Το έργο του Πυρηνικού Σταθμού στην Νταμπάα προσφέρει στην Αίγυπτο την ευκαιρία να διαφοροποιήσει τις πηγές ενέργειας για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και την προστασία της οικονομίας από τις διακυμάνσεις των τιμών του πετρελαίου
Ο κόσμος αυτή τη στιγμή αντιμετωπίζει αναταραχή στην αγορά προμήθειας ενέργειας λόγω των απειλών από τους Χούθι που υποστηρίζονται από το Ιράν και στοχεύουν την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα.
Οι τιμές του φυσικού αερίου που εισάγονται από τη Μέση Ανατολή αυξήθηκαν αφού οι χώρες που εξάγουν φυσικό αέριο από την περιοχή άρχισαν να αποστέλλονται μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας. Αυτό συνοδεύεται από τις αυξανόμενες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, τη διακοπή των εξαγωγών φυσικού αερίου της Ρωσίας λόγω του πολέμου Ρωσίας-Ουκρανίας και τις κυρώσεις που επιβλήθηκαν στη Μόσχα.
Ένα όνειρο που έγινε πραγματικότητα
Από τοπική σκοπιά, η ενέργεια είναι ένας από τους σημαντικούς τομείς που παρέχει ένα ελκυστικό περιβάλλον για επενδύσεις που στοχεύουν στην προστασία της αιγυπτιακής οικονομίας από τις διακυμάνσεις στην παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Για να πραγματοποιήσει ένα όνειρο που είχε από το 1956, η Αίγυπτος ανέλαβε δράση για να ενισχύσει την κυριαρχία της στον ενεργειακό τομέα, πραγματοποιώντας τις απαραίτητες εργασίες για την ολοκλήρωση του έργου πυρηνικού σταθμού Νταμπάα (Dabaa), το οποίο θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα εθνικά έργα του της χώρας από το 2014.
Οι αντιδραστήρες πυρηνικής ενέργειας που κατασκευάστηκαν στην Νταμπάα αποτελούνται από προηγμένα μοντέλα τρίτης γενιάς, τα οποία θεωρούνται το υψηλότερο επίπεδο πυρηνικής τεχνολογίας που χρησιμοποιείται στον κόσμο.
Το «Dabaa Nuclear Power Plant Project», ένα κοινό ρωσο-αιγυπτιακό έργο, βρίσκεται στην πόλη Mersa Matruh στις ακτές της Μεσογείου. Ενώ η εγκατάσταση εδώ αποτελείται από τέσσερις πυρηνικούς αντιδραστήρες χωρητικότητας 4,8 γιγαβάτ, η διάρκεια ζωής των αντιδραστήρων, που έχουν διάρκεια ζωής 60 ετών, μπορεί να επεκταθεί έως και 80 χρόνια.
Εκτός από τη διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών της Αιγύπτου, το έργο συμβάλλει στην επίτευξη στόχων βιώσιμης ανάπτυξης, όπως η διευκόλυνση της μετάβασης σε καθαρή και ασφαλή ενέργεια και η αύξηση της εξάρτησης από πόρους χαμηλών εκπομπών άνθρακα.
Οι πυρηνικοί σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής ταξινομούνται ως φιλικοί προς το περιβάλλον σε σύγκριση με τους παραδοσιακούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής επειδή δεν παράγουν περιβαλλοντικά επιβλαβή αέρια όπως οξείδιο του άνθρακα, θείο και άζωτο.
Κατά τη διάρκεια της 28ης Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (COP28), που φιλοξενήθηκε από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) πέρυσι, περισσότερες από 20 χώρες κλήθηκαν να τριπλασιάσουν τους παγκόσμιους πυρηνικούς πόρους ενέργειας σε σύγκριση με το 2020, σε κοινή δήλωση.
Έτσι, είχε ως στόχο τη μείωση της εξάρτησης από τον άνθρακα και το φυσικό αέριο προκειμένου να επιτευχθεί ουδετερότητα άνθρακα έως το 2050 και να διατηρηθεί η υπερθέρμανση του πλανήτη στους 1,5 βαθμούς Κελσίου.
Η σημασία αυτής της στρατηγικής απόφασης που έλαβε η Αίγυπτος για την αναζωογόνηση του προγράμματος ανάπτυξης καθαρής και ασφαλούς πυρηνικής ενέργειας στον τομέα της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας συνέβαλε στην παροχή ασφαλούς, φθηνού και μακροπρόθεσμου ενεργειακού εφοδιασμού μειώνοντας την εξάρτηση από ορυκτά καύσιμα.
Ενώ η Αίγυπτος ξεκίνησε τις απαραίτητες μελέτες για να διαφοροποιήσει τις πηγές παραγωγής ενέργειας και να στραφεί σε καθαρές πηγές ενέργειας, έδωσε ιδιαίτερη προσοχή στα έργα πυρηνικής ενέργειας για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς το 85% της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας εξακολουθεί να προέρχεται από ορυκτά καύσιμα (φυσικό αέριο και ντίζελ).
Στα μέσα του περασμένου έτους, το αιγυπτιακό Υπουργείο Ηλεκτρικής Ενέργειας και Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας ξεκίνησε ένα σχέδιο μείωσης αυτού του κόστους καταφεύγοντας σε προγραμματισμένες διακοπές ρεύματος προκειμένου να μειωθεί η κατανάλωση φυσικού αερίου και καυσίμου ντίζελ σε σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής, που επιδοτούνται από το κράτος και ως εκ τούτου επιφέρει τεράστιο κόστος στον κρατικό προϋπολογισμό.
Η δανειοδότηση του έργου θα αποπληρωθεί σε 22 χρόνια
Οι συμφωνίες σχετικά με τον πυρηνικό σταθμό Νταμπάα θα χρηματοδοτηθούν σύμφωνα με τη χρηματοδοτική συμφωνία με τη Ρωσία και το δάνειο των 25 δισεκατομμυρίων δολαρίων θα αποπληρωθεί με 22 χρόνια κέρδους μετά την εμπορική δραστηριότητα.
Ο λόγος πίσω από αυτό το βήμα που έκανε η Αίγυπτος να συμπεριλάβει την πυρηνική ενέργεια στο σύστημά της ως μία από τις πηγές παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας είναι το χαμηλό κόστος παραγωγής ενός κιλοβάτ πυρηνικής ενέργειας σε σύγκριση με άλλες πηγές, καθώς και η επιθυμία να προστατεύσει την οικονομία της από τις διακυμάνσεις παγκόσμιες τιμές πετρελαίου.
Διαφοροποίηση πηγών παραγωγής ενέργειας
Στην έκθεση που εκπονήθηκε από το Συμβούλιο Υπουργών της Αιγύπτου, αναφέρθηκε ότι η πυρηνική ενέργεια δεν επηρεάζεται από τις διακυμάνσεις των τιμών όπως η αγορά φυσικού αερίου, ότι εάν οι τιμές στην αγορά φυσικού αερίου αυξηθούν κατά 100%, το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας θα επίσης αυξάνεται, και ότι σε μια εγκατάσταση παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας που τροφοδοτείται από φυσικό αέριο, το κόστος θα αυξηθεί κατά περίπου 60-70 τοις εκατό, ενώ το φυσικό ουράνιο δηλώθηκε ότι ακόμη και αν η τιμή της αγοράς διπλασιαζόταν, το κόστος παραγωγής πυρηνικής ενέργειας θα ήταν κοντά έως 10 τοις εκατό το πολύ.
Από την άλλη, οι συμφωνίες για τον Πυρηνικό Σταθμό της Νταμπάα θα χρηματοδοτηθούν σύμφωνα με την οικονομική συμφωνία που έγινε με τη Ρωσία και το δάνειο των 25 δισ. δολαρίων θα αποπληρωθεί με 22 χρόνια κέρδους μετά από εμπορική δραστηριότητα. Ωστόσο, αξίζει να θυμηθούμε ότι ο κύριος ανάδοχος του έργου είναι η ρωσική εταιρεία πυρηνικής ενέργειας Rosatom.
Το έργο του πυρηνικού σταθμού Νταμπάα έχει σημειώσει πολλές προόδους τα τελευταία χρόνια, όπως η τοποθέτηση των θεμελίων της τέταρτης μονάδας ισχύος των αντιδραστήρων που παράγουν καθαρή και ασφαλή πυρηνική ενέργεια για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Ενώ το έργο για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας προχωρά με ταχείς ρυθμούς, η Αίγυπτος έχει ξεκινήσει το έργο παραγωγής πυρηνικής ενέργειας και συνεχίζει να προχωρά σε αυτό το έργο, παρά την ύπαρξη άλλων νέων και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο πλαίσιο του τρέχοντος ενδιαφέροντος του κόσμου για την πράσινη ενέργεια.
Ο Σαμίρ Γκάττας, Πρόεδρος του Middle East Strategic Research Forum, στην αξιολόγησή του στο «Al Majalla» για το θέμα, τόνισε τη σημασία της στρατηγικής απόφασης που έλαβε η Αίγυπτος, η οποία ανέλαβε την πρωτοβουλία να αναζωογονήσει το πρόγραμμα ανάπτυξης καθαρής και ασφαλούς πυρηνικής ενέργειας για την παραγωγή ηλεκτρική ενέργεια.
Ο Σαμίρ Γκάττας δήλωσε χαρακτηριστικά:
«Παρά τη δύσκολη οικονομική κατάσταση στην οποία βρίσκεται, η Αίγυπτος ολοκλήρωσε την κατασκευή τριών από τους αντιδραστήρες στον πυρηνικό σταθμό Νταμπάα και έθεσε τα θεμέλια του τέταρτου αντιδραστήρα. Επιπλέον, λαμβάνει επίσης υπόψη τις συνθήκες ασφαλείας των αντιδραστήρων».
Ο Σαμίρ Γκάττας δήλωσε ότι ο κόσμος θέλει να μειώσει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, αλλά οι περισσότερες χώρες αντιτίθενται στη δημιουργία καθαρών και ασφαλών πυρηνικών σταθμών: «Για παράδειγμα, η Γερμανία πρόσφατα διέκοψε όλα τα πυρηνικά της έργα. Ωστόσο, όλοι πρέπει είτε να στραφούν στην πυρηνική ενέργεια είτε σε εναλλακτικές που μολύνουν το περιβάλλον βασιζόμενοι σε ορυκτές πηγές ενέργειας όπως ο άνθρακας».
Το Κατάρ, που θεωρείται ο μεγαλύτερος εξαγωγέας φυσικού αερίου, άρχισε να μεταφέρει φυσικό αέριο μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας και με την αυξανόμενη ενεργειακή κρίση και την αναταραχή που απειλεί την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα, η τιμή του φυσικού αερίου που εισάγεται από τη Μέση Ανατολή έχει αυξηθεί σημαντικά ως εναλλακτική λύση στο φυσικό αέριο που εξάγει η Ρωσία.
Με την επισήμανση της αύξησης, ο Σαμίρ Γκάττας τόνισε:
«Η αποστολή φυσικού αερίου μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας αυξάνει το κόστος μόνο του καυσίμου των βυτιοφόρων κατά 1 εκατομμύρια δολάρια, ενώ αυτό συνοδεύεται από υψηλό ασφαλιστικό και εργατικό κόστος. Επομένως, εάν η κρίση συνεχιστεί και δεν βρεθεί λύση, το φυσικό αέριο θα συνεχίσει να φτάνει στην Ευρώπη σε πολύ υψηλές τιμές. «Η κρίση δεν συνδέεται μόνο με τον πόλεμο στη Γάζα, αλλά και με τους Χούθι και τις σχέσεις Ιράν-ΗΠΑ», σχολίασε.
Ο Γκάττας τόνισε ότι η Αίγυπτος δεν πρέπει να επικεντρωθεί σε μία μόνο πηγή ενέργειας επειδή έχει περισσότερες από μία πηγές για να παράγει φθηνότερη και πιο αποτελεσματική καθαρή ενέργεια, και δεδομένου ότι μπορεί να παράγει και να εξάγει αρκετή εναλλακτική ενέργεια για την Αίγυπτο, ο Γκάττας είπε:
«Η Αίγυπτος βρίσκεται γεωγραφικά κοντά σε μεσογειακές χώρες που χρειάζονται ενεργειακούς πόρους. Γι’ αυτό μπορεί να γίνει χώρα εξαγωγής ενέργειας όπως το Μαρόκο», είπε.
Το καλύτερο έργο για αγροτικές επενδύσεις
Σε δηλώσεις του στο περιοδικό «Al Majalla» με έδρα το Λονδίνο, ο οικονομολόγος Αλάα αλ Νεχρί εξέφρασε την ελπίδα του ότι το έργο πυρηνικής ενέργειας Νταμπάα θα αναπτύξει σχετικά τη βορειοδυτική ακτή, η οποία μέχρι πρόσφατα ήταν ο σιτοβολώνας της Αιγύπτου και της Ευρώπης. Δηλώνοντας ότι ο λόγος για αυτό είναι ότι η γεωργία της περιοχής εξαρτάται κυρίως από τη βροχή και χρειάζεται πρόσθετη άρδευση δύο φορές για την καλλιέργεια σιταριού και κριθαριού.
Σύμφωνα με τον Νεχρί: «Ως εκ τούτου, πρέπει να κατασκευάσουμε πολλές μονάδες αφαλάτωσης θαλασσινού νερού σε όλη την περιοχή, οι οποίες χρειάζονται την ενέργεια που μπορεί να ληφθεί από τους αντιδραστήρες πυρηνικής ενέργειας», είπε.
Ο Νεχίρ συνέχισε τα λόγια του ως εξής:
«Σήμερα, θεωρώ τη δημιουργία πυρηνικού αντιδραστήρα στην περιοχή ως το καλύτερο επενδυτικό έργο που χρειάζεται επειγόντως η Αίγυπτος, προκειμένου να διασφαλίσει γεωργικές επενδύσεις και αυτάρκεια σε σιτηρά λόγω του γόνιμου εδάφους και των κατάλληλων κλιματικών συνθηκών στην περιοχή, όπως καθώς και η ανάπτυξη της καλλιέργειας συκιάς και ελιάς, που μπορεί να γίνει εύκολα αφού η περιοχή δέχεται βροχοπτώσεις.
Έτσι, αφού τα αγροτικά προϊόντα θα είναι πολύ υψηλής ποιότητας, μπορεί να επεκταθεί η καλλιέργεια και τα προϊόντα να εξάγονται στην Ευρώπη. Με τον τρόπο αυτό, το έργο θα θεωρηθεί ως ένα από τα γιγάντια έργα που θα κάνει ένα ποιοτικό άλμα σε μια περίοδο που η Αίγυπτος αντιμετωπίζει έλλειψη συναλλάγματος, οδηγώντας σε αυτάρκεια σε στρατηγικά σημαντικά προϊόντα για τη χώρα και σταματώντας την εισαγωγή αυτά τα προϊόντα από το εξωτερικό».
Αξιοσημείωτο είναι ότι η ίδρυση πυρηνικών σταθμών πριν από την COP28 δεν έγινε ευπρόσδεκτη γιατί είχαν διάφορους κινδύνους και προκαλούσαν ατυχήματα όπως το Τσερνόμπιλ, το Three Mile Island και η Φουκουσίμα.
Αν και τα πυρηνικά καύσιμα είναι μη ανανεώσιμη πηγή ενέργειας, οι πυρηνικοί σταθμοί δεν παράγουν αέρια θερμοκηπίου όπως διοξείδιο του άνθρακα ή μεθάνιο κατά τη λειτουργία τους, σε αντίθεση με τις εγκαταστάσεις παραγωγής ενέργειας που τροφοδοτούνται από ορυκτά καύσιμα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι πυρηνικοί σταθμοί, καθώς και η ανανεώσιμη ενέργεια, μπορούν να βασιστούν για να ξεπεραστούν οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Καταπολέμηση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής
Μιλώντας στο Al Majalla, ο ειδικός στον τομέα της ενέργειας Μουχάμαντ αλ Σούμπκι είπε ότι ο πυρηνικός σταθμός Dabaa θα κάνει την Αίγυπτο να κάνει άλμα προς τα εμπρός στον τομέα της καθαρής και ασφαλούς παραγωγής ενέργειας, που θεωρείται βασικός άξονας στον αγώνα κατά της κλιματικής αλλαγής.
Επισημαίνοντας ότι η πυρηνική ενέργεια είναι μια πηγή ενέργειας μονού άνθρακα και ότι οι κίνδυνοι των πυρηνικών σταθμών νέας γενιάς έχουν μειωθεί σημαντικά, ο Σούμπκι τόνισε: «Η Αίγυπτος επιβεβαίωσε ότι δεν υπάρχουν κίνδυνοι όπως πυρηνική διαρροή, ραδιενέργεια και παρόμοια ατυχήματα, προβλήματα ή σεισμούς».
Al Majalla, Asharq al Awasat
—