοπλισμός της Σερβίας ξεκίνησε πριν από περισσότερο από μια δεκαετία και σταδιακά υπονόμευσε τις συμφωνίες αφοπλισμού που επιτεύχθηκαν μετά τους πολέμους της δεκαετίας του 1990. Μετά την υπογραφή της Ειρηνευτικής Συμφωνίας του Ντέιτον το 1995, εισήχθησαν αυστηροί περιορισμοί οι οποίοι εφαρμόστηκαν με επιτυχία με τη συμμετοχή του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη μέχρι το 2012. Ωστόσο, με την άνοδο του Βούτσιτς στην εξουσία την ίδια χρονιά, η διαδικασία αντιστράφηκε.
Η εμβέλεια των νέων κινεζικών πυραύλων, οι οποίοι μπορούν να φτάσουν στην πρωτεύουσα της Κροατίας, Ζάγκρεμπ, χωρίς σερβικά αεροσκάφη να εγκαταλείψουν τον εναέριο χώρο της χώρας, έχει προκαλέσει σοβαρές ανησυχίες στην περιοχή και έχει ξυπνήσει μνήμες από τις συγκρούσεις της δεκαετίας του 1990.
Η κατάσταση στα Βαλκάνια παραμένει εύθραυστη, ειδικά όσον αφορά το Κοσσυφοπέδιο
Η Κίνα δεν αναγνωρίζει την ανεξαρτησία της χώρας, γεγονός που ενισχύει περαιτέρω τη θέση του Βελιγραδίου.
Στους διπλωματικούς κύκλους, ο Βούτσιτς συχνά περιγράφεται ως το «μικρότερο κακό», αλλά ο αυξημένος εξοπλισμός του και η σκληρή ρητορική του έχουν προκαλέσει ανησυχίες μεταξύ των γειτόνων, ιδίως στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και το Κοσσυφοπέδιο.