Το σερβο-ρωσικό κέντρο στη Νις, όχι μακριά από τα βουλγαρικά σύνορα,
πρόκειται να αναδιαμορφωθεί με σύγχρονο εξοπλισμό πυρόσβεσης και νέο προσομοιωτή στο πεδίο εκπαίδευσης του κέντρου.
Αυτό κατέστη σαφές μετά από συνάντηση στο Βελιγράδι μεταξύ εκπροσώπων του Υπουργείου Εσωτερικών της Σερβίας και του Υπουργείου Έκτακτης Ανάγκης της Ρωσίας, αναφέρουν τα βουλγαρικά μέσα ενημέρωσης.
Το σερβο-ρωσικό κέντρο (SRHC) ιδρύθηκε πριν από 14 χρόνια μέσω διακυβερνητικής συμφωνίας. Η Ρωσία το ορίζει ως «το σημαντικότερο κέντρο της στα Βαλκάνια» για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης και φυσικών καταστροφών.
Σύμφωνα με τις δυτικές χώρες και τις υπηρεσίες πληροφοριών, «πρόκειται για μια προσπάθεια δημιουργίας μιας βάσης πληροφοριών και στρατιωτικής βάσης».
Τα τελευταία χρόνια, η Σερβία έχει διαθέσει περίπου 2,3 εκατομμύρια ευρώ για τη χρηματοδότηση του κέντρου.
Οι αρχές στο Βελιγράδι δεν εξηγούν ακριβώς σε τι δαπανώνται αυτά τα κεφάλαια στο κέντρο, το οποίο βρίσκεται περίπου 170 χλμ. από τη Σόφια.
Ο σκοπός του παραμένει άγνωστος μέχρι σήμερα
Άμεσες παραδόσεις ρωσικών όπλων, συμπεριλαμβανομένων σύγχρονων συστημάτων αεράμυνας Pantsir S, μαχητικών αεροσκαφών MiG-29 και εκσυγχρονισμένων αρμάτων μάχης, έχουν καταγραφεί μέσω αυτού του «Σερβο-ρωσικού Ανθρωπιστικού Κέντρου».
Στις 20 Οκτωβρίου 2009, η Ρωσία και η Σερβία αποφάσισαν να συνεργαστούν σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης που σχετίζονται με φυσικές καταστροφές, ατυχήματα που προκαλούνται από τον άνθρωπο και την εξάλειψη των συνεπειών τους.
Τρία χρόνια αργότερα, στις 25 Απριλίου 2012, το κέντρο έγινε πραγματικότητα μετά την υπογραφή διμερούς κυβερνητικής συμφωνίας.
Σφραγίστηκε με τις υπογραφές του Σέρβου Υπουργού Εσωτερικών και του Ρώσου Υπουργού Εκτάκτων Αναγκών, Στρατηγού Σεργκέι Σόιγκου, του μελλοντικού Υπουργού Άμυνας, ενός από τους αρχιτέκτονες της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία και ενός από τους στενότερους συνεργάτες του Προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν από το 1999.
Μαζί με την υπογραφή της συμφωνίας, εγκρίθηκε και το καταστατικό του κέντρου. Λόγω της μυστικοπαθούς φύσης της βάσης κοντά στη Νις, έχει αποτελέσει αντικείμενο συνεχούς κριτικής από τη Δύση.
Στις αρχές του 2017, ο Αναπληρωτής Υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Χόιτ Μπράιαν Γι,
κατά τη διάρκεια συνάντησης με τον Βούτσιτς, δήλωσε ανοιχτά ότι η Ουάσινγκτον «ανησυχεί για το τι θα μπορούσε να γίνει το ρωσο-σερβικό ανθρωπιστικό κέντρο στη Νις».
Την ίδια περίπου εποχή, ο πρέσβης των ΗΠΑ στο Βελιγράδι, Κάιλ Σκοτ, προειδοποίησε: «Δεν ξέρω ακριβώς τι κάνουν εκεί, αλλά νομίζω ότι υπάρχουν αρκετοί λόγοι ανησυχίας».
Μετά από προειδοποιήσεις από την ΕΕ ότι η ύπαρξη του SRHC θα μπορούσε να εμποδίσει τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Σερβίας με τις Βρυξέλλες, ο Βούτσιτς δήλωσε στις 17 Ιουνίου 2017:
«Θα αποφασίσουμε μόνοι μας τι θα κάνουμε με αυτό το ζήτημα», σχετικά με το αίτημα της Ρωσίας να χορηγήσει στο προσωπικό της διπλωματικό καθεστώς.
Στις 15 Νοεμβρίου 2017, ο διοικητής των στρατιωτικών δυνάμεων των ΗΠΑ στην Ευρώπη, στρατηγός Μπεν Χότζες, δήλωσε τα εξής για το SRHC: «Δεν πιστεύω ότι είναι ανθρωπιστικό κέντρο. Αυτή είναι η πρόσοψη, αλλά δεν είναι αυτός ο σκοπός του. Θα έπρεπε να υπάρχει λίγο περισσότερη διαφάνεια και θα χαιρόμουν να με προσκαλέσουν να πάω εκεί και να το επισκεφτώ».
Σε συνάντηση τον Μάιο του 2021 με τον Σέρβο Υπουργό Εσωτερικών Αλεξάνταρ Βούλιν, ο Γεβγκένι Ζινίτσεφ, πρώην αναπληρωτής διευθυντής της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Ασφαλείας της Ρωσίας, δήλωσε ότι το SRHC είναι το μοναδικό και μεγαλύτερο κέντρο του είδους του στα Βαλκάνια, και ο Ρώσος Πρέσβης στη Σερβία, Αλεξάντρ Μπότσαν-Καρχένκο, το χαρακτήρισε ένα από τα σημαντικότερα έργα μεταξύ των δύο αδελφών χωρών.
Βρίσκεται στο δεύτερο μεγαλύτερο σερβικό διεθνές αεροδρόμιο «Κωνσταντίνος ο Μέγας» και, εάν χρειαστεί, μπορεί να γίνει βάση από την οποία θα ελέγχεται μια περιοχή σε ακτίνα τουλάχιστον 300 χλμ., η οποία, εκτός από τη Σερβία, περιλαμβάνει επίσης το Κοσσυφοπέδιο, το Μαυροβούνιο, τη Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας, τμήματα της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, τη Ρουμανία και σχεδόν τη μισή Βουλγαρία.
Το Κρεμλίνο έχει επανειλημμένα απαιτήσει από τη Σερβία να χορηγήσει στο SRHC ειδικό καθεστώς για το ρωσικό προσωπικό που εργάζεται στο κέντρο, μέσω συμφωνίας για διπλωματική ασυλία, συνθήκες διαβίωσης και προνόμια, που θα το εξομοιώνει με διπλωματική αποστολή.
Στα τέλη του 2025, η διάσημη κοινωνιολόγος και δημοσιογράφος Ολιβέρα Σάσεκ Ραντούλοβιτς /Olivera Sašek Radulović
ανέφερε ότι στη μέση της νύχτας ακουγόταν ένας εκκωφαντικός θόρυβος από αεροσκάφη Antonov πάνω από τη Νις.
«Οι πολίτες και οι θεσμοί θα πρέπει να γνωρίζουν τι γίνεται εκεί και ποιος το χρηματοδοτεί. Αντίθετα, εμείς στη Νις σιωπούμε εδώ και χρόνια για αυτό το κέντρο. Τι μπορείς να σκεφτείς όταν ξυπνάς στη μέση της νύχτας με τον εκκωφαντικό θόρυβο των αεροσκαφών Antonov πάνω από τη Νις, και ταυτόχρονα αυτή η πτήση δεν υπάρχει επίσημα στο Flightradar24, το παγκόσμιο δίκτυο παρακολούθησης πτήσεων που δείχνει ζωντανή εναέρια κυκλοφορία από όλο τον κόσμο;
Όλα τα είδη, επειδή το κοινό στερείται τακτικά πληροφοριών σχετικά με το γιατί το μεγαλύτερο ρωσικό αεροπλάνο προσγειώθηκε στο αεροδρόμιο της Νις και τι φορτίο μετέφερε», τόνισε η Ολιβέρα Σάσεκ Ραντούλοβιτς.
«Και όταν το Κέντρο εξεταστεί από αυτές τις οπτικές γωνίες, νομίζω ότι δεν θα είναι δύσκολο να καταλήξουμε σε ένα συμπέρασμα με βάση την κοινή λογική, και όχι τα στερεότυπα, ότι οι Ρώσοι είναι αδέρφια μας», πρόσθεσε η ίδια.
Μετά την επιθετικότητα της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, η Σερβία είναι η μόνη χώρα στην Ευρώπη που αρνήθηκε να υποστηρίξει τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, να καταδικάσει την εισβολή και να αυξήσει τις αεροπορικές πτήσεις μεταξύ Βελιγραδίου και Μόσχας – Bgnes
—