Δύο αεροπορικές επιδρομές από τον στρατό της Σομαλίας χρησιμοποιώντας τουρκικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) σκότωσαν 23 αμάχους, μεταξύ των οποίων 14 παιδιά, τον Μάρτιο, δήλωσε πρόσφατα η Διεθνής Αμνηστία, ζητώντας τη διεξαγωγή έρευνας για πιθανά «εγκλήματα πολέμου».
Το εύθραυστο έθνος στο Κέρας της Αφρικής, το οποίο πολέμησε μια ισλαμιστική εξέγερση για περισσότερα από 16 χρόνια, έχει ιστορικό αμυντικής συνεργασίας με την Τουρκία, φιλοξενώντας τη μεγαλύτερη υπερπόντια στρατιωτική βάση και εκπαιδευτική εγκατάσταση.
Τα φερόμενα χτυπήματα στις 18 Μαρτίου έπληξαν ένα αγρόκτημα κοντά στο χωριό Βαγδάτη στη νότια περιοχή Σαμπελάχα Χους, σκοτώνοντας σχεδόν δύο ντουζίνες ανθρώπους και τραυματίζοντας άλλους 17, κυρίως παιδιά, ανέφερε η οργάνωση.
Οι ερευνητές της Διεθνούς Αμνηστίας επιβεβαίωσαν τη χρήση βομβών τουρκικής κατασκευής και μη επανδρωμένων αεροσκαφών TB-2 σε επιθέσεις που σκότωσαν αμάχους, με βάση συνεντεύξεις και ανάλυση δορυφορικών εικόνων και θραυσμάτων όπλων.
Η ομάδα για τα δικαιώματα προέτρεψε τις κυβερνήσεις της Σομαλίας και της Τουρκίας να διερευνήσουν αυτά τα περιστατικά ως εγκλήματα πολέμου και να τερματίσουν τις απερίσκεπτες επιθέσεις εναντίον αμάχων.
«Οι κυβερνήσεις της Σομαλίας και της Τουρκίας πρέπει να διερευνήσουν αυτές τις θανατηφόρες επιθέσεις ως έγκλημα πολέμου και να βάλουν τέλος στις απερίσκεπτες επιθέσεις εναντίον αμάχων», δήλωσε ο Tigere Chagutah, Περιφερειακός Διευθυντής της Διεθνούς Αμνηστίας για την Ανατολική και Νότια Αφρική.
«Στη Σομαλία, οι άμαχοι έχουν υποστεί πολύ συχνά το βάρος του πολέμου. Αυτοί οι τρομακτικοί θάνατοι δεν πρέπει να παραβλεφθούν. Οι συντετριμμένοι επιζώντες και οι οικογένειές τους αξίζουν αλήθεια, δικαιοσύνη και αποζημιώσεις».
«Οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της συνεχούς χρήσης drones στην περιοχή είναι ήδη εμφανείς. Ενώ η χρήση drones θεωρείται συνήθως πιο ασφαλής για το στρατιωτικό προσωπικό που δεν χρειάζεται πλέον να εισέρχεται σε ζώνες μάχης, η χρήση των drones έχει οδηγήσει σε αύξηση των απωλειών αμάχων», δήλωσε η Sarah Hunter, ανώτερη αξιωματικός έρευνας και υπεράσπισης στο Παγκόσμιο Κέντρο για την Υπευθυνότητα στην Προστασία, είπε στο Turkish Minute, τονίζοντας τις ευρύτερες επιπτώσεις της χρήσης drone σε συγκρούσεις στο Κέρας της Αφρικής.
«Στην Αιθιοπία, για παράδειγμα, κατά τη διάρκεια του πολέμου Tigray, η χρήση drones συνδέθηκε με πολλά περιστατικά μαζικών απωλειών σε δημόσιους χώρους. Η [συνεχής] χρήση τους στις περιοχές Αμχάρα και Ορόμια έχει προκαλέσει πολλαπλά γεγονότα μαζικών απωλειών που επηρέασαν σοβαρά τους πολίτες σε περιοχές με άμαχους πληθυσμούς και μπορεί να ισοδυναμούν με εγκλήματα πολέμου», είπε η Χάντερ.
Το 2022, η Washington Post επιβεβαίωσε ότι η Αιθιοπία χρησιμοποίησε τουρκικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος σε μια επίθεση τον Ιανουάριο εκείνης της χρονιάς, που σκότωσε τουλάχιστον 59 πολίτες σε ένα σχολείο στο Tigray, με ανάλυση που προσδιορίζει το όπλο ως βόμβα MAM-L τουρκικής κατασκευής τοποθετημένη σε Bayraktar TB-2.
Η επίθεση ήταν μέρος μιας σειράς επιδρομών με μη επανδρωμένα αεροσκάφη από τον Σεπτέμβριο του 2021 που σκότωσαν περισσότερους από 300 πολίτες, προκαλώντας κριτική από διεθνείς οργανισμούς για πιθανές παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου.
«Δυστυχώς, το ίδιο ισχύει για τη χρήση drone στη Σομαλία, όπου η αυξανόμενη χρήση τους είχε αρνητικό αντίκτυπο στους άμαχους πληθυσμούς. Μόνο φέτος, τα drones ευθύνονται για τους θανάτους δεκάδων αμάχων σε ολόκληρη τη χώρα», σημείωσε η Χάντερ.
Οι εξαγωγές οπλισμένων μη επανδρωμένων αεροσκαφών της Τουρκίας αυξήθηκαν σημαντικά το 2021, με μεγάλες πωλήσεις σε αφρικανικές χώρες να συμβάλλουν σε επίπεδο-ρεκόρ εξαγωγών άμυνας.
«Η χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών, ειδικά σε περιοχές αμάχων, αποτελεί παράδειγμα μιας αυξανόμενης τάσης παραβίασης των νόμων του πολέμου και παραβίασης των διεθνών νομικών υποχρεώσεων για την προστασία των αμάχων σε σύγκρουση με κάθε κόστος», είπε η Χάντερ.
Και πρόσθεσε ότι ως αποτέλεσμα αυτής της αδιαφορίας, «οι άμαχοι φέρουν το κύριο βάρος των συγκρούσεων που σπάνια συμμετείχαν στη δημιουργία τους, προκαλώντας μακροχρόνιες δυσκολίες, εκτοπισμό και καταστροφή που σπάνια αντιμετωπίζονται από την κυβέρνησή τους, τους προμηθευτές όπλων και τη διεθνή κοινότητα».
«Ένας τρόπος για τους πολίτες οποιουδήποτε κράτους, όπως η Τουρκία, να υποστηρίξουν τη ρύθμιση των όπλων, είναι να υποστηρίξουν την υπογραφή και την επικύρωση των σχετικών συνθηκών. Η Τουρκία, για παράδειγμα, έχει υπογράψει, αλλά δεν έχει επικυρώσει τη Συνθήκη Εμπορίου Όπλων [ATT] και ως εκ τούτου δεν δεσμεύεται από τις διατάξεις της να διασφαλίσει ότι τα εξαγόμενα όπλα δεν χρησιμοποιούνται σε κατάφωρες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων», είπε ακόμα η αξιωματούχος.
Bayraktar TB2
Η ATT απαγορεύει τη μεταφορά συμβατικών όπλων εάν υπάρχει ουσιαστικός κίνδυνος να χρησιμοποιηθούν σε σοβαρές παραβιάσεις των διεθνών ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή του ανθρωπιστικού δικαίου, σε πράξεις γενοκτονίας ή εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.
Απαγορεύει επίσης μεταφορές που θα διευκολύνουν τρομοκρατικές επιθέσεις ή οργανωμένο έγκλημα ή παραβιάζουν τα εμπάργκο όπλων του ΟΗΕ.
Επιπλέον, η συνθήκη ορίζει ότι οι εξαγωγές όπλων δεν πρέπει να επηρεάζουν αρνητικά την περιφερειακή ασφάλεια, την κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη ή να εκτρέπονται σε μη εξουσιοδοτημένους χρήστες.
«Οι πολίτες μπορούν να παροτρύνουν την κυβέρνησή τους να τηρήσει αυτές τις δεσμεύσεις και να επικυρώσει τέτοιες συνθήκες. Επιπλέον, μπορούν να πιέσουν για αυστηρότερους ελέγχους παρόμοιους με αυτούς στη Γερμανία, όπου απαιτείται άδεια πριν από την εξαγωγή στρατιωτικού εξοπλισμού για να διασφαλιστεί ότι δεν χρησιμοποιείται για τη διάπραξη θηριωδιών. Απαιτώντας από την κυβέρνησή τους να απέχει από τη συμμετοχή σε ωμότητες μεταξύ πολιτών, οι πολίτες μπορούν να προκαλέσουν σημαντικό αντίκτυπο», σύμφωνα με την Χάντερ.