Στο μικροσκόπιο της ΑΑΔΕ βρίσκονται οι χρηματικές γονικές παροχές και δωρεές, οι οποίες αν και αφορολόγητες έως το ποσό των 800.000 ευρώ μεταξύ στενών συγγενών, συχνά καταλήγουν να επιβαρύνονται με φόρους και πρόστιμα λόγω λαθών ή παραλείψεων των φορολογουμένων.
Οι δηλώσεις χρηματικών γονικών παροχών υποβάλλονται αποκλειστικά μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας myProperty, ενώ σε επόμενο στάδιο η ΑΑΔΕ προχωρά σε έλεγχο της συναλλαγής βάσει των στοιχείων που αποστέλλουν οι τράπεζες. Εφόσον η τράπεζα δεν επιβεβαιώσει τη μεταφορά και ο φορολογούμενος δεν προσκομίσει τα απαραίτητα δικαιολογητικά, η Εφορία προχωρά στην επιβολή φόρου, αγνοώντας το αφορολόγητο όριο.
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι επιβάλλεται φόρος από το πρώτο ευρώ, με συντελεστή 10%, 20% ή 40% ανάλογα με τον βαθμό συγγένειας.
Ποιοι απαλλάσσονται
Σημειώνεται ότι γονικές παροχές και δωρεές έως 800.000 ευρώ είναι αφορολόγητες μόνο όταν πραγματοποιούνται μέσω του τραπεζικού συστήματος και δηλώνονται κανονικά στην πλατφόρμα. Η απαλλαγή ισχύει για στενούς συγγενείς:
γονείς,
παιδιά,
συζύγους,
παππούδες,
γιαγιάδες και
εγγόνια.
Οι «παγίδες» που φέρνουν φόρο
Παρά το ευνοϊκό καθεστώς, πολλοί φορολογούμενοι βρέθηκαν αντιμέτωποι με απρόσμενες επιβαρύνσεις, πέφτοντας στις εξής παγίδες:
Χρήση ποσών από κοινούς λογαριασμούς στους οποίους δεν έχουν συνεισφέρει. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η μεταφορά θεωρείται δωρεά.
Διαδοχικές μεταφορές μεταξύ διαφορετικών βαθμών συγγένειας (π.χ. χρήματα από τέκνο σε γονέα και στη συνέχεια από τον γονέα στο άλλο τέκνο).
Ανεπαρκής αιτιολόγηση στις τραπεζικές μεταφορές, γεγονός που οδηγεί σε αμφισβήτηση από την Εφορία.
Το ζήτημα με το IRIS
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι πληρωμές μέσω της υπηρεσίας IRIS, την οποία χρησιμοποιούν ήδη 3,8 εκατομμύρια πολίτες, με συνολικές συναλλαγές άνω των 6,1 δισ. ευρώ το 2024.
Ένα συνηθισμένο παράδειγμα είναι οι πληρωμές σε εστιατόρια: ένας από την παρέα πληρώνει τον λογαριασμό και οι υπόλοιποι στέλνουν τα χρήματα που τους αναλογούν μέσω IRIS. Σε αυτή την περίπτωση, εφόσον υπάρχει αιτιολογία («φαγητό», «καφές», «δώρο») και σχετική απόδειξη, δεν επιβάλλεται φόρος.
Ωστόσο, εάν γίνονται συχνές μεταφορές μέσω IRIS με ποσά 300-400 ευρώ, χωρίς σαφή αιτιολόγηση, υπάρχει ο κίνδυνος να θεωρηθούν εισόδημα και να φορολογηθούν.
Δώρα γάμου – Τι ισχύει
Ακόμη και τα δώρα γάμου δεν εξαιρούνται από τον φορολογικό έλεγχο. Βάσει του άρθρου 56 του νόμου 4839/21, τυπικά φορολογούνται ως δωρεές. Για την αποφυγή φόρου σε ενδεχόμενο έλεγχο, οι ειδικοί προτείνουν:
Να υπάρχει λίστα με τους καλεσμένους.
Στην αιτιολογία της τραπεζικής κατάθεσης να αναγράφεται ρητά «δώρο γάμου».
Η ημερομηνία της κατάθεσης να συμπίπτει ή να βρίσκεται πολύ κοντά με την ημερομηνία του γάμου.
Η ΑΑΔΕ δίνει έμφαση στη διαφάνεια και στη συμμόρφωση με τους κανόνες, καθιστώντας σαφές ότι κάθε ανεξήγητη μεταφορά χρημάτων μπορεί να θεωρηθεί δωρεά ή γονική παροχή και να φορολογηθεί. Οι φορολογούμενοι καλούνται να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί στις συναλλαγές τους, να χρησιμοποιούν το τραπεζικό σύστημα με σαφή αιτιολόγηση και να δηλώνουν έγκαιρα τις μεταφορές, ώστε να αποφύγουν δυσάρεστες συνέπειες με φόρους και πρόστιμα.