Σέ αντίθεση μέ τό δόγμα των Δημοκρατικων, πού όριζε ότι «η Ρωσσία ειναι ο εχθρός καί η Κίνα η αντίπαλος» – Συμπεράσματα από τήν συνάντηση κορυφης στήν Αλάσκα
του Ευθ. Π. Πέτρου
Η ΠΡΟΣΕΚΤΙΚΗ ανάλυσις της συναντήσεως Τράμπ ‒ Πούτιν στό Άνκορατζ της Αλάσκας δεικνύει ότι έγιναν πολύ περισσότερα από αυτά πού ανεκοινώθησαν. Η αλήθεια ειναι ότι οι πληροφορίες εδόθησαν μέ μεγάλη φειδώ, καί τουτο γιά τούς σοβαρούς αναλυτές ειναι ένδειξις σοβαρότητος. Απ’ εναντίας ειναι μαλλον επιφανειακή καί λίαν υποκειμενική η θεώρησις των ευρωπαϊκων ΜΜΕ (περιλαμβανομένων καί των ελληνικων) πού προσπαθουν νά μας εξηγήσουν πώς η Ρωσσία ηταν η μόνη πού κέρδισε στήν Αλάσκα. Καί τουτο, διότι θέλουν νά υποστηρίξουν πώς η Ρωσσία κέρδισε, διότι στήν συνάντηση δέν συμμετειχαν οι Ευρωπαιοι ηγέτες καί ο Ζελένσκυ.
Καί όμως στήν συνάντηση αυτή, γιά τήν οποία η Ουκρανία ηταν ένα μόνο (καί ενδεχομένως ούτε κάν τό κύριο) από τά θέματα πού συνεζητήθησαν, ουδείς πέρα από τούς Αμερικανούς καί τούς Ρώσσους μπορουσε νά έχει θέση. Διότι μπορει νά μήν ανεκοινώθη κάποια συμφωνία, όμως ετέθησαν οι βάσεις γιά τό ευρύτερο πλαίσιο σχέσεων μεταξύ των δύο υπερδυνάμεων, γιά τήν προσέγγισή τους πρός τήν Κίνα καί τήν ανακατανομή των ζωνων επιρροης. Καί μπορουμε ήδη, από τά ολίγα πού ανεκοινώθησαν, αλλά καί από αυτά πού δέν απεκαλύφθησαν, ότι υπάρχει μιά σημαντική αλλαγή πολιτικης. Αμερική καί Ρωσσία δέν αντιμετωπίζουν πλέον αλλήλους σάν εχθρούς. Οι δύο χωρες ειναι απλως αντίπαλες δυνάμεις, δεδομένου δέ του νέου προσανατολισμου τους ως πρός τίς ζωνες επιρροης, υπάρχουν καί πολλά περιθώρια επιχειρηματικων συνεργασιων. Ο εχθρός γιά τίς ΗΠΑ ειναι πλέον η Κίνα, δεδομένου ότι ο στρατηγικός προσανατολισμός τους στρέφεται οριστικως από τήν Ευρώπη πρός τόν Ειρηνικό.
Καί στό επόμενο διάστημα θά φανει πως ακριβως θά τοποθετηθει η Ρωσσία στήν γεωγραφική αυτή περιοχή. Τό μόνο βέβαιον όμως ειναι ότι οι ΗΠΑ αλλάζουν κατεύθυνση τόσο σέ σχέση μέ τήν πολιτική Μπάιντεν πού ειχε αναγάγει τήν Ρωσσία στόν υπ’ αριθμόν ένα εχθρό, όσο καί πρός τίς παρακαταθηκες του Χένρυ Κίσσιγκερ, πού ηταν ο αρχιτέκτων της προσεγγίσεως μέ τό Πεκινο, στίς αρχές της δεκαετίας του ’70. Νά θυμίσουμε μάλιστα ότι τότε η Ελλάς, πού ειχε πραγματικό γεωπολιτικό αποτύπωμα, ειχε προηγηθει δημιουργωντας σχέσεις μέ τήν Κίνα.
Σήμερα όμως οι Ευρωπαιοι επιμένουν νά νομίζουν ότι ειναι τό κέντρο του κόσμου καί δέν έχουν αντιληφθει ότι η νέα πολιτική των ΗΠΑ γιά τήν Γηραιά Ήπειρο περιορίζεται πλέον στήν παροχή εγγυήσεων ασφαλείας μέσω του ΝΑΤΟ, καί αυτό κατά τρόπον ώστε νά μήν θίγονται οι ευαισθησίες των Ρώσσων.
Η Ευρώπη στό περιθώριο
Οι Ευρωπαιοι θά έπρεπε νά έχουν προβλέψει ότι περνουν στό περιθώριο των εξελίξεων. Άν απέτυχαν νά διαβλέψουν τήν πορεία των πραγμάτων, τουτο ειναι αποτέλεσμα του γεγονότος ότι παραβλέπουν δύο πολύ βασικά πράγματα, τά οποια όμως διαμορφώνουν τήν αμερικανική πολιτική:
1) Η εποχή της παντοδυναμίας των ΗΠΑ καί του «μονοπολικου» κόσμου έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί. Η ισχύς των Αμερικανων έχει εξασθενήσει σημαντικά τά τελευταια χρόνια εξ αιτίας της συμμετοχης τους σέ δεκάδες πανάκριβους καί αποτυχημένους πολέμους αλλά καί επειδή έχει αναδειχθει μία σειρά από νέες δυνάμεις. Όσοι νομίζουν ότι οι ΗΠΑ μπορουν νά κάνουν ό,τι θέλουν καί νά επιβάλλουν τήν θέλησή τους σέ όλον τόν πλανήτη, προφανως ζουν ακόμη στήν δεκαετία του 1990.
2) Όπως παραδέχονται καί οι περισσότεροι αναλυτές, στό στρατιωτικό μέτωπο της Ουκρανίας η Ρωσσία έχει κερδίσει, καί ειναι θέμα χρόνου νά επιτύχει όλους τούς στόχους της. Τυχόν περαιτέρω εμπλοκή των Δυτικων απλά θά παρατείνει τόν πόλεμο καί θά αυξήσει τίς ανθρώπινες απώλειες χωρίς νά αλλάξει τό τελικό αποτέλεσμα.
Υπό τό πρίσμα του ρεαλισμου η συνάντησις Τράμπ ‒ Πούτιν απετέλεσε μιά πρώτη προσπάθεια προσεγγίσεως μεταξύ των δύο μεγάλων πυρηνικων δυνάμεων ύστερα από πολλά χρόνια εχθρικων σχέσεων, καί αυτό μόνο θετικό μπορει νά ειναι γιά όσους τουλάχιστον δέν επιθυμουν ένα πυρηνικό ολοκαύτωμα. Από εκει καί πέρα, η μή επίτευξις συμφωνίας επιβεβαίωσε τήν πολυπλοκότητα των διεθνων ζητημάτων. Ακόμη τίποτε δέν μας βεβαιώνει ότι ο Τράμπ μπορει νά αλλάξει ξανά προσέγγιση στό Ουκρανικό, όπως έκανε τόν προηγούμενο μηνα. Ένα ερώτημα ειναι άν έχει ξεκάθαρο όραμα γιά τήν εξωτερική πολιτική. Παραμένει άλλως τε απροσδιόριστος ο στόχος του Μαρκο Ρούμπιο, ο οποιος φαινομενικά ευθυγραμμίζεται μέ τήν «America First» εξωτερική πολιτική, αλλά παίζει έναν πολύ αμφιλεγόμενο ρόλο υπέρ των στρατιωτικων επεμβάσεων ανά τόν κόσμο.
Σέ κάθε περίπτωση, αφου ο Τράμπ «τηλεφώνησε» όπως ειχε υποσχεθει καί ενημέρωσε τούς ηγέτες της ΕΕ γιά τήν συνάντησή του μέ τόν Πούτιν, τώρα τούς δέχεται μαζί μέ τόν Βολόντυμυρ Ζελένσκυ καί τόν Κήρ Στάρμερ στήν Ουάσιγκτων. Ειναι δέ ενδιαφέρον ότι λίγο πρίν από τήν άφιξή τους στήν αμερικανική πρωτεύουσα, προέβη σέ μιά σιβυλλική ανάρτηση στά μέσα κοινωνικης δικτυώσεως: «Μεγάλη πρόοδος στή Ρωσσία. Μείνετε συντονισμένοι» έγραψε χαρακτηριστικά χωρίς ωστόσο νά δώσει περαιτέρω λεπτομέρειες.
Θεωρειται βέβαιον ότι η ενημέρωσις των συμμάχων θά επικεντρωθει στό ζήτημα της Ουκρανίας. Ο Αμερικανός Πρόεδρος δέν έχει πρόθεση νά δώσει τό περίγραμμα του γενικώτερου «μοιράσματος» τό οποιο συζητα μέ τόν Πούτιν. Θά τούς μεταφέρει τίς θέσεις της Μόσχας γιά τόν τερματισμό του πολέμου, προτρέποντας πιθανώτατα τόν Ζελένσκυ νά τίς αποδεχθει. Ενδεχομένως δέ οι Ευρωπαιοι ηγέτες νά επέμειναν νά ειναι παρόντες στήν σημερινή συνάντηση, προκειμένου νά προσπαθήσουν νά αποτρέψουν τόν Ουκρανό Πρόεδρο από τό νά δεχθει τίς συστάσεις του Τράμπ.
Οι όροι της Ρωσσίας
Οι απαιτήσεις της Ρωσσίας ειναι αυτές πού ευλόγως θά μπορουσε κανείς νά υποθέσει. Η Μόσχα επιδιώκει καί τήν επίσημη αναγνώριση της ρωσσικης κυριαρχίας στήν Κριμαία καί τήν άρση τουλάχιστον ορισμένων από τίς κυρώσεις πού έχουν επιβληθει εις βάρος της Ρωσσίας, χωρίς νά αποσαφηνίζεται εάν η πρότασις αφορα τόσο τίς αμερικανικές όσο καί τίς ευρωπαϊκές κυρώσεις. Επί πλέον, η Μόσχα επιδιώκει επίσημο καθεστώς γιά τήν ρωσσική γλωσσα στήν Ουκρανία (στό σύνολο ή σέ περιοχές της επικράτειας), καθώς καί νά επιτραπει στήν Ρωσσική Ορθόδοξη Εκκλησία νά δραστηριοποιειται ελεύθερα καί στήν χώρα αυτή. Σημειωτέον ότι σήμερα στήν Ουκρανία ισχύει νόμος πού απαγορεύει θρησκευτικές οργανώσεις πού συνδέονται μέ τήν Ρωσσία.
Επίσης, η Ρωσσία διεκδικει ολόκληρη τήν περιοχή του Ντονμπάς ‒η οποία περιλαμβάνει τίς περιφέρειες Ντονέτσκ καί Λουχάνσκ στήν ανατολική Ουκρανία. Σέ αντάλλαγμα, οι ρωσσικές δυνάμεις θά αποσυρθουν από κατεχόμενα εδάφη στίς βορειοανατολικές περιφέρειες Σούμι καί Χάρκοβο καί «θά παγώσουν» τά μέτωπα στίς νότιες περιφέρειες Χερσώνα καί Ζαπορίζια. Φυσικά δέν τίθεται θέμα εντάξεως της Ουκρανίας στό ΝΑΤΟ.
Από τήν έκβαση των σημερινων συνομιλιων θά εξαρτηθει τό εάν θά γίνει η τριμερής συνάντησις μέ Πούτιν καί Ζελένσκυ, τήν οποία ο Ντόναλντ Τράμπ θά ήθελε νά πραγματοποιηθει εντός της εβδομάδος.