Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου βρίσκεται αντιμέτωπη με μία από τις πιο σοβαρές διαταραχές των τελευταίων δεκαετιών,
καθώς μέσα σε περίπου 50 ημέρες πολέμου στη Μέση Ανατολή χάθηκε παραγωγή και έσοδα που αντιστοιχούν σε περίπου 50 δισεκατομμύρια δολάρια.
Σύμφωνα με υπολογισμούς και ανάλυση δεδομένων που επικαλείται το πρακτορείο Reuters, η κρίση έχει ήδη οδηγήσει σε τεράστιο έλλειμμα προσφοράς, το οποίο επηρεάζει άμεσα τις τιμές, τις μεταφορές και τη συνολική ενεργειακή ισορροπία του πλανήτη.
Μαζική απώλεια παραγωγής και «κενό» στην αγορά
Από την έναρξη της σύγκρουσης, εκτιμάται ότι περισσότερα από 500 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου και συμπυκνωμάτων έχουν χαθείαπό την παγκόσμια αγορά. Πρόκειται, σύμφωνα με αναλυτές της Kpler, για τη μεγαλύτερη διακοπή ενεργειακού εφοδιασμού στη σύγχρονη ιστορία.
Ο αναλυτής Ίαν Μόουατ της Wood Mackenzie σημείωσε ότι η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί ενδεικτικά σε:
- 10 εβδομάδες παγκόσμιας αεροπορικής ζήτησης χωρίς καύσιμα
- 11 ημέρες χωρίς οδικές μετακινήσεις παγκοσμίως ή 5 ημέρες πλήρους «παύσης» της παγκόσμιας οικονομίας από πλευράς πετρελαίου
Με βάση τα ίδια δεδομένα, πρόκειται για σχεδόν έναν μήνα κατανάλωσης των ΗΠΑ ή περισσότερο από έναν μήνα για την Ευρώπη.
Τεράστιο πλήγμα για παραγωγούς και αγορές
Η κρίση έχει προκαλέσει σημαντική πτώση στην παραγωγή των χωρών του Περσικού Κόλπου, με απώλειες που φτάνουν περίπου τα 8 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως τον Μάρτιο. Η ποσότητα αυτή είναι συγκρίσιμη με τη συνολική παραγωγή των δύο μεγαλύτερων αμερικανικών πετρελαϊκών εταιρειών, της Exxon Mobil και της Chevron.
Παράλληλα, οι εξαγωγές καυσίμων αεροσκαφών από χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ, το Μπαχρέιν και το Ομάν έχουν καταρρεύσει από 19,6 εκατομμύρια βαρέλια τον Φεβρουάριο σε μόλις 4,1 εκατομμύρια βαρέλια μέσα στους επόμενους μήνες.
Το Στενό του Ορμούζ στο επίκεντρο της έντασης
Κομβικό σημείο της κρίσης παραμένει το Στενό του Ορμούζ, από το οποίο διέρχεται μεγάλο μέρος του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου. Παρά τις προσωρινές ανακοινώσεις για άνοιγμα της ναυσιπλοίας, η κατάσταση παραμένει ασταθής, με αμοιβαίες κατηγορίες και περιορισμούς να επανέρχονται μέσα σε λίγες ώρες.
Οι εξελίξεις αυτές έχουν μετατρέψει το πέρασμα σε εργαλείο γεωπολιτικής πίεσης, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο την παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Απώλειες 50 δισ. δολαρίων – και συνεχίζουν
Με τις τιμές του αργού πετρελαίου να κυμαίνονται κατά μέσο όρο γύρω στα 100 δολάρια το βαρέλι από την έναρξη της σύγκρουσης, οι απώλειες από τη μειωμένη παραγωγή υπολογίζονται περίπου στα 50 δισεκατομμύρια δολάρια.
Το ποσό αυτό αντιστοιχεί, σύμφωνα με εκτιμήσεις αναλυτών, σε περίπου 1% του ετήσιου ΑΕΠ της Γερμανίας ή στο συνολικό ΑΕΠ μικρότερων ευρωπαϊκών οικονομιών όπως η Λετονία ή η Εσθονία.
Η ανάκαμψη δεν θα είναι άμεση
Παρά τις προσπάθειες σταδιακής επαναφοράς της παραγωγής, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η αποκατάσταση δεν θα είναι γρήγορη.
Τα παγκόσμια αποθέματα έχουν ήδη μειωθεί κατά περίπου 45 εκατομμύρια βαρέλια, ενώ η παραγωγή παραμένει σημαντικά χαμηλότερη από τα προ κρίσης επίπεδα.
Σε ορισμένες περιοχές, όπως το Κουβέιτ και το Ιράκ, η πλήρης επαναφορά της παραγωγής ενδέχεται να απαιτήσει 4 έως 5 μήνες, ενώ οι ζημιές σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές, όπως εγκαταστάσεις LNG στο Κατάρ, μπορεί να χρειαστούν ακόμη και χρόνια για να αποκατασταθούν πλήρως.
Μια κρίση με μακροχρόνιες επιπτώσεις
Αναλυτές συμφωνούν ότι η συγκεκριμένη ενεργειακή αναταραχή δεν αποτελεί βραχυπρόθεσμο σοκ, αλλά μια κρίση με μακροχρόνιες συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία.
Οι επιπτώσεις της πολεμικής εμπλοκής στο Ιράν αναμένεται να γίνουν αισθητές όχι μόνο στις τιμές ενέργειας, αλλά και στις μεταφορές, τη βιομηχανική παραγωγή και τον πληθωρισμό διεθνώς, με ορίζοντα που μπορεί να εκτείνεται για μήνες ή και χρόνια.