Η απρόβλεπτη εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ έφτασε σε νέα κορύφωση αυτό το Σαββατοκύριακο
πυροδοτώντας μια άνευ προηγουμένου αντιπαράθεση μεταξύ του Υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και μιας δικομματικής ομάδας Αμερικανών Γερουσιαστών, σχετικά με την πρόταση για τον τερματισμό του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Το άμεσο σημείο ανάφλεξης: το προσχέδιο των 28 σημείων που διέρρευσε, το οποίο φέρεται να συντάχθηκε από μεσάζοντες του Κρεμλίνου και χωρίς τη συμμετοχή του Κιέβου. Αυτή η προέλευση έθεσε αμέσως το σκηνικό για μια πολιτική θύελλα.
Το έγγραφο παρουσιάζει ένα σκληρό τελεσίγραφο στην Ουκρανία:
να παραδώσει μεγάλες εκτάσεις εδάφους – συμπεριλαμβανομένων περιοχών της ανατολικής περιοχής Ντονμπάς που βρίσκονται επί του παρόντος υπό ουκρανικό έλεγχο – να μειώσει δραστικά το μέγεθος των ενόπλων δυνάμεών της και να εγκαταλείψει συνταγματικά κάθε ελπίδα ένταξης στο ΝΑΤΟ.
Η κρίση ξέσπασε το Σάββατο (22/11), αφότου βασικοί γερουσιαστές των ΗΠΑπου συμμετείχαν στο Διεθνές Φόρουμ Ασφαλείας του Χάλιφαξ αφηγήθηκαν δημόσια μια ιδιωτική κλήση με τον Ρούμπιο, ο οποίος πήγαινε Γενεύη για τις συνομιλίες σχετικά με το σχέδιο.
Η αφήγησή τους σηματοδότησε την έναρξη μιας αξιοσημείωτης δημόσιας… μονομαχίας
Σύμφωνα με τους γερουσιαστές, ο Ρούμπιο τους είπε ότι το έγγραφο «δεν ήταν το σχέδιο της αμερικανικής κυβέρνησης» αλλά ήταν «ουσιαστικά η λίστα επιθυμιών των Ρώσων».
Ο ανεξάρτητος γερουσιαστής Άνγκους Κινγκ (I-ME), μέλος της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας (SFRC), δεν μάσησε τα λόγια του για την ουσία της πρότασης, συγκρίνοντάς την με την κατευναστική στάση του Βρετανού πρωθυπουργού Νέβιλ Τσάμπερλεν απέναντι στον Χίτλερ το 1938.
«Επιβραβεύει την επιθετικότητα. Αυτό είναι απλό και ξεκάθαρο», δήλωσε ο Κινγκ. «Δεν υπάρχει καμία ηθική, νομική, ηθική, πολιτική δικαιολογία για τη Ρωσία να διεκδικεί την ανατολική Ουκρανία».
Ο γερουσιαστής Μάικ Ράουντς (Ρεπουμπλικάνος-SD) επιβεβαίωσε την άποψη, δηλώνοντας ότι ο Ρούμπιο «μας έκανε πολύ σαφές ότι είμαστε οι αποδέκτες μιας πρότασης που παραδόθηκε σε έναν από τους εκπροσώπους μας. Δεν είναι η σύστασή μας. Δεν είναι το ειρηνευτικό μας σχέδιο».
Ο Ράουντς μάλιστα αστειεύτηκε ότι το κείμενο «έμοιαζε περισσότερο σαν να ήταν γραμμένο στα ρωσικά εξαρχής», υπονοώντας έντονα μια ξένη προέλευση.
Η γερουσιαστής Τζιν Σαχίν (Δημοκρατική από το Νιου Χάμσαϊρ), το υψηλόβαθμο μέλος του SFRC, επιβεβαίωσε την αναφορά, αποκαλώντας το προσχέδιο ειρήνης «ρωσική πρόταση… Υπάρχουν τόσα πολλά σε αυτό το σχέδιο που είναι εντελώς απαράδεκτα».
Αλλά μέσα σε λίγες ώρες, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ επιχείρησε να αφοπλίσει την αφήγηση των Γερουσιαστών με μια επιθετική εκστρατεία αντίδρασης.
Ο εκπρόσωπος Τόμι Πίγκοτ εξέδωσε διάψευση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: «Αυτό είναι κατάφωρα ψευδές. Όπως ο Υπουργός Ρούμπιο και ολόκληρη η κυβέρνηση έχουν υποστηρίξει σταθερά, αυτό το σχέδιο συντάχθηκε από τις Ηνωμένες Πολιτείες, με τη συμβολή τόσο των Ρώσων όσο και των Ουκρανών».
Ο Ρούμπιο ακολούθησε με τη δική του αντίδραση, επιμένοντας: «Η πρόταση ειρήνης συντάχθηκε από τις ΗΠΑ. Προσφέρεται ως ένα ισχυρό πλαίσιο για τις συνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις. Βασίζεται σε συμβολή από τη ρωσική πλευρά. Αλλά βασίζεται επίσης σε προηγούμενη και συνεχιζόμενη συμβολή από την Ουκρανία».
Άναυδοι και αμήχανοι οι Ευρωπαίοι
Αυτή η δημόσια ρήξη στη διπλωματική στάση της Ουάσιγκτον έχει προκαλέσει σύγχυση στους Ευρωπαίους οι οποίοι προσπαθούν να δουν ποιος πραγματικά κατευθύνει την πολιτική των ΗΠΑ. Το θέαμα της Ουάσιγκτον να αντιφάσκει με τον εαυτό της αντήχησε γρήγορα πέρα από τον Ατλαντικό.
Για τους εταίρους των ΗΠΑ στο εξωτερικό, η σύγχυση δεν ήταν απλώς ένα πρόβλημα επικοινωνίας, αλλά ένα στρατηγικό σοκ.
Όπως το έθεσε κατ’ ιδίαν ένας ανώτερος Δυτικός διπλωμάτης στην Kyiv Post: «Μείναμε άναυδοι. Όταν οι γερουσιαστές λένε ένα πράγμα και το Υπουργείο Εξωτερικών λέει το αντίθετο την ίδια ημέρα, φαίνεται ότι η Ουάσιγκτον διαπραγματεύεται με τον εαυτό της. Πώς μπορεί να αναμένεται από την Ουκρανία ή την Ευρώπη να το αντιμετωπίσουν αυτό ως ένα πραγματικό σχέδιο;»
Οι δυτικές κυβερνήσεις κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ίσως χρειαστεί να προετοιμαστούν για την πιθανότητα η στάση της Ουάσιγκτον να είναι πολύ ασταθής για να καθοδηγήσει μια ενιαία δυτική προσέγγιση.
Πράγματι, ένας διπλωμάτης της ΕΕ που ενημερώθηκε για τη διαρροή δήλωσε ότι οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες προετοιμάζουν ήδη τη δική τους αντιπρόταση: «Ετοιμάζουμε μια αντιπρόταση επειδή, ειλικρινά, δεν μπορούμε να βασιστούμε στο έγγραφο των ΗΠΑ. Η Ουκρανία δεν μπορεί να διαπραγματευτεί μόνη της εάν η θέση των ΗΠΑ είναι ασταθής».
Μια κοινή δήλωση πέντε βασικών γερουσιαστών, συμπεριλαμβανομένων των Shaheen, King και του Ρεπουμπλικάνου γερουσιαστή Thom Tillis (Ρεπουμπλικάνος από τη Βόρεια Καρολίνα), επέκρινε το πλαίσιο: «Δεν θα επιτύχουμε αυτή τη διαρκή ειρήνη προσφέροντας στον Πούτιν παραχωρήσεις και υποβαθμίζοντας μοιραία την ικανότητα της Ουκρανίας να αμυνθεί».
Η αντιπαράθεση μεταξύ του Υπουργού Ρούμπιο και της Γερουσίας των ΗΠΑ είναι κάτι περισσότερο από ένα επικοινωνιακό λάθος. Είναι ένα δομικό ρήγμα στην καρδιά της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ που υπονομεύει θεμελιωδώς την αμερικανική αξιοπιστία σε μια στιγμή κρίσιμων διαπραγματεύσεων.
- Εάν η αφήγηση των γερουσιαστών είναι αληθής, το Υπουργείο Εξωτερικών παραπλανά επιθετικά τον κόσμο ισχυριζόμενο ότι είναι ο συντάκτης ενός εγγράφου παράδοσης που συνέταξε η Ρωσία.
- Εάν η αφήγηση του Υπουργείου Εξωτερικών είναι αληθής, ανώτεροι γερουσιαστές των ΗΠΑ κατηγορούν δημόσια τον Υπουργό Εξωτερικών ότι αντιφάσκει ιδιωτικά με την επίσημη πολιτική των ΗΠΑ.
Σε κάθε περίπτωση, το αποτέλεσμα είναι το ίδιο: οι Ηνωμένες Πολιτείες μεταδίδουν δύο αντικρουόμενες διπλωματικές θέσεις.
Ο άμεσος κίνδυνος είναι ότι οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι, ανίκανοι να εμπιστευτούν την αμερικανική θέση, θα αναγκαστούν να ενεργήσουν μονομερώς. Πράγματι, οι ηγέτες της ΕΕ προετοιμάζουν ήδη μια αντιπρόταση, καλύπτοντας το κενό που δημιουργήθηκε από τη δραματική διάσπαση της Ουάσιγκτον.